Ξενοφώντος Ελληνικά, Βιβλίο Β΄, Κεφ. ΙΙ /h1>

§§ 1 - 2

Ερμηνευτικές Ερωτήσεις

1. Σε ποιες ενέργειες προβαίνει ο Λύσανδρος -με βάση τα εξιστορούμενα στο απόσπασμα αυτό- μετά τη νίκη του στους Αιγός Ποταμούς και ποιος είναι ο σκοπός των ενεργειών του αυτών; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

2. Για ποιους λόγους οι κάτοικοι του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας *“ὑπεδέχοντο”*τον Λύσανδρο;

3. Πώς συμπεριφέρθηκε ο Λύσανδρος προς τους Αθηναίους φρουρούς του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας και προς όποιον άλλο Αθηναίο συναντούσε και γιατί; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

4. Ποια αξία είχαν για τους αρχαίους Έλληνες οι σπονδές και πόσο λαμβάνονται υπόψη στα γεγονότα που εξιστορούνται στο συγκεκριμένο κείμενο;

5. Βλέπετε να έχει εφαρμογή η νεότερη ρήση: “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα” σε όσα εκφράζονται σε κάποιο ή κάποια σημεία του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

6. Μπορείτε να υποθέσετε τι κατάσταση επικρατούσε στην Αθήνα μετά τη νίκη του Λύσανδρου στους Αιγός Ποταμούς; Να διατυπώσετε την άποψή σας λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι η πόλη ήταν ήδη πολιορκημένη από τους Σπαρτιάτες.

7. *“τάς ναῦς ἐπεσκεύαζεν”:*Ποια σημασία έχει για τον Λύσανδρο η ενέργειά του αυτή; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

8. Να εντοπίσετε τα θεματικά κέντρα του κειμένου.

9. Με ποιο τρόπο έγινε μεταβολή πολιτεύματος στο Βυζάντιο και τη Χαλκηδόνα;

10. Ποιος ήταν ο ρόλος του αρμοστή στις πόλεις Βυζάντιο και Χαλκηδόνα;

11. Ποια σημασία -κατά τη γνώμη σας- είχε η επισκευή των πλοίων από τον Λύσανδρο στη Λάμψακο; Να απαντήσετε με συντομία.

12. “θᾶττον των ἐπιτηδείων ἔνδειαν ἔσεσθαι”: Ποια εντύπωση σας κάνει η φράση και πώς μπορεί να ερμηνευτεί η πρόθεση του Λύσανδρου που εμπεριέχεται σε αυτήν;

13. Πώς συμπεριφέρθηκε -και γιατί;- ο Λύσανδρος στους φρουρούς των Αθηναίων στις πόλεις που κατέλαβε; Να απαντήσετε με συντομία.

14. Να καταγράψετε τις ενέργειες του Λύσανδρου αμέσως μετά τη νίκη του στους Αιγός Ποταμούς και να προσδιορίσετε (με συντομία) πόσο αυτές έχουν σχέση με τον τελικό σκοπό των Σπαρτιατών, την κατάληψη της Αθήνας.

15. Γιατί ο Λύσανδρος έστελνε στην Αθήνα τους Αθηναίους από τις πόλεις που κυρίευε ή όπου τους έβρισκε; Ποια ήταν η πρόφαση και ποια η πραγματική αιτία της ενέργειάς του αυτής;

16. Ποιοι έσπευσαν να φύγουν από τη Λάμψακο -και γιατί;- λίγο πριν από την άφιξη του Λύσανδρου στην πόλη τους μετά τη νίκη των Σπαρτιατών στους Αιγός Ποταμούς; Πού πήγαν αυτοί;

17. Με ποιο τρόπο θέλει να κάμψει την αντίσταση της πολιορκημένης Αθήνας ο Λύσανδρος; Να απαντήσετε με συντομία.

18. “ὑποσπόνδους ἀφέντες”: Ποια ήταν η συμβολή των κατοίκων του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας στην αναίμακτη κατάκτηση των πόλεών τους από το Λύσανδρο;

19. Νομίζετε ότι ο Λύσανδρος επέδειξε σκληρή στάση απέναντι στους Αθηναίους φρουρούς του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας και απέναντι σε όλους τους Αθηναίους που συναντούσε; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

20. Νομίζετε ότι ο Λύσανδρος βιάζεται να στραφεί εναντίον της Αθήνας; Να δικαιολογήσετε την άποψή σας και να προσδιορίσετε κατά πόσο η χρήση του παρατατικού σχετίζεται με την πρόθεση -ή όχι- του συγγραφέα να δηλώσει κάτι τέτοιο.

21. Τι έκαναν εκείνοι οι κάτοικοι του Βυζαντίου που είχαν παραδώσει την πόλη τους στον Αλκιβιάδη κατά την προσέγγιση του Λύσανδρου σε αυτήν και γιατί;

22. Νομίζετε ότι υπήρχε επάρκεια τροφίμων στην Αθήνα και τον Πειραιά και γιατί;

23. Να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε το περιεχόμενο των προτάσεων σημειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι: α)Ο Λύσανδρος κατέλαβε με μάχη το Βυζάντιο και την Καλχηδόνα. o o β)Οι Αθηναίοι φρουροί των παραπάνω πόλεων διέφυγαν στον Πόντο. o o γ)Ο Λύσανδρος επισκεύασε τα πλοία του στη Λάμψακο. o o δ)Μετά την αναχώρηση του Λύσανδρου, το Βυζάντιο και η Χαλκηδόνα ανακατελήφθησαν από τον Αλκιβιάδη. o o ε)Ο Λύσανδρος μπορούσε και από μακριά που ήταν, να επηρεάσει την κατάσταση της Αθήνας. o o στ)Τη διοίκηση του Βυζαντίου και της Χαλκηδόνας ασκού- σε ο αρμοστής μετά την κατάληψη των πόλεων από το Λύσανδρο. o o

24. Σημειώστε Χ στο τετράγωνο της σωστής απάντησης:

• 1. Α. Ο Λύσανδρος στο συγκεκριμένο κείμενο παρουσιάζεται ως: α)σκληρός απέναντι στους Αθηναίους φρουρούς. o o β)ανυπόμονος στο να καταλάβει την Αθήνα. o o γ)απερίσκεπτος. o o δ)διπλωμάτης και προνοητικός. o o ε)ασεβής. o o Β. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

• 2. Α. Ο Λύσανδρος έστειλε τους Αθηναίους φρουρούς στην Αθήνα: α)για να επιδεινώσει το επισιτιστικό πρόβλημα της πόλης. o o β)για να παραπλανήσει τους Αθηναίους για τις παραπέρα διαθέσεις και κινήσεις του. o o γ)για να δημιουργήσει εμπίστους του στις τάξεις των Αθηναίων. o o Β. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας.

• 3. Α. Κάποιοι κάτοικοι του Βυζαντίου: )πρόδωσαν την πόλη τους στο Λύσανδρο. o o )διέφυγαν στον Πόντο και στην Αθήνα με o o την προσέγγιση του Λύσανδρου στην πόλη τους. o o γ)ο Αλκιβιάδης συνεργάστηκε με το Λύσανδρο στην κατάληψη του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας. o o )επιτέθηκαν κατά των Αθηναίων φρουρών της πόλης τους. o o. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας

Γραμματικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1. Να γράψετε τους αρχικούς χρόνους των ρημάτων: φεύγω, ἀποπέμπω, καταλείπω, ἀποπλέω, γίγνομαι.

2. “Λύσανδρος δὲ τοὺς φρουροὺς τῶν ᾿Αθηναίων … εἰς τὰς Ἀθήνας”:Να ξαναγράψετε το παραπάνω τμήμα του κειμένου μεταφέροντας τους ρηματικούς τύπους του ενικού στους αντίστοιχους του πληθυντικού και αντικαθιστώντας τη λέξη “Λύσανδρος” με τη λέξη “Λακεδαιμόνιοι”.

3. Να μεταφέρετε στην ευκτική και προστακτική (στο πρόσωπο, χρόνο και αριθμό που βρίσκονται)τα ρήματα: ἔφυγον, ἐγένοντο.

4. ἴδοι, ἀπέπεμπε: α)Να γράψετε το ίδιο πρόσωπο (του ίδιου αριθμού) στην υποτακτική και προστακτική. β)Να γίνει χρονική αντικατάσταση (στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό).

5. Να κλίνετε την οριστική, ευκτική και την προστακτική αορίστου β΄ (στην ίδια φωνή)των ρημάτων: ἐγένοντο, ἔφυγον, ἴδοι.

6. καταλιπών, ἀποπλεύσας: Να κάνετε πλήρη γραμματική αναγνώριση των λέξεων και να τις μεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού (στον ίδιο χρόνο, γένος, πρόσωπο).

7. Να συμπληρώσετε τα κενά με τους κατάλληλους ρηματικούς τύπους: οὗτος ἔπλει ἐπεσκεύαζε ἀπέπεμπε / ἡμεῖς, ὑμεῖς, οὗτοι.

8. πλείους, ἀρμοστήν, πλέουσιν:Να γίνει πλήρης γραμματική αναγνώριση των λέξεων, να κλιθούν τα τρία γένη του επιθέτου πλείουςστον ενικό και στον πληθυντικό και να γραφούν τα παραθετικά του στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση.

9. ἄστυ, ναῦς, ἁρμοστήν: Να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις των λέξεων στον ενικό και πληθυντικό αριθμό.

10. Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος: πλέουσιν είναι ρήμα ή μετοχή; πλείους είναι ονομαστική ή αιτιατική; ὅσῳείναι αντωνυμία ή επίρρημα; θᾶττον είναι επίθετο ή επίρρημα; ἐγένοντο είναι παρατατικός ή αόριστος; εἰδώς είναι μετοχή του ὁράω-ῶ ή του οἶδα; καταλιπών είναι μετοχή ενεστώτα ή αορίστου;

11. Να ενώσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β, ώστε να προκύπτει σωστή αντιστοίχηση. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.

12. ἀποπλεύσας / ἴδοι / ἀπέπεμπεν / ὕστερον / ἄλλοθι / τινά / αὐτός / συλλεγῶσιν / ἔσεσθαι / ναῦς.

13. α)ουσιαστικό γ΄ κλίσης β)υποτακτική ενεστώτα γ)ευκτική αορίστου β΄ δ)τοπικό επίρρημα ε)οριστική παρατατικού στ)μετοχή αορίστου ζ)απαρέμφατο μέλλοντα η)αντωνυμία οριστική θ)αντωνυμία αόριστη ι)υποτακτική παθητ. αορ. β΄ ια)μετοχή ενεστώτα ιβ)χρονικό επίρρημα

14. Να κλιθούν: τόν ἁρμοστήν, ᾿Αθηναῖον, τό ἄστυ, τάς ναῦς.

15. Γράψτε τον αντίστοιχο τύπο του θηλυκού και του ουδέτερου των τύπων: πλείους, ἄλλον, καταλιπών, ἀποπλεύσας, αὐτον, πλέουσιν.

Συντακτικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1. Να χαρακτηρίσετε τις μετοχές προδόντες, καταλιπών, πλέουσιν, εἰδώς, διδούς και να αναλύσετε τη δεύτερη *(“καταλιπών”)*και την τρίτη *(“πλέουσιν”)*σε ισοδύναμες προτάσεις.

2. “εἴ τινά που ἄλλον ἴδοι ᾿Αθηναῖον, ἀπέπεμπεν εἰς τάς ᾿Αθήνας”: Να χαρακτηρίσετε τον υποθετικό λόγο και να τον μετατρέψετε έτσι ώστε να δηλώνει: α)το προσδοκώμενο και β)το αντίθετο του πραγματικού.****

3. α)Να βρείτε πώς εκφέρεται ο προσδιορισμός του χρόνου (επίρρημα, χρονική μετοχή, χρονική πρόταση).****β)Να συσχετίσετε την κάθε περίπτωση με τα νέα ελληνικά.

4. “ὅτι θᾶττον τῶν ἐπιτηδείων ἔνδειαν ἔσεσθαι”: Να προσδιορίσετε τη συντακτική ανακολουθία που υπάρχει εδώ, να δικαιολογήσετε σε τι οφείλεται αυτή και να άρετε την ανακολουθία κάνοντας τις απαραίτητες γραμματικές μεταβολές.

5. Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική λειτουργία των λέξεων ή φράσεων που δίνονται: ἐκεῖσε: επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει…, μόνον: επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει…, αὐτός: είναι…στο…, Βυζαντίου: είναι γενική…στο…, ἀσφάλειαν: είναι…στο…, ὅσῳ: είναι…προσδιορισμός που δηλώνει…

6. Να βρείτε τα κατηγορούμενα του κειμένου, τις λέξεις που αυτά προσδιορίζουν και τα ρήματα (ή τους λοιπούς ρηματικούς τύπους) που τα συνδέουν με αυτές.

7. Να εντοπίσετε τις χρονικές μετοχές του κειμένου και να προσδιορίσετε με ποιο ρήμα συνάπτεται η καθεμιά.

8. Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος: Λάκωνα: είναι αντικείμενο στο καταλιπών ή παράθεση στο Σθενέλαον; / Βυζαντίου και είναι αντικείμενα στο καταλιπών ή γενικές αντικειμενικές στο αρμοστήν; / πλείους: είναι το υποκείμενο ή το αντικείμενο του συλλεγῶσιν; / τῶν ᾿Αθηναίων: είναι γενική αντικειμενική ή διαιρετική στο φρουρούς; / εἰς Πόντον: είναι εμπρόσθετος προσδιορισμός τόπου (κίνησης)ή της αναφοράς;

9. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. “θᾶττον τῶν ἐπιτηδείων ἔνδειαν ἔσεσθαι”:η γενική ἐπιτηδείωνείναι: α)γενική κτητική β)γενική κατηγορηματική της ιδιότητας γ)γενική υποκειμενική δ)γενική της ιδιότητας ε)γενική αντικειμενική στ)γενική διαιρετική ζ)γενική συγκριτική

10. Να συνδέσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β ώστε να προκύψει ορθή αντιστοίχηση. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.

11. Α. Σωστό ή λάθος: Ἀθηναῖοι είναι υποκείμενο του ἐγένοντο. ἐπεί δέ τά ἐν τῇ Λαμψάκῳ κατεστήσατο είναι δευτερεύουσα χρονική πρόταση. μόνον είναι επιθετικός προσδιορ. ἀποπλεύσας είναι τελική μετοχή Β. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας σε όλες τις περιπτώσεις.

Λεξιλογικές - Σημασιολογικές ασκήσεις

1. Να εντοπίσετε και να καταγράψετε από τις λέξεις του κειμένου αυτές που αναφέρονται στη στρατιωτική και πολιτική ζωή της αρχαίας Αθήνας. Ποιες από αυτές χρησιμοποιούνται και σήμερα; Να σημειώσετε σε καθεμιά τη διαφορά της σημασίας, όπου υπάρχει, μεταξύ αρχαίας και νέας ελληνικής γλώσσας.

2. Να γράψετε στα νέα ελληνικά τέσσερα παράγωγα ή σύνθετα των ρημάτων πλέωκαι φεύγω και να σχηματίσετε προτάσεις με το καθένα από τα παράγωγα ή σύνθετά τους αυτά.

3. Να γράψετε από ένα αντίθετο για τα παρακάτω στα αρχαία ή στα νέα ελληνικά: ἀποπλέω, ἄλλοθι(όπως χρησιμοποιείται στην αρχαία ελληνική), φεύγω, δίδωμι, εἰς τάς ᾿Αθήνας, ὕστερον, πλείους.

4. Να γράψετε στα νέα ελληνικά πέντε παράγωγα ή σύνθετα της λέξης ἄστυ και να σχηματίσετε προτάσεις με το καθένα από αυτά.

5. Να συνδέσετε τις λέξεις και τις φράσεις της αρχαίας ελληνικής (στήλη Α) με την απόδοσή τους στη νέα ελληνική (στήλη Β)γράφοντας σε κάθε αριθμό της στήλης Α το αντίστοιχο γράμμα της στήλης Β. Τρία στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.

6. Να συμπληρώσετε τις φράσεις με παράγωγα ή σύνθετα της λέξης που δίνεται, ώστε να ολοκληρώνεται το νόημά τους: πέμπω: αυτός που στέλνει ένα μήνυμα ή σήμα ονομάζεται ……………. φεύγω: τα κέρδη που δεν δηλώθηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες λέγονται «……………….. κέρδη» συλλέγω: η συπείρωση πολλών ανθρώπων με κοινούς στόχους και με βάση ένα καταστατικό λέγεται ……………… ἄστυ: η τάση για συγκέντρωση σημαντικού αριθμού ανθρώπων στις μεγαλουπόλεις ονομάζεται ……………… πλέω: η είσοδος ενός πλοίου στο λιμάνι ονομάζεται …………………. ναῦς: η σύμπλευση ενός συνόλου πλοίων προς κοινό τέρμα λέγεται……………………. ὕστερον: η μετά θάνατον καλή φήμη ενός ανθρώπου ονομάζεται ………………….. Λάκων: το να μιλάει κάποιος με συντομία και με περιεκτικότητα λόγου λέγεται ………………….

7. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με παράγωγα (απλά ή σύνθετα)του ρήματος οἶδα: Η επιστήμη της ……………….. μας δίνει χρήσιμες και τεκμηριωμένες πληροφορίες για το παρελθόν. Ξέρει πολλά πράγματα για το αντικείμενο αυτό. Είναι ……………….. Η ……………… διαδόθηκε πολύ γρήγορα στον κόσμο. Η …………… για να κάνουμε αυτή την όμορφη εκδρομή ήταν δική μου Η ……………….. μου είναι καθαρή γιατί δεν έκανα τίποτε κακό.

2. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

1. Ποια σημασία απέδιδαν οι αρχαίοι Έλληνες στις σπονδές;

2. Τι ρόλο έπαιζε η σιτοδεία (η έλλειψη τροφίμων)στην πολιορκία πόλεων κατά τη διάρκεια ενός πολέμου; Να δώσετε ένα (τουλάχιστον)παράδειγμα από τη νεώτερη ελληνική ιστορία.

3. Ποια όργανα εξουσίας εγκαθίσταντο με την αλλαγή του πολιτεύματος στις πόλεις που κατελάμβανε ο Λύσανδρος; Πώς δέχτηκαν οι κάτοικοι των πόλεων το νέο πολίτευμα που τους επιβλήθηκε από τους Σπαρτιάτες;

4. Ποια άποψη είχε για τη δημιουργία ισχυρού ναυτικού της Σπάρτης ο Λύσανδρος; Τι ενέργειες έκανε στον τομέα αυτό; Δικαιώθηκε από τα πράγματα; Πώς τον χαρακτηρίζετε γι’ αυτό; (Παράβαλε και Ξενοφώντος Ελληνικά Ι, 5.10).

5. Με ποιο τρόπο κατέλαβε ο Αλκιβιάδης το Βυζάντιο; Ποια ήταν η τύχη μετά την ήττα των Αθηναίων στους Αιγός Ποταμούς αυτών που τον είχαν βοηθήσει;

6. Να βρείτε πληροφορίες για το ἄστυτης Αθήνας.

7. Να βρείτε πληροφορίες για την οχύρωση της Αθήνας και του Πειραιά και για την πολιορκία τους κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου.