§§ 28‑29

Ερμηνευτικές ερωτήσεις

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου ή ελεύθερης ανάπτυξης

1. Θα μπορούσαν να αποφύγουν οι Αθηναίοι τον αιφνιδιασμό των Σπαρτιατών; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

2. Αφού επεξεργαστείτε τα σχετικά στοιχεία, να γράψετε τα συμπεράσματά σας για το σχέδιο μάχης του Λυσάνδρου.

3. Να αξιολογήσετε τη σημασία της ήττας των Αθηναίων.

4. Ποιο ήταν, σύμφωνα με το κείμενο, το βασικό σφάλμα των ηττημένων; Συμφωνείτε ή διαφωνείτε και γιατί;

5. Ποια πλοία των Αθηναίων σώθηκαν και γιατί;

6. “Κόνων … γεγονότα”: Να σχολιάσετε την αντίδραση του Κόνωνα, όπως περιγράφεται στο κείμενο.

7. Πιστεύετε ότι ο πόλεμος μεταξύ Αθηναίων και Λακεδαιμονίων θα μπορούσε να είχε αντίθετη έκβαση; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

8. Λαμβάνοντας υπόψη σας τη φήμη της ναυτικής δύναμης των Αθηνών, πώς ερμηνεύετε την επιτυχία του Λυσάνδρου, όπως παρουσιάζεται στη συγκεκριμένη ενότητα; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

9. Ποιος από τους αντιπάλους σάς είναι περισσότερο συμπαθής και γιατί;

Ερωτήσεις σύντομης απάντησης

1. Να εντοπίσετε τα σημεία που προβάλλουν τις αντιδράσεις του Λυσάνδρου.

2. Ποιο σχέδιο επίθεσης διαμόρφωσε ο Λύσανδρος;

3. ἐσήμανε, ἔλαβε, συνέλεξε: Με βάση τα ρήματα να παρουσιάσετε συνοπτικά τις ενέργειες του Λυσάνδρου.

4. Ποια ρήματα δηλώνουν τις διαταγές και ενέργειες του Λυσάνδρου και ποια του Κόνωνα;

5. Γιατί ο Κόνων δεν επέστρεψε στην Αθήνα;

6. “Τά πράγματα τῶν ᾿Αθηναίων διεφθαρμένα”: Τι σημαίνει η φράση για την έκβαση του (Πελοποννησιακού)πολέμου;

7. “Πάραλος”: Ποια ήταν η αποστολή της στην αρχαία Αθήνα;

8. Γιατί χρησιμοποιείται συχνά ο σύνδεσμος *“δέ”*στις παραγράφους 28‑29;

Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Άσκηση πολλαπλής επιλογής

1. Ποιος ήταν, με βάση τα στοιχεία του κειμένου, ο πρωταρχικός στόχος της ενέργειας του Κόνωνα να πάρει τα μεγάλα ιστία των πλοίων του Λυσάνδρου; Να σημειώσετε ένα Χ στην απάντηση που θεωρείτε σωστή. α)διότι τα ήθελε ως λάφυρα. β)για να επιδιορθώσει τα ιστία των δικών του πλοίων. γ)για να τα μεταφέρει στην Αθήνα για την κατασκευή νέων πλοίων. δ)για να μην μπορούν οι αντίπαλοι να τον καταδιώξουν.

Συνδυασμός ερωτήσεων ανοικτού και κλειστού τύπου

1. *«Τούς δέ πλείστους ἄνδρας ἐν τῇ γῇ συνέλεξε».*Στο σημείο αυτό διαφαίνεται: α)η ειρωνεία του Ξενοφώντα για τους Αθηναίους. β)η συμπάθειά του προς τους Αθηναίους. γ)αιχμή κατά του Λυσάνδρου. δ)η ουδετερότητα, η απόσταση του ιστορικού από τα γεγονότα. Β. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Γραμματικές ερωτήσεις - ασκήσεις

Ερωτήσεις‑ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. *ἦσαν, βοηθεῖν, φεύγων:*Να γράψετε το α’ ενικό πρόσωπο της οριστικής όλων των χρόνων της ίδιας φωνής.

2. *διεφθαρμένα, ἀπαγγελοῦσα:*Να γράψετε τη μετοχή όλων των χρόνων στην ονομαστική ενικού αριθμού του ίδιου γένους.

3. *συνέλεξεν:*Να κλιθεί η προστακτική όλων των χρόνων ενεργητικής, μέσης και παθητικής φωνής.

Ερωτήσεις‑ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Άσκηση του τύπου “Σωστό‑Λάθος” (με διάζευξη)

1. Στις παρακάτω προτάσεις να διαγράψετε το λάθος: *δίκροτοι:*είναι ουσιαστικό ή επίθετο β’ κλίσης; πλείστους: είναι επίθετο υπερθετικού ή συγκριτικού βαθμού; κατασχών: είναι μετοχή αορίστου β’ ή ενεστώτα του ρ. κατέχω; εἰς: είναι πρόθεση ή αριθμητικό; *ἔφυγον:*είναι οριστική παρατατικού ή αορίστου β’ του ρ. φεύγω; συμπαρῄει: είναι οριστική αορίστου ή παρατατικού του ρ. συμπάρειμι; πράγματα: είναι ουσιαστικό γ’ ή β’ κλίσης;

Άσκηση σύζευξης

1. Να συνδέσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β. Ένα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

• διεσκεδασμένων, κεναί, ἔλαβε, ἄκραν, ὀκτώ, βοηθεῖν, συνέλεξεν

• α)επίθετο β’ κλίσης β)ουσιαστικό α’ κλίσης γ)αριθμητικό δ)μετοχή παρακειμένου ε)οριστική αορίστου στ)οριστική αορίστου β’ ζ)ουσιαστικό γ’ κλίσης η)απαρέμφατο ενεστώτα

Ασκήσεις συμπλήρωσης

1. Να γραφεί το β’ ενικό πρόσωπο των εγκλίσεων του αορίστου β’ των παρακάτω ρηματικών τύπων: ἔχων, ἰδών, ἦσαν, ἀνήχθησαν, ἔλαβε, φεύγων, κατασχών

2. *ἔλαβεν, ἐσήμανε, βοηθεῖν, ἦσαν, συνέλεξεν, κατασχών:*Να γίνει χρονική αντικατάσταση των τύπων.

3. *ταχίστην, πλείστους, μεγάλα, κεναί, πλήρεις:*Να βρεθεί ποιου βαθμού είναι τα επίθετα (θετικός, συγκριτικός, υπερθετικός), να συμπληρώσετε τους άλλους βαθμούς στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση και να κλίνετε το συγκριτικό βαθμό του δευτέρου επιθέτου και στα τρία γένη.

Συντακτικές ερωτήσεις‑ασκήσεις

Ερωτήσεις‑ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. Να χαρακτηρίσετε τη συντακτική θέση των κύριων ονομάτων του κειμένου.

2. Να εντοπίσετε στο κείμενο και να χαρακτηρίσετε τους ομοιόπτωτους ονοματικούς προδιορισμούς (παράθεση, επεξήγηση, επιθετικός και κατηγορηματικός προσδιορισμός).

3. Να επισημάνετε τις πλάγιες πτώσεις του κειμένου και να χαρακτηρίσετε τη συντακτική τους θέση.

4. Να χαρακτηρίσετε τη συντακτική θέση όλων των μετοχών του κειμένου.

5. “Διεσκεδασμένων δέ τῶν ἀνθρώπων”: Να αιτιολογήσετε την πτώση της μετοχής.

6. *πρός τῇ γῇ - ἐν τῇ γῇ:*Τι δηλώνει καθένας προσδιορισμός;

Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

1. Στις παρακάτω προτάσεις το ένα σκέλος περιέχει λάθος. Να το εντοπίσετε και να το διαγράψετε (μαζί με το διαζευκτικό και το ερωτηματικό). 1. *πλεῖν:*είναι απαρέμφατο ειδικό ή τελικό; 2. τῶν νεῶν(§ 28): είναι γενική διαιρετική ή γενική κτητική; 3. παντελῶς: ο επιρρηματικός προσδιορισμός δηλώνει ποσό ή τρόπο; 4. *κεναί:*είναι επιθ. προσδ. (στο αἱ δέ νῆες)ή κατηγορούμενο; 5. *τῶν Αθηναίων:*είναι γενική υποκειμενική (στο πράγματα)ή κτητική; 6. *διεφθαρμένα:*είναι μετοχή κατηγορηματική ή επιθετική; 7. *ταῖς ναυσί:*είναι δοτική της συνοδείας ή του μέσου; 8. ἀπαγγελοῦσα: είναι μετοχή επιθετική ή τελική;

Συνδυασμός ασκήσεων ανοικτού και κλειστού τύπου

1. “ἡ δέ Κόνωνος καί ἄλλαι περί αὐτόν ἑπτά πλήρεις ἀνήχθησαν ἁθρόαι καί ἡ Πάραλος”. Το ἁθρόαι προσδιορίζει τα υποκείμενα του ἀνήχθησαν και είναι: α)επιθετικός προσδιορισμός. β)κατηγορηματικός προσδιορισμός. γ)επιρρηματικό κατηγορούμενο που δηλώνει τρόπο. δ)κατηγορούμενο του αποτελέσματος. Β. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

2. “Διεσκεδασμένων δέ τῶν ἀνθρώπων”. Η μετοχή διεσκεδασμένων δηλώνει: α)χρόνο β)τρόπο γ)εναντίωση δ)αιτία Β. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

Λεξιλογικές‑Σημασιολογικές ασκήσεις

Ερωτήσεις‑ασκήσεις ανοικτού τύπου

1. *ναῦς - νῆες - νεῶν:*Να γράψετε όσα εύχρηστα σύνθετα ή παρασύνθετα και από τα τρία θέματα του ουσιαστικού γνωρίζετε. (Από το θέμα νη- έξι, από το νε- τουλάχιστον ένα, από το ναυ- μπορούν να γράψουν πολλά)

2. *διεφθαρμένα, συνέλεξε:*Να γράψετε παράγωγα ουσιαστικά και επίθετα από τα αντίστοιχα ρήματα (τουλάχιστον δύο από το καθένα).

3. *ἐσήμανε, ἔγνω, ἔλαβε:*Να γράψετε παράγωγα (απλά και σύνθετα)ουσιαστικά και επίθετα από τα παραπάνω ρήματα και να σχηματίσετε με έξι από αυτά σύντομες φράσεις (δύο από καθένα ρήμα).

4. φεύγω ὑπό τινος, φεύγω γραφήν, οἱ φεύγοντες: Πώς αποδίδονται στη νεοελληνική γλώσσα;

5. Να γράψετε τα αντίθετα των παρακάτω λέξεων: πλήρεις, ἀνάγομαι, ἀποπλέω, αὐτόθεν.

Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

1. Να υπογραμμίσετε τη σωστή ερμηνεία των λέξεων: δίκροτοι: με διπλό κρότο - με δύο σειρές κουπιά χωρίς κρότο / τειχύδρια: ψηλά τείχη - μικρά τείχη - τείχη μέσα σε νερό / *τήν ταχίστην:*όσο γίνεται πιο γρήγορα - το πιο γρήγορο πλοίο - την πιο σύντομη οδό / *κατά κράτος:*σύμφωνα με το κράτος - εναντίον του κράτους - με όλη τη δύναμη - σε όλο το κράτος / τά ἱστία: οι ιστοί - τα ιστιοφόρα - τα πανιά - τα σχοινιά

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Άσκηση προέκτασης - Συγκριτική αξιολόγηση του αποσπάσματος

1. Να συγκρίνετε το παρακάτω απόσπασμα του Θουκυδίδη (Η’, 95, 3-7), που αναφέρεται στην πανωλεθρία των Αθηναίων στον Ωρωπό, το 411 π.Χ., με το κείμενο του Ξενοφώντα. Να συσχετίσετε στα δύο κείμενα τις συνθήκες που οδήγησαν στην ήττα.

2. Να αναλύσετε ετυμολογικά τις λέξεις: ἐσήμανε, δίκροτος, βοηθῶ, ἁθρόος, τειχύδριο.