Ξενοφῶν, Ἑλληνικά<, Βιβλίο 2, Κεφάλαιο 1

§§ 19-21

1.1. Ερμηνευτικές ερωτήσεις

1.1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου ή ελεύθερης ανάπτυξης

1. Να γράψετε τα ρήματα που φανερώνουν: α)τις κινήσεις των αντιπάλων β)τις ενέργειες των αντιπάλων και να τα κατατάξετε σε χρονικές βαθμίδες. Σε τι εξυπηρετεί στην ιστορική αφήγηση η χρήση του ενεστώτα και του παρατατικού;

2. “διήρπασαν … πλήρη”: Ποια πολεμική πρακτική σκοπιμότητα δηλώνεται με τη φράση αυτή;

3. *“Τά δέ ἐλεύθερα σώματα πάντα ἀφῆκε Λύσανδρος”:*Ποια σκοπιμότητα είχε η κίνηση αυτή του Λυσάνδρου;

4. *“αἱροῦσι κατά κράτος”:*Γιατί αποδίδεται με το χρόνο αυτό η άλωση και ποια η σημασία της για την εξέλιξη του πολέμου;

5. Πώς αντέδρασαν οι Αθηναίοι στην είδηση για την άλωση της Λαμψάκου; Πώς εξηγείτε την επιλογή της θέσης, όπου αγκυροβόλησαν τελικά οι Αθηναίοι;

6. ἀριστοποιουμένοις, ἐπισιτισάμενοι, ἐδειπνοποιοῦντο: Λαμβάνοντας υπόψη α)τη χρονική διάρκεια που δηλώνει ο παρατατικός και β)τις πληροφορίες που μας δίνουν τα ίδια τα ρήματα, πώς κρίνετε τη στάση των Αθηναίων αυτή την κρίσιμη στιγμή;

1.1.2. Ερωτήσεις σύντομης απάντησης

1. Ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές και ποια η κυρίαρχη προσωπικότητα στην ενότητα αυτή;

2. Να εντοπίσετε τα ρήματα που δηλώνουν πολεμική δράση.

3. Πού βρίσκονταν οι Αθηναίοι, όταν πληροφορήθηκαν την άλωση της Λαμψάκου;

4. Να επισημάνετε: α)δύο λέξεις του κειμένου που δηλώνουν χρόνο και β)δύο εμπρόθετους προσδιορισμούς που δηλώνουν την πορεία των Αθηναίων. Ποιες πληροφορίες αντλούμε από τις επισημάνσεις αυτές;

1.2. Γραμματικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1.2.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. ἡ πλουσία πόλις, τά ἐλεύθερα σώματα: Να κλιθούν οι συνεκφορές στον αριθμό που βρίσκονται.

2. Τα παρακάτω ουσιαστικά να μεταφερθούν την ίδια πτώση του αντίθετου αριθμού: οἱ στρατιῶται, τούς ποταμούς, τό κράτος, τῇ πόλει, τούς πόδας.

1.2.2. Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Άσκηση του τύπου “Σωστό-Λάθος” (με διάζευξη)

1. Στις παρακάτω προτάσεις να διαγράψετε το λάθος: *ἐκεῖθεν:*είναι χρονικό ή τοπικό επίρρημα; / *διεῖχε:*είναι οριστική παρατατικού ή αορίστου του ρ. ἔχω; / *ταύτῃ:*είναι αναφορική ή δεικτική αντωνυμία; / *οἱ:*είναι άρθρο ή αναφορική αντωνυμία; / *κράτος:*είναι ουσιαστικό β’ ή γ’ κλίσης; / *ἔπλευσαν:*είναι οριστική παρατατικού ή αορίστου του ρ. πλέω;

ΙΙ. Ασκήσεις σύζευξης

1. Να συνδέσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β. Ένα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

2. πόδας, ἀνήχθησαν, προσβαλόντες, αἱροῦσι, διήρπασαν, πλήρη, και

3. α)οριστική παθητικού αορίστου, β)μετοχή αορίστου β’, γ)οριστική ενεστώτα, δ)ουσιαστικό γ’ κλίσης, ε)συμπλεκτικός σύνδεσμος, στ)επίθετο γ’ κλίσης, ζ)οριστική αορίστου, η)οριστική παρατατικού

4. Να σχηματίσετε τους ρηματικούς τύπους που ζητούνται παίρνοντας τα διάφορα μέρη από τις στήλες που ακολουθούν: παρα- τάξα- μενος μετοχή αορίστου / παρ-ε- εῖχ- ντο οριστική αορίστου / παρα- σκευασά- ων μετοχή ενεστώτα / δι- βάλλ- ε οριστική παρατατικού

ΙΙΙ. Ασκήσεις συμπλήρωσης

1. Να σχηματιστεί η οριστική μέλλοντα, αορίστου και παρακειμένου των ρημάτων: πλέω, ἀγγέλλω, ἀνάγομαι, αἱρῶ, προσβάλλω, διαρπάζω, εἰμί, διέχω

2. Να συμπληρώσετε τη μετοχή των τριών γενών στους χρόνους Ενεστώτα, Μέλλοντα, Αόριστο και Παρακείμενο: προσβαλόντες, οὖσαν, πλέοντες.

1.3. Συντακτικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1.3.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. Να χαρακτηρίσετε τη συντακτική θέση των μετοχών στις παραγράφους 20 - 21.

2. Να επισημάνετε τη συντακτική θέση των πλαγίων πτώσεων των ουσιαστικών της ενότητας.

3. Ποιο φαινόμενο ονομάζουμε “αττική σύνταξη”; Να το εντοπίσετε στο κείμενο.

4. Να αντικαταστήσετε τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς ἐνταῦθα(§ 20), ἐκεῖθεν (§ 21)με εμπρόθετους, οι οποίοι θα δηλώνουν την ίδια επιρρηματική σχέση.

1.3.2. Συνδυασμός ασκήσεων κλειστού και ανοικτού τύπου

1. “προσβαλόντες δέ τῇ πόλει αἱροῦσι κατά κράτος”: προσβαλόντες: είναι μετοχή α)τροπική, β)αιτιολογική, γ)χρονική, δ)εναντιωματική Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση Β. Να αιτιολογήσετε την απόρριψη μιας περίπτωσης.

2. οἴνου καὶ σίτου: είναι α)γενικές αντικειμενικές στο πλουσίανβ)γενικές αντικειμενικές στο πλήρη γ)γενικές του περιεχομένου δ)γενικές της αναφοράς Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση Β. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

3. Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λαθεμένες βάζοντας ένα Χ στο αντίστοιχο τετράγωνο. α)τῇ πόλει: είναι αντικείμενο στο προσβαλόντες, β)πλουσίαν: είναι κατηγορ. στο υποκ. του οὖσαν, γ)*πλήρη:*είναι επιθ. προσδ. στο υποκ. του οὖσαν, δ)*τῶν ἄλλων:*είναι επιθετικός προσδ. στο *ἐπιτηδείων,*ε)*πάντα:*είναι κατηγορούμενο στο *σώματα,*στ)τῆς Χερρονήσου: είναι γενική διαιρετική, ζ)κατά πόδας: είναι εμπρόθετος προσδιορ. τρόπου, η)*ναυσίν:*είναι δοτική της συνοδείας, Β. Να διορθώσετε τα λάθη που εντοπίσατε

1.4. Λεξιλογικές - Σημασιολογικές ασκήσεις

1.4.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις ανοικτού τύπου

1. Να γράψετε την αντίθετη καθεμιάς από τις παρακάτω λέξεις: πλουσία, πλήρης, ὁρμίζομαι, ἐλεύθερος, ἀριστοποιοῦμαι, ἀνάγομαι.

2. Να γράψετε τέσσερα (απλά) παράγωγα ουσιαστικά ή επίθετα από το ρήμα πλέωκαι να σχηματίσετε με δύο από αυτά σύντομες φράσεις στα νέα ελληνικά.

3. Να εντοπίσετε τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες σχετίζονται ετυμολογικά οι ακόλουθες: εγκρατής, ναυτίλος, υφαρπαγή, πλήρωμα, αποχή, ενάντιος.

1.4.2. Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής

1. «κατά πόδας» σημαίνει: α)από κοντά β)με τα πόδια γ)πεζοπορώνταςδ)επί τροχάδην

2. *“δειπνοποιοῦμαι”*σημαίνει: α)ετοιμάζω δείπνο β)δειπνώ γ)προσφέρω δείπνο δ)πηγαίνω σε δείπνο

ΙΙ. Ασκήσεις σύζευξης

1. Να συνδέσετε τις λέξεις της στήλης Α με τη σημασία τους στη στήλη Β. Ένα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

2. κατά κράτος, ἐπιτήδεια, κατά πόδας, διέχω, ἐνταῦθα, εὐθύς, ἀντίον.

3. εδώ, απέχω, εφόδια, απέναντι, με έφοδο, από κοντά, διαφέρω, αμέσως.

2. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

1. Τι παρατηρείτε στις §§ 16-21 ως προς το είδος της αφήγησης;

2. Με ποιους εκφραστικούς τρόπους προσδιορίζεται ο χώρος, ο χρόνος και η δράση των αντιπάλων;