Παραδείγματα έλξης του αναφορικού, επιρρηματικού κατηγορουμένου και υποθετικών προτάσεων

1. Ὅπως οὖν ἔσεσθε ἄνδρες ἄξιοι τῆς ἐλευθερίας ἧς κέκτησθε [= τῆς κεκτημένης ἐλευθερίας].
2. Ὁ Γύλιππος ἧκεν ἐς τὰς Συρακούσας, ἄγων ἀπὸ τῶν πόλεων ὧν ἔπεισε [= τῶν πεισθεισῶν] στρατιὰν.
3. Ἐπαινῶ σε ἐφ' οἷς λέγεις τε καὶ πράττεις.
4. Ἀνεῖλεν αὐτῷ ὁ Ἀπόλλων θεοῖς οἷς ἔδει θύειν [αντί: θεούς].
5. Ὑπαίθριοι δ' ἔξω ἐστρατοπεδεύετε.
6. (Θεόπομπος) ἀφικόμενος τριταῖος ἀπήγγειλε (τὰ γεγονότα).
7. Εἰ τοῦτο ποιεῖς, τὴν πόλιν βλάπτεις.
8. Εἰ τοῦτο ἐποίεις, τὴν πόλιν ἂν ἔβλαπτες.
9. Ἐὰν τοῦτο ποιῇς, τὴν πόλιν βλάψεις.
10. Ἥξω παρὰ σὲ αὔριον, ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ.
11. Ἐάν τις τοῦτο ποιῇ, χαίρουσιν οἱ θεοί.
12. Ἢν δ' ἐγγὺς ἔλθῃ θάνατος, οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν.
13. Ἢν δέ τις τούτων τι παραβαίνῃ͵ ζημίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν.
14. Εἰ τοῦτο ποιοίης, τὴν πόλιν ἂν βλάπτοις.
15. Εἰ τοῦτο ποιοίης, τὴν πόλιν ἔβλαπτες.
16. Ἒἴ τις αὐτῷ δοκείη τῶν πρὸς τοῦτο τεταγμένων βλακεύειν, ἐκλεγόμενος τὸν ἐπιτήδειον ἔπαισεν ἄν.

Δευτερεύουσες προτάσεις

Αιτιολογικές, Τελικές, Συμπερασματικές

1. Κῦρος ᾤετο φίλων δεῖσθαι, ὡς συνεργοὺς ἔχοι. (μτφρ. Ο Κύρος νόμιζε ότι χρειάζονταν φίλους για να έχει συνεργούς). «ὡς συνεργοὺς ἔχοι»: δευτερεύουσα τελική επιρρηματική πρόταση. Εισάγεται με: τον τελικό σύνδεσμο «ὡς». Εκφέρεται με: ευκτική του πλαγίου λόγου «ἔχοι», διότι εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου «ᾤετο». Ο σκοπός παρουσιάζεται ως υποκειμενικός και αβέβαιος στο παρελθόν. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο απαρέμφατο της κύριας πρότασης «δεῖσθαι».
2. «Καὶ τὸν Περικλέα ἐκάκιζον οἱ Ἀθηναῖοι, ὅτι στρατηγὸς ὤν οὐκ ἐπεξάγοι». (μτφρ. Και τον Περικλή κατηγορούσαν οι Αθηναίοι, γιατί, ενώ ήταν στρατηγός, δεν τους οδηγούσε εναντίον του εχθρού). «ὅτι στρατηγὸς ὤν οὐκ ἐπεξάγοι»: δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο «ὅτι», γιατί εκφράζει αντικειμενική ή πραγματική αιτία. Εκφέρεται με ευκτική του πλαγίου λόγου «ἐπεξάγοι», γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου «ἐκάκιζον» και δηλώνει αβέβαιο αίτιο ή υποκειμενική γνώμη. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο ρήμα της κύριας «ἐκάκιζον».
3. «Πρὸν τὸν ἀδελφὸν δὲ οὕτως ἐνειμάμην (τὴν οὐσίαν) ὥστε ὁμολογεῖν ἐκεῖνον τῶν πατρῴων πλέον ἔχειν ἐμοῦ». (μτφρ. Kαι με τον αδελφό μου έτσι μοίρασα την περιουσία, ώστε να ομολογεί εκείνος ότι από την πατρική περιουσία έχει περισσότερα από μένα). «ὥστε ὁμολογεῖν ἐκεῖνον τῶν πατρῴων πλέον ἔχειν ἐμοῦ»: Δευτερεύουσα Επιρρηματική Συμπερασματική - Απαρεμφατική πρόταση. Εισάγεται με τον συμπερασματικό σύνδεσμο «ὥστε». Εκφέρεται με απαρέμφατο «ὁμολογεῖν» σε θέση ρήματος, γιατί δηλώνει σκοπό επιδιωκόμενο. Συντακτικός ρόλος: ως επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος στο ρήμα «ἐνειμάμην» της πρότασης.
4. Ἵνα τοίνυν μὴ τοῦτ’ ἐμποδὼν γένηται τῷ Θηβαίους γενέσθαι μικρούς, τὰς μὲν Θεσπίας καὶ τὸν Ὀρχομενὸν καὶ τὰς Πλαταιὰς κατοικίζεσθαι φῶμεν δεῖν. (μτφρ. Για να μη γίνει αυτό εμπόδιο στο να γίνουν μικροί οι Θηβαίοι, λέμε ότι πρέπει να κατοικήσουμε τις Θεσπιές και τον Ορχομενό και τις Πλαταιές). «Ἴνα τοίνυν… γενέσθαι μικρούς»: δευτερεύουσα επιρρηματική τελική πρόταση. Εισάγεται με: τον τελικό σύνδεσμο «ἵνα». Εκφέρεται με: υποτακτική «γένηται», γιατί δηλώνει σκοπό προσδοκώμενο με βεβαιότητα. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο απαρέμφατο της κύριας πρότασης «κατοικίζεσθαι».
5. Ἄκουσον, ὡς ἂν μάθῃς. (μτφρ. = Άκουσε για να μάθεις). «ὡς ἂν μάθης»: δευτερεύουσα επιρρηματική τελική πρόταση. Εισάγεται με: τον τελικό σύνδεσμο «ὡς» Εκφέρεται με: υποτακτική + αοριστολογικό ἂν «ἂν μάθῃς», γιατί δηλώνει σκοπό προσδοκώμενο υπό προϋπόθεση. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο ρήμα της κύριας πρότασης «ἄκουσον».
6. Ἐπεμελεῖτο, ὅπως μήτε ἄσιτοι μήτε ἄποτοι ἔσοιντο. (μτφρ. Φρόντιζε, για να μην είναι ούτε νηστικοί ούτε διψασμένοι). «ὅπως μήτε ἄσιτοι μήτε ἄποτοι ἔσοιντο»: δευτερεύουσα επιρρηματική τελική πρόταση. Εισάγεται με: τον τελικό σύνδεσμο «ὅπως». Ο σκοπός παρουσιάζεται ως υποκειμενικός και αβέβαιος στο παρελθόν. Εκφέρεται με: ευκτική του πλαγίου λόγου «ἔσοιντο», διότι εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου «Ἐπεμελεῖτο». Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο ρήμα της κύριας πρότασης «Ἐπεμελεῖτο».
7. Ἐκκλησίαν τούτου ἕνεκα ξυνήγαγον, ὅπως ὑπομνήσω ὑμῖν […] (μτφρ. Γι’ αυτό το λόγο συγκάλεσα συνέλευση του δήμου, δηλαδή για να σας υπενθυμίσω […]). «ὅπως ὑπομνήσω»: δευτερεύουσα τελική επιρρηματική πρόταση. Εισάγεται με: τον τελικό σύνδεσμο «ὅπως». Ο σκοπός παρουσιάζεται ως υποκειμενικός και αβέβαιος στο παρελθόν. Εκφέρεται με: υποτακτική «ὑπομνήσω», γιατί δηλώνει σκοπό προσδοκώμενο με βεβαιότητα. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επεξήγηση στον εμπρόθετο προσδιορισμό «τούτου ἕνεκα» της κύριας πρότασης.
8. «Ἀβροκόμας προϊὼν κατέκαυσεν [πλοῖα], ἵνα μὴ Κῦρος διαβῇ. (μτφρ. Ο Αβροκόμας που προπορεύονταν έκαψε τα πλοία , για να μη περάσει ο Κύρος). «ἵνα μὴ Κῦρος διαβῆ»: δευτερεύουσα επιρρηματική τελική πρόταση. Εισάγεται με: τον τελικό σύνδεσμο «ἵνα μή». Εκφέρεται με: υποτακτική «διαβῇ», γιατί δηλώνει σκοπό προσδοκώμενο με βεβαιότητα. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο ρήμα της κύριας πρότασης «κατέκαυσεν».
9. «Ἐπεὶ δὲ Λύσανδρος οὐκ ἀντανήγαγε, καὶ ἦν ὀψὲ τῆς ἡμέρας, ἀπέπλευσαν πάλιν εἰς τοὺς Αἰγὸς ποταμούς». (μτφρ. Eπειδή όμως ο Λύσανδρος δεν έβγαζε κι αυτός τα πλοία από το λιμάνι για να τους αντιμετωπίσει και ήταν αργά προς τι βράδυ, έπλευσαν πίσω στους Αιγός ποταμούς). Δύο δευτερεύουσες επιρρηματικές αιτιολογικές προτάσεις, συνδέονται παρατακτικά με το σύνδεσμο «καί»: α. «Ἐπεὶ δὲ Λύσανδρος οὐκ ἀντανήγαγε»: Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο « Ἐπεὶ» Εκφέρεται με οριστική «ἀντανήγαγε», γιατί δηλώνει πραγματικό αίτιο. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο ρήμα της κύριας «ἀπέπλευσαν». β. «ἦν ὀψὲ τῆς ἡμέρας»: Εννοείται ο αιτιολογικός σύνδεσμος « Ἐπεὶ» Εκφέρεται με οριστική «ἦν», γιατί δηλώνει πραγματικό αίτιο. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο ρήμα της κύριας «ἀπέπλευσαν».
10. «Καὶ ἐνέπρησαν Κυλλήνην τὸ ἐπίνειον Ἠλείων, ὅτι παρέσχον Κορινθίοις ναῦς καὶ χρήματα». (μτφρ. Και έκαψαν την Κυλλήνη το ναύσταθμο των Ηλείων, επειδή πρόσφεραν καράβια και χρήματα στους Κορινθίους). «ὅτι παρέσχον Κορινθίοις ναῦς καὶ χρήματα»: δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο «ὅτι», γιατί εκφράζει αντικειμενική ή πραγματική αιτία. Εκφέρεται με οριστική «παρέσχον», γιατί δηλώνει πραγματικό αίτιο. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο ρήμα της κύριας «ἐνέπρησαν».
11. «Θαυμάζω δ’ ἔγωγε, εἰ μηδεὶς ὑμῶν μήτ’ ἐνθυμεῖται μήτ’ ὀργίζεται». (μτφρ. Απορώ εγώ τουλάχιστο, γιατί κανείς από σας ούτε θυμάται ούτε οργίζεται). Δύο δευτερεύουσες επιρρηματικές αιτιολογικές προτάσεις, που συνδέονται παρατακτικά με τους συμπλεκτικούς συνδέσμους μήτ’ - μήτ’. α. «εἰ μηδεὶς ὑμῶν μήτ’ ἐνθυμεῖται»: Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο «εἰ», γιατί εξαρτάται από ρήμα ψυχικού πάθους και εκφράζει υποθετική αιτιολογία. Εκφέρεται με οριστική «ἐνθυμεῖται», γιατί δηλώνει πραγματικό αίτιο. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο ρήμα της κύριας «Θαυμάζω». β. «μήτ’ ὀργίζεται»: Εισάγεται όμοια με την προηγούμενη διότι συνδέονται παρατακτικά με τους συμπλεκτικούς συνδέσμους μήτ’ - μήτ’ (με τον σύνδεσμο «εἰ» που εννοείται) γιατί εξαρτάται από ρήμα ψυχικού πάθους και εκφράζει υποθετική αιτιολογία. Εκφέρεται με οριστική «ὀργίζεται», γιατί δηλώνει πραγματικό αίτιο. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στο ρήμα της κύριας «Θαυμάζω».
12. «Σε ἐρωτῶ διὰ τοῦτο, ὅτι ἄριστ΄ἄν μοι δοκεῖς εἰκάσαι…» ( μτφρ. Ρωτώ εσένα γι αυτόν το λόγο , δηλαδή διότι μου φαίνεσαι ότι θα μπορούσες άριστα να συμπεράνεις…) «ὅτι ἄριστ΄ἄν μοι δοκεῖς εἰκάσαι τοῦτο»: δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο «ὅτι», γιατί εκφράζει αντικειμενική ή πραγματική αιτία. Εκφέρεται με οριστική «δοκεῖς», γιατί δηλώνει πραγματικό αίτιο. Συντακτικός ρόλος: λειτουργεί ως επεξήγη στον εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας «διά τοῦτο», της κύριας πρότασης.
13. «Οἱ δὲ διήλλαξαν ἐφ’ ᾧτε (μὲν) ἔχειν εἰρήνην ὡς πρὸς ἀλλήλους». (μτφρ. Kαι εκείνοι συμφιλιώθηκαν , με την προϋπόθεση να έχουν ειρήνη μεταξύ τους). «ἐφ’ ᾧτε (μὲν) ἔχειν εἰρήνην ὡς πρὸς ἀλλήλους»: Δευτερεύουσα Επιρρηματική Συμπερασματική πρόταση. Εισάγεται με τη συμπερασματική φράση «ἐφ’ ᾧτε». Εκφέρεται με απαρέμφατο «ἔχειν» σε θέση ρήματος. Συντακτικός ρόλος: επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει όρο, προϋπόθεση ή συμφωνία στο ρήμα «διήλλαξαν» της κύριας πρότασης.
14. «Νῦν δ’ εἰς τοῦτο τὰ πράγματα παρέστηκεν, ὥσθ’ οἱ μὲν μισοῦσι τὴν πόλιν, οἰ δὲ καταφρονοῦσι ἡμῶν». (μτφρ. Tώρα όμως σε τέτοιο σημείο έχει οδηγηθεί η κατάσταση, ώστε άλλοι να μισούν την πόλη , ενώ άλλοι περιφρονούν εμας). Δύο δευτερεύουσες επιρρηματικές συμπερασματικές που συνδέονται παρατακτικά με τους αντιθετικούς συνδέσμους «οἱ μὲν» - «οἰ δὲ»: α. «ὥσθ’ οἱ μὲν μισοῦσι τὴν πόλιν»: Εισάγεται με τον συμπερασματικό σύνδεσμο «ὥσθ’». Εκφέρεται με οριστική «μισοῦσι», γιατί δηλώνει αποτέλεσμα πραγματικό. Συντακτικός ρόλος: ως επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος (πραγματικού) στο ρήμα «παρέστηκεν» της κύριας πρότασης. β. «οἰ δὲ καταφρονοῦσι ἡμῶν»: Εισάγεται: o σύνδεσμος «ὥσθ’» παραλείπεται και εννοείται. Εκφέρεται με οριστική «καταφρονοῦσι», γιατί δηλώνει αποτέλεσμα πραγματικό. Συντακτικός ρόλος: ως επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος (πραγματικού) στο ρήμα «παρέστηκεν» της κύριας πρότασης.
15. «Τοιαύτη δόξα γέγονεν, ὡς ὁ βάρβαρος κήδεται τῆς Ἑλλάδος καὶ φύλαξ τῆς εἰρήνης ἐστι». (μτφρ. Τέτοια φήμη δημιουργήθηκε, ώστε ο βάρβαρος φροντίζει την Ελλάδα και είναι φύλακας της ειρήνης). Δύο δευτερεύουσες επιρρηματικές συμπερασματικές που συνδέονται παρατακτικά με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο «καὶ»: α. «ὡς ὁ βάρβαρος κήδεται (= φροντίζει) τῆς Ἑλλάδος»: Εισάγεται με τον συμπερασματικό σύνδεσμο «ὣς». Εκφέρεται με οριστική «κήδεται», γιατί δηλώνει αποτέλεσμα πραγματικό. Συντακτικός ρόλος: ως επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος (πραγματικού) στο ρήμα «γέγονεν» της κύριας πρότασης. β. «φύλαξ τῆς εἰρήνης ἐστι»: Εισάγεται: o σύνδεσμος «ὣς» παραλείπεται και εννοείται. Εκφέρεται με οριστική «ἐστι», γιατί δηλώνει αποτέλεσμα πραγματικό. Συντακτικός ρόλος: ως επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος (πραγματικού) στο ρήμα «γέγονεν» της κύριας πρότασης.

Να βρεθεί και να αναγνωριστεί το είδος του υποθετικού λόγου στα παρακάτω παραδείγματα.

1.1. Εἰ μὲν ἐν τῶ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥαδίως ἂν ἐσώζοντο.

1.2. Ἐὰν δὲ τοὺς ἐπιφανεστάτους τῶν ἐξαμαρτανόντων τιμωρῆσθε, πάντες πεύσονται.

1.3. Ἔσται δ’ αὐτὸς ἑαυτῷ ἕκαστος αἴτιος, ἐὰν δεῦρο ἀναβῇ καὶ ἀναισχυντῇ.

1.4. Εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ῥηθέντων, ἡσυχίαν ἂν ἦγον.

1.5. Ἂν δὲ σιωπῶ, ἔφη, οὐκ ἄρ’ οἰμώξομαι;

1.6. Εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα, ἔσονται ἔκσπονδοι.

1.7. Εἰ νῦν γε ἐξαπατηθείητε ὑπὸ τούτων καὶ δημεύσαιτε τὴν οὐσίαν ἡμῶν, οὐδὲ δύο τάλαντα λάβοιτ’ ἄν.

1.8. Εἰ δὲ μὴ ἦν τοιοῦτος ὁ πατὴρ, οὐκ ἂν ἐκ πολλῶν ὀλίγα κατέλιπεν.

1.9. Ἐάν τις τὸν ἥλιον ἀναιδῶς ἐγχειρῇ θεάσασθαι, τὴν ὄψιν ἀφαιρεῖται.

1.10 Ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ, δικαίως τιμωρηθήσεται.

1.11. Ἐξῆν ὑμῖν ἐπικουρεῖν αὐτοῖς, εἰ ἐβούλεσθε.

 

Απαντήσεις

1.1. «Εἰ μὲν ἐν τῶ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥαδίως ἂν ἐσώζοντο.» (μτφρ. Αν βέβαια κρίνονταν στο δικαστήριο, εύκολα, θα σώζονταν.) «Εἰ μὲν ἐν τῶ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Εἰ» + «ἐκρίνοντο» (οριστική παρατατικού) Απόδοση: «ἂν ἐσώζοντο» (δυνητική οριστική) 2ο είδος: To μη πραγματικό.

1.2. «Ἐὰν δὲ τοὺς ἐπιφανεστάτους τῶν ἐξαμαρτανόντων τιμωρῆσθε, πάντες πεύσονται». (μτφρ. Αν τιμωρήσετε τους πιο επιφανείς από αυτούς που έσφαλαν, όλοι θα (το) πληροφορηθούν.) «Ἐὰν δὲ τοὺς ἐπιφανεστάτους τῶν ἐξαμαρτανόντων τιμωρῆσθε»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Ἐὰν» + «τιμωρῆσθε» (υποτακτική) Απόδοση: «πεύσονται» (οριστική μέλλοντα) 3ο είδος: To προσδοκώμενο.

1.3. «Ἔσται δ’ αὐτὸς ἑαυτῷ ἕκαστος αἴτιος, ἐὰν δεῦρο ἀναβῇ καὶ ἀναισχυντῇ.» (μτφρ. Αν ανέβει εδώ και συμπεριφερθεί αναιδώς, θα είναι ο καθένας χωριστά ο ίδιος υπαίτιος για τον εαυτό του.) Δευτερεύουσες υποθετικές επιρρηματικές προτάσεις – Σύνθετος Υποθετικός Λόγος α) «ἐὰν δεῦρο ἀναβῇ»: Υπόθεση: «ἐὰν» + «ἀναβῇ» (υποτακτική) Απόδοση: «Ἔσται» (οριστική μέλλοντα) 3ο είδος: To προσδοκώμενο. β) Υπόθεση: (ἐὰν) + «ἀναισχυντῇ» (υποτακτική) Απόδοση: «Ἔσται» (οριστική μέλλοντα) 3ο είδος: To προσδοκώμενο.

1.4. «Εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ῥηθέντων, ἡσυχίαν ἂν ἦγον.» (μτφρ. Αν μου άρεσε κάτι από αυτά που λέγονταν, θα παρέμενα αδρανής.) «Εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ῥηθέντων»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Εἰ» + «ἤρεσκέ» (οριστική παρατατικού) Απόδοση: «ἂν ἦγον» (δυνητική οριστική) 2ο είδος: To μη πραγματικό.

1.5. «Ἂν δὲ σιωπῶ, οὐκ ἄρ’, ἔφη, οἰμώξομαι;» (μτφρ. Αν λοιπόν σωπάσω, τότε δε θα κλάψω;) «Ἂν δὲ σιωπῶ»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Ἂν» + «σιωπῶ» (υποτακτική) Απόδοση: «οἰμώξομαι» (οριστική μέλλοντα) 3ο είδος: To προσδοκώμενο.

1.6. «Εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα, ἔσονται ἔκσπονδοι». (μτφρ. Αν δε κάνουν αυτά, θα αποκλειστούν από τις συνθήκες.) «Εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Εἰ» + «ποιήσουσι» (οριστική μέλλοντα) Απόδοση: «ἔσονται» (οριστική μέλλοντα) 1ο είδος: To πραγματικό με σημασία προσδοκώμενου.

1.7. «Εἰ νῦν γε ἐξαπατηθείητε ὑπὸ τούτων καὶ δημεύσαιτε τὴν οὐσίαν ἡμῶν, οὐδὲ δύο τάλαντα λάβοιτ’ ἄν». (μτφρ. Αν εξαπατηθείτε τώρα από αυτούς και δημεύσετε την περιουσία μας, ούτε δύο τάλαντα δε θα λάβετε.) Δευτερεύουσες υποθετικές επιρρηματικές προτάσεις - Σύνθετος Υποθετικός Λόγος α) «Εἰ νῦν γε ἐξαπατηθείητε ὑπὸ τούτων»: Υπόθεση: «Εἰ» + «ἐξαπατηθείητε» (ευκτική) Απόδοση: «λάβοιτ’ ἂν» (δυνητική ευκτική) 5ο είδος: Απλή σκέψη του λέγοντος. β) (Εἰ) + «ἐξαπατηθείητε» Απόδοση: «λάβοιτ’ ἂν» (δυνητική ευκτική) 5ο είδος: Απλή σκέψη του λέγοντος.

1.8. Εἰ δὲ μὴ ἦν τοιοῦτος ὁ πατὴρ, οὐκ ἂν ἐκ πολλῶν ὀλίγα κατέλιπεν». (μτφρ. Αν ο πατέρας δεν ήταν τέτοιος, δε θα άφηνε από πολλά λίγα.) «Εἰ δὲ μὴ ἦν τοιοῦτος ὁ πατὴρ»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Εἰ» + «ἦν» (οριστική παρατατικού) Απόδοση: «ἂν » κατέλιπεν (δυνητική οριστική) 2ο είδος: To μη πραγματικό.

1.9. «Ἐάν τις τὸν ἥλιον ἀναιδῶς ἐγχειρῇ θεάσασθαι, τὴν ὄψιν ἀφαιρεῖται». (μτφρ. Αν κάποιος επιχειρήσει με αυθάδεια τον ήλιο, χάνει τα μάτια του.) Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Ἐὰν» + «ἐγχειρῇ » (υποτακτική) Απόδοση: «ἀφαιρεῖται» (οριστική ενεστώτα) 4ο είδος: Aόριστη επανάληψη στο παρόν-μέλλον.

1.10 «Ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ, δικαίως τιμωρηθήσεται». (μτφρ. Aν θέλει ο θεός, δίκαια θα Τιμωρήσει.) «Ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ»:
Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Ἐὰν» + «ἐθέλῃ» (υποτακτική) Απόδοση: «τιμωρηθήσεται» (οριστική μέλλοντα) 3ο είδος: To προσδοκώμενο.

1.11. «Ἐξῆν ὑμῖν ἐπικουρεῖν αὐτοῖς, εἰ ἐβούλεσθε». (μτφρ. Ήταν δυνατόν αυτοί να βοηθήσουν εσάς, αν θέλατε.) «εἰ ἐβούλεσθε»: Δευτερεύουσα υποθετική επιρρηματική πρόταση Υπόθεση: «Εἰ» + «ἐβούλεσθε» (οριστική παρατατικού)
Απόδοση: «Ἐξῆν ἐπικουρεῖν» (απρόσωπο ρήμα με υποκείμενο τελικό απαρέμφατο – μελλοντική έκφραση) 3ο είδος: To προσδοκώμενο.

Να μετατρέψετε τους παρακάτω υποθετικούς λόγους στο είδος που σας ζητείται.

2.1. Εἰ ψεύδομαι, Σώκρατες, ἐξέλεγχε. Να γίνει μετατροπή στο μη πραγματικό.

2.2. Ἢν ἐθέλωμεν ἀποθνῄσκειν ὑπὲρ τῶν δικαίων, εὐδοκιμήσομεν. Να γίνει μετατροπή στην απλή σκέψη του λέγοντος.

2.3. Εἰ σὺ βούλει, ἐπανέλθωμεν. Να γίνει μετατροπή στην αόριστη επανάληψη στο παρελθόν.

2.4. Τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον. Να γίνει μετατροπή στο προσδοκώμενο.

2.5. Εἰ τοῦτο ποιεῖς, τὴν πόλιν βλάπτεις. Να γίνει μετατροπή στο μη πραγματικό.

2.6. Εἰ μὴ εἴχομεν φῶς, ὅμοιοι τοῖς τυφλοῖς ἂν ἦμεν. Να γίνει μετατροπή στην απλή σκέψη του λέγοντος.

2.7. Εἰ δὲ τοῖς λόγοις πείθοισθε τοῖς ἐμοῖς, ὅλην τὴν Ἑλλάδα καλῶς ἂν διοικοῖτε. Να γίνει μετατροπή στην αόριστη επανάληψη στο παρόν - μέλλον.

2.8. Ἐὰν ἀντέχῃ τὰ τῶν Ὀλυνθίων, ὑμεῖς ἐκεῖ πολεμήσετε. Να γίνει μετατροπή στο πραγματικό.

2.9. Οὐδὲ ζώῃ ἄν τις, εἰ μὴ τρέφοιτο. Να γίνει μετατροπή στο μη πραγματικό.

2.10. Ἐάν τις φανερὸς γένηται κλέπτων ἢ λωποδυτῶν […], τούτοις θάνατός ἐστιν ἡ ζημία Να γίνει μετατροπή στο προσδοκώμενο.

Απαντήσεις

2.1. «Εἰ ψεύδομαι, Σώκρατες, ἐξέλεγχε»: Εἰ ἐψευδόμην, Σώκρατες, ἂν ἐξήλεγχε.

2.2. «Ἢν ἐθέλωμεν ἀποθνῄσκειν ὑπὲρ τῶν δικαίων, εὐδοκιμήσομεν»: Εἰ θέλοιμεν ἀποθνῄσκειν ὑπὲρ τῶν δικαίων, ἂν εὐδοκιμήσοιμεν.

2.3. «Εἰ σὺ βούλει, ἐπανέλθωμεν»: Εἰ σὺ βούλοιο, ἂν ἐπανήλθομεν.

2.4. «Τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον»: Τῶν ἐχθρῶν ἐάν τινα λάβωσιν, ἀποκτενοῦσι.

2.5. «Εἰ τοῦτο ποιεῖς, τὴν πόλιν βλάπτεις»: Εἰ τοῦτο ἐποίεις, τὴν πόλιν ἂν ἔβλαπτες.

2.6. «Εἰ μὴ εἴχομεν φῶς, ὅμοιοι τοῖς τυφλοῖς ἄν ἦμεν»: Εἰ μη ἔχοιμεν φῶς, ὅμοιοι τοῖς τυφλοῖς ἂν εἶμεν.

2.7. «Εἰ δὲ τοῖς λόγοις πείθοισθε τοῖς ἐμοῖς, ὅλην τὴν Ἑλλάδα καλῶς ἂν διοικοῖτε»: Ἐὰν δὲ τοῖς λόγοις πείθησθε τοῖς ἐμοῖς, ὅλην τὴν Ἑλλάδα καλῶς διοικεῖτε.

2.8. «Ἐὰν ἀντέχῃ τὰ τῶν Ὀλυνθίων, ὑμεῖς ἐκεῖ πολεμήσετε»: Εἰ ἀντέχει τὰ τῶν Ὀλυνθίων, ὑμεῖς ἐκεῖ (πολεμήσετε) πολεμεῖτε.

2.9. «Οὐδὲ ζώῃ ἄν τις, εἰ μὴ τρέφοιτο»: Οὐδέ ἔζη ἄν τις, εἰ μὴ ἐτρέφετο.

2.10. «Ἐάν τις φανερὸς γένηται κλέπτων ἢ λωποδυτῶν, […] τούτοις θάνατός ἐστι ἡ ζημία»: Ἐάν τις φανερὸς γένηται κλέπτων ἢ λωποδυτῶν, τούτοις θάνατος ἔσται ἡ ζημία.