Όπυ Ζούνη*
Σύντομο Βιογραφικό
Γεννήθηκε το 1941 στο Κάιρο, όπου σπούδασε ζωγραφική και κεραμική (1959-62).
Στη συνέχεια παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής στην Α.Σ.Κ.Τ. της Αθήνας με
δάσκαλο τον Μόραλη (1963-68), κεραμικής (1963-65) και σκηνογραφίας-διακόσμησης
(1967-69). Πραγματοποίησε περισσότερες από είκοσι ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα
και στο εξωτερικό και συμμετείχε σε περισσότερες από διακόσιες ομαδικές
εκθέσεις. Αξίζει να σημειωθεί το αφιέρωμα στο έργο της καλλιτέχνιδας, στο
Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών το Νοέμβριο του 1992 και συνοδεύτηκε από συζήτηση
στρογγυλής τραπέζης, με εισηγητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Eικαστική πορεία
Ο ορθολογισμός και η συγκίνηση είναι δύο στοιχεία που συνυπάρχουν στην παραγωγή της Ζούνη και που χαρακτηρίζουν το σύνολο του έργου της. Η αυστηρότητα γραμμών και επιπέδων ενισχύει την εγκεφαλικότητα και την αποφασισμένη έλλογη διαδικασία που ακολουθεί η καλλιτέχνιδα, το χρώμα και η απρόοπτη σύνθεση επιπέδων, βάθους και προοπτικής υπογραμμίζουν το συγκινησιακό μέρος της δουλειάς της, η οποία αντλεί πάντα από τη φύση και το περιβάλλον, πράγμα που φαίνεται παράδοξο αν κρίνει κανείς μόνο από το τελικό αποτέλεσμα. Η Ζούνη, από το 1959 ως το 1966, ερευνά το χώρο μέσα από τη μελέτη της προοπτικής στα έργα, κυρίως, της Αναγέννησης αλλά και της ιστορίας της τέχνης γενικότερα. Τα έργα αυτής της περιόδου διακρίνονται για την εξπρεσιονιστική τους γραφή, η οποία όμως ήδη από τότε βασίζεται σε μια δομή γεωμετρική. Στη συνέχεια και ως το 1969 την απασχολεί η τρίτη διάσταση (κατασκευές και ανάγλυφα σε πλάκες φελλού), για να περάσει οριστικά στην καθαρά γεωμετρική περίοδο της δουλειάς της (1969-72), όπου δημιουργεί και τα πρώτα γλυπτά της και όπου μελετά το πλακάτο χρώμα στη σχέση του με τις τομές διαγωνίων, κύκλων, τριγώνων και τετραγώνων. Στη φάση που ακολουθεί η Ζούνη εστιάζει το ενδιαφέρον της στο εικαστικό αποτέλεσμα -οπτικές απάτες και χρώμα- που μπορεί να δημιουργεί μια δέσμη φωτός στην πρόσπτωσή της σε πολλά, κάθετα μεταξύ τους επίπεδα. Ένας τέτοιος εικαστικός προβληματισμός ερευνά συστηματικά γλυπτικές συνθέσεις-περιβάλλοντα και γενικότερα το χώρο της γλυπτικής. Οι δύο διαστάσεις του πίνακα που θα επανέλθουν στην τέχνη της Ζούνη από 1976, όπου όμως η προοπτική και τα χρώματα -τα βασικά και οι τονικές τους διαβαθμίσεις για τον τονισμό των πρώτων- η απόδοση της σκιάς και του φωτός χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν χωρικές οφθαλμαπάτες, ψευδαισθητικούς χώρους άδειους και αχανείς, οι οποίοι μεταβάλλονται ανάλογα με τη θέση του θεατή. Γενικά ο αρχιτεκτονικός χώρος στις τρεις του διαστάσεις την απασχολεί στη συνέχεια τόσο σε τρισδιάστατες όσο και σε δισδιάστατες συνθέσεις. Η Ζούνη, μελετώντας το υλικό, το ρόλο της ύλης στη γλυπτική, έχει ασχοληθεί και με τις σειρές assemblages, που μπορεί να είναι τόσο γλυπτά στο χώρο όσο και επιτοίχιες συνθέσεις. Η καλλιτέχνιδα πιστεύει ότι η ψευδαίσθηση είναι εγγενές στοιχείο της τέχνης και γι' αυτό συνδυάζει τη γραμμική προοπτική με την οπτική απάτη που γεννά η αντανάκλαση του νερού, του καθρέφτη κ.ά. Συχνά οι προτάσεις της αφορούν την εικαστική αξιοποίηση ολόκληρων τοίχων ή τη δημιουργία Περιβαλλόντων. Στα πρόσφατα έργα της, από τις αρχές της δεκαετίας του '90 και έπειτα, η Ζούνη προσανατολίζει τους γεωμετρικούς χώρους της στη θέαση ενός κόσμου γεμάτου εκρήξεις χρωμάτων. Ανοίγματα στο προοπτικό βάθος τους αποκαλύπτουν ένα χώρο λουσμένο στις αποχρώσεις του φυτικού βασιλείου, του ουρανού ή των μεταβολών της ηλεκτρονικής εικόνας. Οι ανήσυχες και κοφτές πινελιές της αποδίδουν τις εναλλαγές του φωτός και της σκιάς. Με αυστηρούς οριζόντιους και κάθετους άξονες δομεί εννοιολογικά τοπία. Οι τελευταίες της δημιουργίες συσχετίζουν τον αντικειμενικό ορθολογισμό του παρελθόντος με ένα υποκειμενικό λυρισμό.
Κύριες ατομικές εκθέσεις
Στην Ελλάδα: (από 34) Δεσμός (73) • Αίθουσα Τέχνης Αθηνών (75, 78, 90, 93) • Σύγχρονη Χαρακτική μαζί με τη Μέδουσα σε συνεργασία με τον Αλέξανδρο Ιόλα (82) • Γκαλερί 3 σε συνεργασία με τον Ιόλα (84) • Αίθουσα Τέχνης Άνεμος, Κηφισιά (85) • Τρίτο Μάτι (86) • Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Β. & Ε. Γουλανδρή, Άνδρος (87) • Ειρμός Θεσσαλονίκης (88) • Αίθουσα Τέχνης Άνεμος, Κηφισιά (88) • Βελλίδειο Πολιτιστικό Κέντρο Θεσσαλονίκης (89) • Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών (92) • Μύλος - Θεσσαλονίκη (93) • Κρεωνίδης (96) • ArtForum - Θεσσαλονίκη (96) • 4. Art Athina / Αμυμώνη, Αθήνα (96) • Γκαλερί Αδάμ (98) • Δημοτική Πινακοθήκη Πάτρας (98) • Video-Περιβάλλον, Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα (99) • Έκφραση, Γλυφάδα (00) • ArtForum Gallery-Βίλκα, Θεσσαλονίκη (00) • Αίθουσα Τέχνης Άνεμος, Κηφισιά (00) • 8. Art Athina / Άνεμος (00).
Στο εξωτερικό: (από 14) Διεθνές Κέντρο Εικαστικών Ερευνών M.-L. Jeanneret - Boissano (80) • Μουσείο Καλών Τεχνών - Λωζάνη (80) • Γκαλερί Jeanneret - Γενεύη (82) • Γκαλερί Samy Kinge - Παρίσι σε συνεργασία με τον Αλέξανδρο Ιόλα (84) • Γκαλερί Peter Noser - Ζυρίχη (85) • Διεθνές Πολιτιστικό Κέντρο (ICC) - Αμβέρσα (86) • Γκαλερί Kara - Γενεύη (89, 91) • Γκαλερί Donguy - Παρίσι (94) • Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού, Βερολίνο (99).
Κύριες ομαδικές εκθέσεις: Bi/Triennale: Σάο Πάολο (79) • Αλεξάνδρειας (70) • Λιουμπλιάνα (79-87) • Φρεντρικστάτ (80-96) • Ριγιέκα (82-88) • Μπάντεν Μπάτεν (83) • Κρακοβία (86-95) • Μπράντφορντ (84) • Τούζλα (84) • Γκρένχεν (85,88) • Σαμαλιέρ (91) • Βρόκλαβ (92) • Κάιρο (93, 97, 99) • Βελιγράδι (94, 96, 99),
Άλλες εκθέσεις: Αθήνα: Πανελλήνιες (67, 87), Διαδικασίες-Συστήματα (76), Δομές, Ινστιτούτο Γκαίτε (78), Εθνική Πινακοθήκη (77,83, 88, 92, 93, 95), "Εικόνες Ελληνικής Τέχνης", Ζάππειο (78, 79), Δημοτική Πινακοθήκη (85, 86, 87, 91, 94, 96) • Παρίσι (73-96), μεταξύ τους: Salon de la jeune Sculpture (73, 74, 75), Salon Grands & Jeunes d'Aujourd'hui (75, 93, 94, 95, 96), Galeries Nationales du Grand Palais (78, 90), Maison de l'Architecture (91), Salon d’ Art Contemporain (97) • Καν συρ Μερ, 3. Διεθνές Φεστιβάλ Ζωγραφικής, UNESCO (71) • Άμστερνταμ: Γκαλερί D'Eendt (73), Nieuwe Kerk (81) • Στουτγάρδη: Institut fϋr Auslandsbeziehugen (78) • Βρυξέλες: ISELP & ± 0 (88), Ελληνική Ζωγραφική 1968-88 (89), Ελληνικής Προεδρίας στην ΕΕ (94) • Βελιγράδι: Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (80), Umetnitski Pavillion (81), Εθνικό Μουσείο (95) • Σκόπια: Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (78,81) • Ταιπέι: Μουσείο Καλών Τεχνών (83) • Μπιέλα: Premio Inter. Biella per l'incisione (83,87) • Βαρσοβία: Γκαλερί Zapiecek (84) • Βουδαπέστη: Inter. Experimental Art (85), Inter. Arts of today (86,87, 88) • Κυότο, Inter. Impact Art Festival, City Museum (85-89) • Γκρενόμπλ: L'Europe des Graveurs (89) • Μπανγκόκ, Painting from Europe, Art Center (95) • Πόρτλαντ International Print Exhibition, Art Museum (βραβείο) (97) • Mondriaanhuis, Amersfoort (00) • Digital Salon, New York (00).
Συνέδρια, Συμπόσια & Στρογγυλά Τραπέζια: 12ο Διεθνές Συνέδριο Γλυπτικής - Oakland/San Francisco (82) • "Τέχνη και Τεχνολογία", Ίδρυμα Gulbenkian, Lisboa (87) • “Γεωμετρική Αφαίρεση”, Ίδρυμα “Νόησις”, Calaceite/Καταλωνία, Ισπανία (94) • Συμμετρία: Φυσική και Τεχνητή, 3rd Congress ISIS-Symmetry, Alexandria (VA) / Washington, (95) • Στρογγυλό Τραπέζι: "Επιστήμη και Τέχνη", Ίδρυμα Β. & Ε. Γουλανδρή, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Άνδρος (96) • “Order Disorder”, 4th Inter. Congress ISIS-Symmetry & Exhibition, Technion I.I.T., Χάιφα, Ισραήλ (98) • "Επιστήμη στις Τέχνες - Τέχνη στις Επιστήμες", Inter. Congress ISIS-Symmetry & Institute for Research Organisation, Hungarian Academy of Sciences - Βουδαπέστη (99) • Στρογγυλό Τραπέζι: "Κλασικές μορφές του Μοντέρνου και του Μεταμοντέρνου στην Τέχνη", Ίδρυμα Β. & Ε. Γουλανδρή, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Άνδρος (99) • Συμπόσιο "Συμμετρία 2000", Ίδρυμα Wenner-Gren, Στοκχόλμη (00).
Κύριες Εκδόσεις για την ίδια: Δίγλωσσο (Ελληνικά – Αγγλικά) βιβλίο-μονογραφία αναφερόμενο στο έργο της από το 1964 μέχρι σήμερα (264 σελίδες, 380 έγχρωμες φωτογραφίες, εκδ. Αδάμ, Αθήνα 1997), κατάλογοι: ICC - Αμβέρσα (86) • Kara - Γενεύη (91) • IFA - Αθήνα (92) • Κρεωνίδη - Αθήνα (96) • ArtForum - Θεσσαλονίκη (96) • Δημοτική Πινακοθήκη - Πάτρα (98) • Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης - Αθήνα (99) • ArtForum-βίλκα - Θεσσαλονίκη (99) • Άνεμος - Αθήνα (00).
Κύριες Δημοσιεύσεις της ίδιας: στο περιοδικό "Leonardo" (Vol. 18, Nr 2, 85) • στα βιβλία: "Symmetry 2", "Computer and Mathematics", εκδ. Pergamon Press (89) • "Arte e Tecnologia", έκδ. Fundacao Calouste Gulbenkian, Λισσαβώνα, (93).
Έργα σε Μουσεία & Δημόσιες Συλλογές: Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας • Υπουργείο Πολιτισμού (Αθήνα) • Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βελιγραδίου • Μακεδονικό Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Θεσσαλονίκης • Cabinet des Estampes Γενεύης • Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Β. & Ε. Γουλανδρή Άνδρου • Sztuki Museum Lodz (PL) • Δημοτική Πινακοθήκη Ρόδου • Musee Cantonal des Beaux-Arts Λωζάνης • Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Βρυξελλών • Contemporary Art Museum, Σκόπια • Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης MUHKA Αμβέρσας • Konkrete Kunst in Europa nach 1945, συλλογή Peter C. Ruppert - Βερολίνο • Δημοτική Πινακοθήκη Αθήνας • Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ Μετσόβου • Μουσείο Βορρέ κ.α.