Εγώ «παγκοσμιοποιήθηκα» μόνος μου
Ο Αλέκος Φασιανός είναι από τους πιο παραγωγικούς αλλά και τους πιο δημοφιλείς ζωγράφους της μεταπολεμικής γενιάς. Είχαν, όμως, περάσει περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια για να παρουσιάσει καινούργια και ολοκληρωμένη δουλειά του. Στην ατομική του έκθεση, που λειτουργεί στην καινούργια γκαλερί «Πότνια Θηρών», στην οδό Ζαΐμη στα Εξάρχεια, (έως 26/6) παρουσιάζει γύρω στα είκοσι έργα μεγάλων διαστάσεων. Οι εικόνες επί της ουσίας είναι καταγγελτικές μα πάντα ρομαντικές και γεμάτες ελπίδες, αφού ο Φασιανός στέλνει ένα μήνυμα: «Αιώνια επάνοδος».
-Τι σημαίνει «αιώνια επάνοδος»;
«Επανέρχεσαι κάθε μέρα, όπως ο ήλιος ανατέλλει κάθε μέρα από το ίδιο σημείο και δεν χάνεται, όπως κάθε χρόνο περιμένουμε την άνοιξη ή τις εορτές. Νομίζω ότι η αιωνιότητα βρίσκεται στην επανάληψη. Αυτή είναι η ελπίδα που μας σώζει, ότι θα ξαναγίνει κάτι, ότι δεν χάνεται διά παντός».
- Και ο δημιουργός κάθε φορά που κάνει κάτι καινούργιο επανέρχεται και ξαναζεί;
«Ο δημιουργός δεν κάνει κάτι καινούργιο. Κάνει το ίδιο που άρχισε από την πρώτη στιγμή. Κατακρίνω αυτούς που νομίζουν ότι ο δημιουργός κάνει κάθε φορά κάτι καινούργιο και ανανεώνεται. Ενας δημιουργός ανακαλύπτει ένα πράγμα στη ζωή του. Δεν μπορεί να ανακαλύψει δύο. Κι αυτό είναι το μεγαλείο. Γιατί και ο τρόπος που δημιουργείται ο κόσμος είναι ένας και ο ίδιος: Γέννηση-Θάνατος».
-Τα έργα σας ήταν μια επισήμανση της καθημερινότητας, με τρόπο άλλοτε καυστικό, χιουμοριστικό ή και ρομαντικό. Τόσα χρόνια μετά την τελευταία σας μεγάλη ατομική έκθεση τι έχει αλλάξει σ' αυτές τις επισημάνσεις;
«Αυτά τα έργα τα είχα στο μυαλό μου από πολύ καιρό, είναι το καταστάλαγμα των εικόνων που συναντάμε σήμερα στην πόλη και στη ζωή. Π.χ., οι "Λαθραναγνώστες" είναι ένα περίπτερο στην Ομόνοια, στο οποίο από μικρός έβλεπα τους ανθρώπους με τα χέρια πίσω και το κεφάλι ψηλά να κοιτάνε τους τίτλους των εφημερίδων. Τέτοιες εικόνες δεν αλλάζουν».
-Υπάρχει όμως κι ένα έργο με τίτλο «Ψάχνουν να βρουν το δίκιο τους». Αυτό τι είναι;
«Μια καταγγελία της αδικίας. Οι άνθρωποι, φορτωμένοι με χαρτιά και άλλα αποδεικτικά, ψάχνουν να βρουν το δίκιο τους. Μόνο που σήμερα όταν δεν βρουν το δίκιο τους έτσι, πάνε στις τηλεοράσεις, όπου μπορεί να μη δικαιώνονται αλλά δημοσιοποιείται η υπόθεση κι αυτό τους ικανοποιεί. Αλλά η αγωνία του ανθρώπου για την αδικία πάντα υπάρχει. Είναι ένα συναίσθημα καφκικό που έχουν γεννήσει οι σημερινές συνθήκες ζωής».
- Οι άνθρωποι έχουν αλλάξει μέσα στους καινούργιους τρόπους ζωής;
«Οι άνθρωποι όχι, το σκηνικό γύρω τους έχει αλλάξει. Κάποτε ζούσαν με απλοϊκό τρόπο. Περπατούσες στο δρόμο και έβλεπες μέσα από τα ανοιχτά παράθυρα των ισογείων. Σήμερα τα ισόγεια είναι μανάβικα ή καφενεία. Αλλά αν γίνει κάτι σ' ένα μεγάλο δρόμο, τότε οι άνθρωποι θα βγουν στα μπαλκόνια των πολυκατοικιών να δουν τι συμβαίνει. Αλλάζει λοιπόν το σκηνικό αλλά συμβαίνουν τα ίδια πράγματα. Και οι άνθρωποι είναι ίδιοι σε όλες τις εποχές. Κάποτε φορούσαν χλαμύδες και περπατούσαν στις στοές και στην Αγορά και συζητούσαν. Τώρα καμαρώνουν για τα ακριβά τους ρούχα, μαζεύονται στα κέντρα, στους πεζόδρομους, στη Βουκουρεστίου, μιλάνε, πίνουν τον καφέ τους και τσακώνονται για το ΠΑΣΟΚ, τη Ν.Δ. και τα χρηματιστήρια».
-Το χρήμα έχει αλλάξει τους ανθρώπους;
«Πολύ. Το χρήμα έχει γίνει ανάγκη. Και οι περισσότεροι που έχουν χρήματα γίνονται σκληροί. Δεν κατεβαίνουν πια στην Ομόνοια ή στο Μοναστηράκι ή στην Κολοκυνθού, στις λαϊκές γειτονιές, να δουν πώς ζουν οι άνθρωποι οι φτωχοί. Αλλά και ο φτωχός όταν αποκτήσει χρήματα θα αλλάξει. Είναι σαν αλυσίδα αυτό. Πολλοί νεόπλουτοι ήταν πάμφτωχοι και αμόρφωτοι. Οταν γίνουν πλούσιοι, μας επιβάλλουν και την αισθητική τους. Σε αυτούς ανήκουν τα γυαλιστερά παλάτια, σε φτωχούς που έγιναν πλούσιοι και θέλουν να γίνουν βασιλείς. Η μόδα είναι τώρα να χτίζουν ψηλά, να βλέπουν τον κόσμο όλο. Να έχουν θέα όλη την Αθήνα ή μέχρι τον Σαρωνικό. Αυτό είναι αίσθημα υπεροχής και εξουσίας».
- Πώς απεικονίζετε τις σχέσεις των ανθρώπων; Τελείωσαν οι ερωτευμένοι ποδηλάτες;
«Τώρα νομίζω ότι υπάρχει κάτι πιο σημαντικό. Δύο νέοι κοιτάνε τον ουρανό και βλέπουν τα χελιδόνια να έρχονται. Δείχνουν ότι πάλι ήρθε η άνοιξη, πάλι κάτι γίνεται από την αρχή. Και γύρω από το μικρό μπαλκόνι είναι οι πανύψηλες πολυκατοικίες. Ετσι είναι στην πραγματικότητα και η ζωή μας. Αλλά μ' αρέσει αυτό το συνονθύλευμα των χαμηλών σπιτιών με τις ψηλές πολυκατοικίες».
- Παρατηρώ πως οι γυναίκες σας εξακολουθούν να είναι ευτραφείς και χυμώδεις, ενώ το ιδανικό τής σημερινής ομορφιάς είναι οι υπερβολικά αδύνατες, πανύψηλες κ.λπ.
«Το υπόδειγμα της ομορφιάς, η Αφροδίτη της Μήλου, είναι μια ευτραφής, υγιής γυναίκα. Και για μένα, με τη λογική μου, το λίγο ευτραφές είναι και το υγιές, κι αυτό είναι το πρότυπό μου. Την αδυναμία την ταυτίζω με την πείνα κι ο πεινασμένος, παγκοσμίως, δεν αποτελεί πρότυπο».
- Ποια είναι η γνώμη σας για την παγκοσμιοποίηση;
«Είναι μια ηλιθιότητα και απορώ γιατί τη συζητάνε τόσο. Τη θέλουνε τα μεγάλα τραστ. Θέλουν όλους τους ανθρώπους ίδιους. Αλλά καθένας έχει μια προσωπικότητα ιδιαίτερη, δεν μπορεί να γίνει ίδιος με κάποιον άλλον. Για μένα παγκοσμιοποίηση είναι να μπορεί όλος ο κόσμος να διακρίνει την ιδιαιτερότητα του καθενός και να τη δέχεται. Διαφορετικά είναι σαν να παίζουμε όλοι το ίδιο παιχνίδι. Και νομίζω πως αν συμβεί αυτό στην ανθρωπότητα δεν θα έχουμε καμία πρωτοβουλία».
- Η παγκοσμιοποίηση έχει επηρεάσει την τέχνη περισσότερο, νομίζω.
«Οταν είχα πάει στο Παρίσι, εγώ έκανα πάντα τα ίδια που κάνω. Και μου λέγανε: "Μα καλά, δεν βλέπεις τι γίνεται γύρω σου; Κοίτα τι γίνεται στην Αμερική, τι γίνεται εδώ;". Κι εγώ τους απαντούσα ότι θέλω να είμαι μόνος μου. Θα "παγκοσμιοποιηθώ" μόνος μου. Θα επιβάλω αυτό που κάνω, δεν θα πάρω από δω κι από κει. Τώρα βλέπω και στην Ελλάδα αυτά που γίνονται στις "Φουάρ", όλοι τα ίδια κάνουνε και χλευάζουνε αν κάποιος κάνει κάτι άλλο. Αναρωτιέμαι, τόσο αδύναμοι είναι; Σαν τα πρόβατα που πάνε πίσω από τον αρχηγό και πέφτουν στον γκρεμό».
- Μα η τέχνη ακολουθεί το ρεύμα της εποχής.
«Οι νέοι καλλιτέχνες πρέπει να κάνουν αυτό που θέλουν, κι αν αποτύχουν δεν πειράζει. Είναι όμως τρομερό να βρίσκεσαι πίσω από μια ουρά και να ακολουθείς. Και όχι μόνο εδώ, αλλά και έξω, όπου γίνονται μεγάλες εκθέσεις, τα ίδια πράγματα βλέπεις. Εδώ γίνανε επαναστάσεις για να απελευθερωθούμε. Είναι άδικο οι καλλιτέχνες της παγκοσμιοποίησης να μπαίνουνε στο ίδιο κοστούμι. Δεν θέλω ούτε να το σκέπτομαι».