Τι αλλάζει σε Γυμνάσιο - Λύκειο
Μάρνυ Παπαματθαίου, εφ. Το Βήμα, 9/7/2006
Όλο το σχέδιο του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
«Ανοικτά» προγράμματα σπουδών στα σχολεία, τήρηση αξιολογικών «φακέλων» των μαθητών, οι οποίοι θα λαμβάνονται υπόψη για τον τελικό βαθμό τους ανά τάξη και «εικονικές εξετάσεις» ελέγχου των γνώσεών τους ζητάει το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας με 60σέλιδο πόρισμά του για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το πόρισμα, το οποίο παραδόθηκε στην υπουργό Παιδείας κυρία Μαριέττα Γιαννάκου, περιλαμβάνει και τις προτάσεις για την οικονομική αποσύνδεση των σχολείων από το κράτος, τη δυνατότητα διαμόρφωσης των προγραμμάτων σπουδών από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και τη σύνδεση της επαγγελματικής εξέλιξης των εκπαιδευτικών με την αξιολόγησή τους. Το πόρισμα του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας, το οποίο εξασφάλισε και παρουσιάζει «Το Βήμα», περιέχει δέσμη μέτρων για το Γυμνάσιο και το Λύκειο. Κεντρικός άξονας των μέτρων αυτών είναι η αναβάθμιση και η αυτονομία των σχολικών διοικήσεων αλλά και των εκπαιδευτικών, η επιμόρφωση του κλάδου σε δύο στάδια (εισαγωγική και ενδοϋπηρεσιακή), ο συνυπολογισμός ποσοστού της βαθμολογίας και της B', εκτός της Γ', τάξης του Λυκείου για την είσοδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η ενεργοποίηση σύγχρονων θεωριών της Διδακτικής, κ.ά. Ιδού λοιπόν οι προτάσεις του ΕΣΥΠ, όπως αυτές προκύπτουν από το κείμενο του πορίσματος για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο και Λύκειο).
1. Οικονομική αυτονομία από το κράτος
Μεταφορά πόρων από το κράτος στα σχολεία για να κανονίζουν τα «του οίκου τους» ζητάνε τα μέλη του ΕΣΥΠ. Προτείνεται η κατά το δυνατόν «αυτόνομη» και ευέλικτη οικονομική διαχείριση των σχολικών μονάδων σύμφωνα με τον προγραμματισμό της σχολικής μονάδας.
2. Το πρόγραμμα μαθημάτων θα ορίζεται από τα σχολεία
Στην υποχρεωτική εκπαίδευση θα πρέπει να ορίζονται κεντρικά από το υπουργείο Παιδείας τα 2/3 του αναλυτικού προγράμματος των σχολείων. H ανάπτυξη του υπολοίπου 1/3 του προγράμματος προτείνεται να γίνεται από το κάθε σχολείο. Οι σχολικές μονάδες πρέπει να διαμορφώνουν «εσωτερικές» εκπαιδευτικές πολιτικές κατά περίπτωση. Για παράδειγμα, να προγραμματίζουν την επιλογή των προτεραιοτήτων τους, τη διαμόρφωση των αναλυτικών τους προγραμμάτων, την οικονομική τους διαχείριση, κ.ά. «H παθητική στάση παρασύρει όλους τους σχολικούς παράγοντες σε μια "ανεύθυνη", "αντιεπαγγελματική" στάση, κατά την οποία διευθυντές και σύλλογοι διδασκόντων δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν επαρκώς τις ανάγκες της εκπαιδευτικής διαδικασίας που προκύπτουν συνεχώς» αναφέρει το πόρισμα.
3 . «Ανοικτά» προγράμματα σπουδών στο Γυμνάσιο
Το πρόγραμμα σπουδών της A´ Γυμνασίου πρέπει να διαφοροποιηθεί ως προς τις ανάγκες των μαθητών, προκειμένου να προσαρμοστούν στη νέα σχολική πραγματικότητα. Προτείνονται «ανοικτά» προγράμματα σπουδών που θα λειτουργούν σε δύο βασικούς τομείς: στο κυρίως πρόγραμμα και στην ελεύθερη ζώνη δραστηριοτήτων (με αύξηση του υπάρχοντος ωραρίου ή μείωση των ωρών διδασκαλίας κάποιων αντικειμένων). Το κυρίως πρόγραμμα μπορεί να αποτελείται από τους βασικούς τομείς: Μαθηματικά, ανθρωπιστικά μαθήματα (γλώσσα μητρική και παλαιότερες μορφές της γλώσσας, ξένες γλώσσες, Ιστορία και Κοινωνικές και Πολιτικές Επιστήμες), Πληροφορική, Φυσικές Επιστήμες (λ.χ. Φυσική, Πηγές Ενέργειας, Βιολογία και Διατροφή, Βιολογία και Ηθική). Θα δίνονται όμως κατευθύνσεις για διεπιστημονικές προσεγγίσεις τόσο στο κυρίως πρόγραμμα όσο και στην ελεύθερη ζώνη. Το πρόγραμμα θα πρέπει να λειτουργεί υποστηρικτικά: να εξετάζεται καταρχάς ένα θέμα στο κυρίως πρόγραμμα και να αναλύεται σε μεγαλύτερο βάθος στην ελεύθερη ζώνη. Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να έχουν δυνατότητα επιλογής τόσο μαθημάτων όσο και σχεδίων δράσης.
Ακόμη, οι διδάσκοντες του Γυμνασίου πρέπει να είναι ενήμεροι για το πρόγραμμα σπουδών του Δημοτικού, ιδιαίτερα για τα σημεία που αφορούν το γνωστικό αντικείμενο της ειδικότητάς τους. Ο διευθυντής του Δημοτικού σχολείου σε συνεργασία με τον σύλλογο διδασκόντων να περιγράφει με δομημένες εκθέσεις (δελτία περιγραφικής αξιολόγησης) το προφίλ των μαθητών και οι εκθέσεις πρέπει να τίθενται υπόψη των εκπαιδευτικών στα γυμνάσια υποδοχής.
4. Ο ρόλος του Λυκείου και «φάκελοι» μαθητών
«Το Λύκειο μπορεί και οφείλει να έχει τελείως διαφορετικό προσανατολισμό από το Γυμνάσιο» αναφέρεται στο πόρισμα. Ζητείται η θεσμοθέτηση «φακέλου» του μαθητή που θα είναι ένα από τα κριτήρια αξιολόγησής του και θα μετράει η ποιότητα και ο ελάχιστος αριθμός εργασιών για τον τελικό βαθμό του κατά τάξη. Προτείνεται ακόμη να λάβει τέλος το «μοναδικό σύγγραμμα» και το εκπαιδευτικό υλικό κατά μάθημα να αποτελεί περισσότερο ένα πλαίσιο πηγών, παρά ένα μοναδικό και αδιαμφισβήτητο εγχειρίδιο. Σε μερικά μαθήματα θα πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα οι εργασίες του μαθητή να αποτελούν εναλλακτικό τρόπο αξιολόγησης μαζί με την παραδοσιακή γραπτή του εξέταση.
5. Διδακτική στήριξη για τους «αδύνατους»
Για τους «αδύνατους» μαθητές και μαθήτριες προτείνεται διδακτική στήριξη την οποία θα αναλάβει ο σύλλογος διδασκόντων στα σχολεία, προκειμένου να μη οδηγούνται οι μαθητές στην παραπαιδεία και να μη βρίσκονται χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα των σπουδών τους. H ενισχυτική διδασκαλία πρέπει να εντάσσεται σε ένα διευρυμένο ωράριο της σχολικής μονάδας και στο κανονικό ωράριο του εκπαιδευτικού και να διαμορφώνεται το πρόγραμμα από το σύλλογο διδασκόντων, με εισήγηση του υπεύθυνου υποδιευθυντή των παιδαγωγικών θεμάτων, με γνώμονα τις ανάγκες των μαθητών.
6 . «Πολυτροπικά» βιβλία και εκπαιδευτικό υλικό
Προτείνεται η επιλογή νέας μορφής μάθησης μέσω «πολυτροπικών» βιβλίων, που θα περιλαμβάνουν κείμενα, εικόνες, φωτογραφίες και θα συνοδεύονται από ταινίες, video, μουσική, κτλ. Κάθε βιβλίο θα πρέπει να συνοδεύεται από εκπαιδευτικό υλικό σε φάκελο, που θα υπάρχει στο Διαδίκτυο και θα μπορεί να ανανεώνεται συχνά. Το εκπαιδευτικό υλικό θα πρέπει να προσφέρει περισσότερη και ποικίλη ύλη, ώστε να δίνει τη δυνατότητα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές να επιλέξουν. Τα παιδαγωγικά αυτά υλικά δεν θα είναι ιδεολογικά τοποθετημένα για αμφισβητούμενα ζητήματα στα οποία η πολιτεία και η κοινωνία δεν έχει σαφή τοποθέτηση, λ.χ. στο ζήτημα της ευθανασίας. Από την άλλη, για μια σειρά κοινωνικών, ιστορικών και πολιτικών ζητημάτων, τόσο η κοινωνία και η πολιτεία όσο και το σχολείο έχουν πάρει θέση. Όπως για παράδειγμα, στα ζητήματα της δημοκρατίας, της προστασίας της ετερότητας, της θετικής αντιμετώπισης της πολυπολιτισμικότητας, της γυναικείας ταυτότητας, θέματα για τα οποία τα σχολικά βιβλία οφείλουν να έχουν σαφή και θετική στάση. Θα μπορούν να εγκριθούν περισσότερα του ενός βιβλία, τουλάχιστον για τη γυμνασιακή βαθμίδα, και οι εκπαιδευτικοί να επιλέγουν αυτό που οι ίδιοι θεωρούν πιο πρόσφορο.
7. Επιλογή και συγγραφή των βιβλίων
Ανανέωση των σχολικών βιβλίων πρέπει να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσω προκηρύξεων που θα γίνονται από το υπουργείο Παιδείας. Για αυτό πρέπει να οριστούν προδιαγραφές συγγραφής (ποιοτικά κριτήρια και τεχνικές προδιαγραφές) και να ακολουθείται η διαδικασία αξιολόγησης παράλληλα με τη συγγραφή του σχολικού βιβλίου. Αξιολογητές μπορούν να είναι πανεπιστημιακοί, σχολικοί σύμβουλοι, μέλη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και εκπαιδευτικοί της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Πριν ένα βιβλίο ενταχθεί στη διδακτική διαδικασία απαιτείται πιλοτική «εφαρμογή» του σε περιορισμένο αλλά ενδεικτικό αριθμό σχολείων, διαδικασία την οποία θα αναλαμβάνει το Π.I. σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες και σχολικούς συμβούλους. Μετά τη διετή γενικευμένη χρήση του θα πρέπει να αξιολογείται σε επίπεδο Περιφέρειας ή Νομού, με συντονιστή τον σχολικό σύμβουλο, ώστε οι όποιες παρατηρήσεις να μεταφέρονται στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο θα μεριμνά για την αναθεώρησή του.
8. «Εικονικές» εξετάσεις διαγνωστικού χαρακτήρα
H θεσμοθέτηση «εικονικών εξετάσεων» που δεν θα παίζουν ρόλο στην επιτυχία των μαθητών αλλά θα λειτουργούν διαγνωστικά για τον εντοπισμό των αδυναμιών της διδασκαλίας και των διδακτικών εγχειριδίων, προτείνεται για την A´ Λυκείου και σε επίπεδο Περιφέρειας. Οι εξετάσεις αυτές θα αξιοποιούνται στην προσπάθεια συμβουλευτικής στήριξης και προσανατολισμού των υποψηφίων. Τα γραπτά θα διορθώνονται από εκπαιδευτικούς γειτονικού σχολείου.
9. Τα μαθήματα και οι κατευθύνσεις
Για την καλύτερη προετοιμασία των μαθητών και μαθητριών προτείνεται η διαφοροποίηση του προγράμματος σπουδών κατά κατεύθυνση από τη B´ Λυκείου σε πρώτη φάση και από τη Γ´ Λυκείου σε δεύτερη φάση. Οι ώρες που θα καταλαμβάνει το πρόγραμμα κατεύθυνσης, τόσο στη B' όσο και στη Γ´ Λυκείου, θα πρέπει να είναι περισσότερες από τις ως σήμερα προβλεπόμενες. Παράλληλα, οι μαθητές του Λυκείου θα πρέπει να έχουν εξασφαλίσει ένα ελάχιστο δεξιοτήτων στην Πληροφορική και την αγγλική γλώσσα (με πιστοποίηση και από το υπουργείο Παιδείας, όπως λ.χ. συμβαίνει στα Αγγλικά) το οποίο θα πρέπει να θεωρείται προϋπόθεση για την προαγωγή τους σε ανώτερη βαθμίδα.
10. Συνυπολογισμός βαθμών B´ και Γ´ Λυκείου
της Γ´ Λυκείου θα συνυπολογίζεται στον βαθμό πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
Προτείνεται ο συνυπολογισμός του γενικού βαθμού της B´ τάξης Λυκείου στην προαγωγή των μαθητών και μαθητριών στην ανώτερη βαθμίδα. Σε περιορισμένο ποσοστό (της τάξεως του 20%) θα πρέπει να συνυπολογίζεται ο γενικός βαθμός της B´ τάξης Λυκείου με τον γενικό βαθμό της Γ´ Λυκείου. Όπως τονίζεται στο πόρισμα, η μη μοριοδότηση της επίδοσης των μαθητών στη B´ Λυκείου δεν δίνει κίνητρο στους μαθητές προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεχής εγρήγορσή τους και η καλύτερη προετοιμασία τους για τις εξετάσεις της Γ´ Λυκείου. Για την αποφυγή κοινωνικών πιέσεων προς τους εκπαιδευτικούς για ελαστικότερη βαθμολογία, προτείνεται οι γραπτές εξετάσεις της B´ Λυκείου να γίνονται σε περιφερειακό επίπεδο.
11. Επαγγελματικός προσανατολισμός
Πρέπει να υπάρχει ένα Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε κάθε σχολική μονάδα, επανδρωμένο με ειδικά καταρτισμένο προσωπικό που θα παρέχει συμβουλές προς τους μαθητές στο πλαίσιο των καινοτόμων δράσεων. Οσοι «διδάσκουν» Επαγγελματικό Προσανατολισμό θα πρέπει να έχουν κάνει ειδικές σπουδές στο αντικείμενο. Το υπουργείο Παιδείας θα χορηγεί υποτροφίες (μέσω Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών ή απευθείας στους εκπαιδευτικούς) για να ενθαρρύνει τις ειδικές σπουδές στο θέμα. Ακόμη θα πρέπει να οργανωθούν μακρόχρονα σεμινάρια (τουλάχιστον ενός έτους) και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών για την κατάρτιση ειδικών στο θέμα. Σε συνεργασία με το υπουργείο Απασχόλησης και άλλα συναρμόδια υπουργεία θα πρέπει να καταρτιστεί πίνακας επαγγελμάτων για τα σχολεία, με τα αντίστοιχα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα που απαιτούνται για την εξάσκησή τους και να παραχθεί πληροφοριακό υλικό (έντυπο, ενημερωτικές βιντεοταινίες, ψηφιακό υλικό στο Διαδίκτυο).
12. Ακαδημίες επιμόρφωσης
Προτείνεται η δημιουργία επιμορφωτικών Ακαδημιών για τους πτυχιούχους Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων σε μεγαλουπόλεις της Ελλάδας, που θα στελεχωθούν με εξειδικευμένο μόνιμο προσωπικό πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, με βαθμίδες ανάλογες των Πανεπιστημίων (εκλεκτορικά σώματα, κτλ.). Ο διαγωνισμός για την εισαγωγή στις Ακαδημίες μπορεί να είναι σαν αυτές του ΑΣΕΠ, αφού βεβαίως οριστούν συγκεκριμένα κριτήρια για την επιλογή των θεμάτων και αυτών που θα τα επιλέξουν. Ο αριθμός των εισακτέων θα ορίζεται κάθε φορά με προκήρυξη ανάλογα με τις ανάγκες της εκπαίδευσης. Παράλληλα κάθε πέντε χρόνια οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να συμμετέχουν σε προγράμματα περιοδικής επιμόρφωσης και προγράμματα ενδοσχολικής επιμόρφωσης, ενώ προβλέπεται και «εξ αποστάσεως» επιμόρφωση.
13. «Εξετάσεις» για νέους εκπαιδευτικούς
Στο πλαίσιο των προγραμμάτων επιμόρφωσης τους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς θα αναλαμβάνει επί ένα τετράμηνο επόπτης εκπαιδευτικός από σχολεία συνεργαζόμενα με την Ακαδημία Επιμόρφωσης. Έτσι ο υποψήφιος εκπαιδευτικός παρακολουθεί και αξιολογεί διδασκαλίες και οργανώνει, σε συνεργασία με τον επόπτη, σχέδια μαθήματος. Στο τέλος της χρονιάς οι επιμορφούμενοι αξιολογούνται με βάση τη διπλωματική εργασία που υποχρεούνται να παραδώσουν σε τριμελή επιτροπή (δύο διδάσκοντες στην Ακαδημία και ο εκπαιδευτικός-επόπτης στο σχολείο), το φάκελο που θα παραδίδουν σε κάθε γνωστικό τομέα και την έκθεση του εκπαιδευτικού-επόπτη.
14. Αύξηση των σχολικών συμβούλων
«Οι σχολικοί σύμβουλοι είναι η μετεξέλιξη του προβληματικού από παιδαγωγική και πολιτική άποψη θεσμού των Επιθεωρητών και αυτός είναι ίσως ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν μπόρεσαν να οριοθετήσουν το συμβουλευτικό τους ρόλο» αναφέρει το πόρισμα του ΕΣΥΠ. Προτείνεται η αύξηση σε σημαντικό βαθμό του αριθμού των σχολικών συμβούλων, ώστε να μειωθεί δραστικά ο αριθμός των σχολείων που έχει ο κάθε σχολικός σύμβουλος υπό την εποπτεία του. Παράλληλα επαναπροσδιορίζονται τα κριτήρια επιλογής των σχολικών συμβούλων ανάλογα με τις σπουδές τους. H εξωτερική αξιολόγησή τους θα πρέπει να πραγματοποιείται από μια ανεξάρτητη Αρχή (του δημοσίου ή του ιδιωτικού τομέα).
15. Αξιολόγηση στελεχών
Ο επίσημος φορέας της αξιολόγησης έχει κυρίως συμβουλευτικό χαρακτήρα και αποτελεί τον σύνδεσμο ανάμεσα στις σχολικές μονάδες και τους εκπαιδευτικούς με τους φορείς επιμόρφωσης. Προτείνεται να καθιερωθεί η διαδικασία αξιολόγησης σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Για τους εκπαιδευτικούς, αναφέρεται στο πόρισμα η ανάγκη οργάνωσης της διαδικασίας της υπηρεσιακής αξιολόγησης του εκπαιδευτικού (ρόλοι, δεσμεύσεις του στο συγκεκριμένο σχολικό περιβάλλον, «ήθος» συνεργασίας με τους μαθητές, τους γονείς, τους συναδέλφους, κτλ.). Επίσης προτείνεται η καθιέρωση της διαδικασίας του απολογισμού του εκπαιδευτικού έργου. Στον απολογισμό θα λαμβάνεται υπόψη πέρα από το βιβλίο ύλης και ο φάκελος υλικού που θα ενημερώνει ο εκπαιδευτικός με τον προγραμματισμό της διδασκαλίας του με δείγματα δουλειάς του (σχέδια μαθήματος, εκπαιδευτικό υλικό, φύλλα εργασιών κτλ.). Τέλος, προβλέπεται διαδικασία αυτοελέγχου και αυτοαξιολόγησης. Θα ελέγχεται έτσι η εκτέλεση υπηρεσιακών καθηκόντων του εκπαιδευτικού, η επιστημονική και επαγγελματική του επάρκεια και η συμμετοχή σε αυτοαξιολογικές διαδικασίες της σχολικής μονάδας. Κριτές θα είναι ο διευθυντής σχολικής μονάδας και ο σχολικός σύμβουλος, οι οποίοι θα έχουν αντιστοίχως αξιολογηθεί.
16. Στα σχολεία και μετά το μάθημα
Προτείνεται η αύξηση των ωρών παρουσίας - κατά τουλάχιστον δέκα ώρες - των εκπαιδευτικών στα σχολεία. Οι πέραν των διδακτικών καθηκόντων ώρες προτείνεται να αξιοποιηθούν για τη συνεργασία των εκπαιδευτικών με τον διευθυντή, τους άλλους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τους μαθητές. Σήμερα η παρουσία των εκπαιδευτικών στο σχολείο πρακτικά περιορίζεται στο ωράριο διδασκαλίας, παρά το γεγονός ότι προβλέπεται η ως και 30 ώρες παραμονή τους στο σχολείο. Επίσης, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση της διοικητικής δομής της σχολικής μονάδας με: α) γραμματειακή υποστήριξη υψηλού επιπέδου. Σε κάθε σχολική μονάδα να υπάρχει γραμματέας με καλή γνώση χειρισμού υπολογιστών και της Αγγλικής γλώσσας, β) με την ενδυνάμωση του ρόλου του υποδιευθυντή οικονομικών και διοικητικών θεμάτων για σχολικές μονάδες άνω των 100 μαθητών και γ) με την υποστήριξη των εκπαιδευτικών και τον συντονισμό των δράσεων του σχολείου από τον υποδιευθυντή παιδαγωγικών θεμάτων. Προτείνεται η αξιοποίηση του συλλόγου διδασκόντων με τακτές συνεδριάσεις σε ολομέλεια και κατά ομάδες.
17. Συμβούλιο Πληροφορικής
Για τον συντονισμό όλων των ενεργειών που σχετίζονται με την Πληροφορική προτείνεται η δημιουργία ειδικού οργάνου, του Συμβουλίου Πληροφορικής για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, το οποίο θα χαράσσει την εκπαιδευτική πολιτική για αντίστοιχα θέματα σε όλα τα επίπεδα (περιεχόμενο σπουδών, διδακτικό υλικό, θεσμικό πλαίσιο κτλ). Το όργανο αυτό θα πρέπει να παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις, να λαμβάνει υπόψη του τις διεθνείς εκπαιδευτικές εμπειρίες και να προτείνει προγράμματα προσαρμοσμένα στις ελληνικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Τέλος, για τον προγραμματισμό δράσεων στα σχολεία, προτείνεται η δημιουργία Κεντρικής
Διαχειριστικής Υπηρεσίας, η οποία θα πρέπει να έχει την εποπτεία τους από εκπαιδευτική
σκοπιά (και όχι μόνο από καθαρά γραφειοκρατική και οικονομική). H υπηρεσία αυτή
θα αναλαμβάνει τη διαχείριση της σχεδίασης και υλοποίησης του κάθε έργου, αλλά από
σκοπιά εκπαιδευτική και παιδαγωγική και όχι μόνο τυπική.
Οι μέθοδοι εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
«Για το εξεταστικό σύστημα δεν υπάρχουν χρυσές λύσεις» επισημαίνει στο νέο πόρισμά του το ΕΣΥΠ, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν πρέπει να ανατεθούν στα πανεπιστήμια αλλά «η διενέργειά τους να παραμείνουν για λόγους διαφάνειας στο υπουργείο Παιδείας».
«Σε κάθε περίπτωση, όλοι (γονείς, μαθητές, υπηρεσιακοί παράγοντες, πολιτική ηγεσία, εκπαιδευτικοί) συμφωνούν ότι το παρόν σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια έχει πολλά προβλήματα» αναφέρει το πόρισμα και καταλήγει σε δύο σημεία-κλειδιά για το εξεταστικό:
* Ο έλεγχος και η διενέργεια των εξετάσεων να παραμείνουν στο υπουργείο Παιδείας, αφού αυτό αποτελεί το μοναδικό σημείο του συστήματος των εισαγωγικών που είναι καθολικά αποδεκτό.
* Δεν πρέπει να δίνονται εξετάσεις ανά σχολή (σύστημα που ίσχυε πριν από το 1964), καθώς κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο σήμερα που υπάρχουν εκατοντάδες σχολές.
* Το σύστημα των εισαγωγικών εξετάσεων θέλει μια συστηματική λύση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει οπωσδήποτε να περάσει από τη φάση της προκαταρκτικής έρευνας. Μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων πρέπει να διοργανώσει τουλάχιστον δύο έρευνες: μια αποτίμηση και αξιολόγηση όλων των συστημάτων που εφαρμόστηκαν στην Ελλάδα και μια συγκριτική λεπτομερή μελέτη των συστημάτων πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (και της σχέσης τους με τη δευτεροβάθμια) σε άλλα κράτη. «Χωρίς αυτά τα δεδομένα οιοδήποτε μέτρο και αν ληφθεί, οιοδήποτε σύστημα και αν εφαρμοστεί, θα μοιάζει με θεραπεία που δίνεται σε ασθενή χωρίς να γνωρίζουμε από τι πάσχει!» αναφέρεται στο πόρισμα. Και τονίζεται ότι:
* Οποιο σύστημα εξετάσεων και αν εφαρμοστεί πρέπει να παρακολουθείται με έρευνες σε συνεχή βάση και να αξιολογείται.
* Κανένα σύστημα δεν πρόκειται να «επιτύχει» αν δεν αναβαθμιστεί η δευτεροβάθμια εκπαίδευση και μάλιστα η τεχνική εκπαίδευση. Οταν τα Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια (TEE) αναβαθμιστούν κατάλληλα και οι γονείς πειστούν ότι τα AEI - TEI δεν αποτελούν τη μοναδική βιώσιμη λύση για τα παιδιά τους, θα πάψει αυτή η αδικαιολόγητη - από τα πράγματα και την αγορά εργασίας - προτίμηση προς τα πανεπιστήμια και η πίεση για το λύκειο.
* Αν το σύστημα που θα εφαρμοστεί θέλει ριζικές αλλαγές, αυτές θα πρέπει να προετοιμασθούν προσεκτικά (έστω και σε χρόνο ενός ή δυο ετών), να δοκιμασθούν (όσο είναι δυνατόν) και ύστερα να τεθούν σε εφαρμογή.
Οι εξετάσεις και η βαθμολόγηση
Για τους βαθμούς των μαθητών στο Γυμνάσιο θα ελέγχεται: η επίδοσή τους στα τρία τρίμηνα, η επίδοσή τους στην τελική γραπτή εξέταση και ο βαθμός που προκύπτει από τη συνθετική εργασία που έχει αναλάβει ο μαθητής σε συνεργασία με τον επόπτη εκπαιδευτικό και από τη συμμετοχή του σε διαθεματικό σχέδιο δράσης του σχολείου του.
Στο Λύκειο βεβαίως το αξιολογικό πλαίσιο διαφοροποιείται σε μεγάλο βαθμό. H A' Λυκείου αποτελεί το βασικό κόμβο για τις μετέπειτα επιλογές του μαθητή γι' αυτό πρέπει να ενισχυθούν τα προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού στην τάξη. Στη B' Λυκείου οι μαθητές και οι μαθήτριες θα συμμετέχουν σε εξετάσεις σε επίπεδο περιφέρειας.
Ο βαθμός σε κάθε μάθημα θα προκύπτει από τον προφορικό βαθμό, από τον βαθμό σε ατομική εργασία που παραδίδει, από τον βαθμό της γραπτής εξέτασης σε εξετάσεις σε επίπεδο περιφέρειας. Ο βαθμός του απολυτηρίου της B' Λυκείου θα συμμετέχει σε μικρό ποσοστό στο βαθμό πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Στη Γ' Λυκείου οι μαθητές και οι μαθήτριες συμμετέχουν σε εξετάσεις επιπέδου περιφέρειας σε τέσσερα μαθήματα γενικής Παιδείας: Γλώσσα, Πληροφορική, Ξένη Γλώσσα, Κοινωνικές Επιστήμες και σε πανελλαδικές εξετάσεις στα μαθήματα της κατεύθυνσης.
Ο βαθμός του απολυτηρίου της Γ' Λυκείου θα συνυπολογίζεται στο βαθμό πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Ποιες είναι οι σημαντικές αλλαγές στην Εκπαίδευση
Αυτονομία
Για την επίτευξη οποιασδήποτε μεταρρύθμισης ή άλλης παρέμβασης που στόχο θα έχει τη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης, θεωρείται αναγκαία η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων και ευθυνών στις σχολικές μονάδες, οι οποίες θα ορίζονται στο πλαίσιο ενός αναμορφωμένου Προγράμματος Σπουδών.
Οι σχολικές μονάδες μπορούν να έχουν άμεσα την αποκλειστική ευθύνη και μπορούν να έχουν μια ενεργέστερη συμβολή στο άμεσο μέλλον στην αναβάθμιση του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου με:
α) την οργάνωση και πραγματοποίηση διαθεματικών δραστηριοτήτων που θα καθορίζονται από σχολική μονάδα με βάση τις ανάγκες των μαθητών,
β) την ανάληψη της ευθύνης από τη σχολική μονάδα της πρόσθετης στήριξης των μαθητών σε όποιο γνωστικό αντικείμενο χρειάζεται η ενίσχυση των μαθητών, και δη αυτών που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, είναι υποχρέωση της πολιτείας, και δεν πρέπει να αφήνεται ως πάρεργο στον εθελοντισμό των εκπαιδευτικών ή ως πρόσθετο οικονομικό βάρος, στην οικογένεια. Και
γ) τη συμβουλευτική υποστήριξη των μαθητών, με σκοπό την προσωπική τους στήριξη αλλά και τον προσανατολισμό τους σε σχέση με την αγορά εργασίας.
Επιμόρφωση
H οργάνωση της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών μπορεί να αποκαλύψει τον τρόπο με τον οποίο η πολιτεία θεωρεί το εκπαιδευτικό σύστημα και αντιμετωπίζει τον εκπαιδευτικό. H επιμόρφωση θα πρέπει να θέσει τις βάσεις για την επαγγελματική ανάπτυξη του εκπαιδευτικού. Στόχος της θα πρέπει να είναι όχι απλώς ο εμπλουτισμός του διδακτικού ρεπερτορίου του εκπαιδευτικού αλλά και ο στοχασμός για τον ρόλο του και τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον εαυτό του ως εκπαιδευτικό και την ίδια την πράξη της διδασκαλίας. Απαραίτητη θεωρείται η ενεργός συμμετοχή των εκπαιδευομένων-εκπαιδευτικών στην επιμορφωτική διαδικασία και η άμεση συνεργασία με τα σχολεία.
H επιμόρφωση διακρίνεται σε εισαγωγική και ενδοϋπηρεσιακή. Για εισαγωγική επιμόρφωση προτείνουμε την ίδρυση επιμορφωτικών Ακαδημιών-Ινστιτούτων τα οποία θα εστιάζουν στους παρακάτω τομείς.
Διδακτική διαδικασία:
* Συμπλήρωση της βασικής κατάρτισης στα συγκεκριμένα διδακτικά αντικείμενα του αναλυτικού προγράμματος, με βάση τόσο την ύλη του σχολείου όσο και τα νέα επιστημονικά δεδομένα.
* Διδακτική μέθοδος: σύγχρονες θεωρίες της Διδακτικής. Διδακτική των γνωστικών αντικειμένων. Θεωρίες Αναλυτικών Προγραμμάτων - Μελέτη των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών - Νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση.
Αξιολόγηση: μορφές αξιολόγησης
* σχολικής μονάδας,
* εκπαιδευτικού έργου και εκπαιδευτικού,
* μαθητή,
* αναλυτικών προγραμμάτων και σχολικών βιβλίων.
Διοικητική και παιδαγωγική οργάνωση του σχολείου: διοικητικό και θεσμικό πλαίσιο του σχολείου.
Ο εκπαιδευτικός και το έργο του: ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σύγχρονο σχολείο και στη σύγχρονη κοινωνία, προσωπική εκπαιδευτική θεωρία κ.ά.
Ασκηση στο διδακτικό έργο.
Αξιολόγηση
Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα υπάρχει η εντύπωση πως ο μόνος που αξιολογείται είναι ο μαθητής κι αυτός όχι επί της ουσίας.
Οι προτάσεις μας προσανατολίζονται σε μια συνολική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου και των παραγόντων που το επηρεάζουν.
Πιο συγκεκριμένα:
* Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας με τη διαδικασία της αυτο-αξιολόγησης αλλά και της εξωτερικής αξιολόγησης.
* Αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ως προϋπόθεση για την επαγγελματική τους εξέλιξη.
* Φάκελος εκπαιδευτικού με ευθύνη του ίδιου του εκπαιδευτικού για την ενημέρωσή του.
* Περιγραφική αξιολόγηση των μαθητών και φάκελος μαθητή που θα ενημερώνεται κατόπιν συνεργασίας μαθητή και εκπαιδευτικού».
