2, 2, 16-17

1.1. Ερμηνευτικές ερωτήσεις

1.1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου ή ελεύθερης ανάπτυξης

• Ποια ήταν η πρόφαση και ποιος ο πραγματικός λόγος της -περισσότερο από δυο μήνες- χρονοτριβής του Θηραμένη κοντά στο Λύσανδρο;
• Ποια δικαιολογία πρόβαλε στους συμπολίτες του ο Θηραμένης για τη χρονοτριβή του μακριά από την Αθήνα; Πώς την κρίνετε εσείς αυτή τη δικαιολογία;
• Ποια σημασία είχε για το Θηραμένη η εκλογή του από τους Αθηναίους ως πρεσβευτή αυτοκράτορα; Είχε προετοιμάσει με τις ενέργειές του ο ίδιος την εκλογή του αυτή και -αν ναι- με ποιες ενέργειες και πώς τον κρίνετε γι’ αυτό;

1.1.2. Ερωτήσεις σύντομης απάντησης

• Τι επιχείρημα προέβαλε ο Θηραμένης για το σκοπό της πρώτης αποστολής του κοντά στο Λύσανδρο;
• “ἐξανδραποδίσασθαι τήν πόλιν βουλόμενοι ἀντέχουσι (οἱ Λακεδαιμόνιοι) ἤ περί τῶν τειχῶν πίστεως ἕνεκα”:Να προσδιορίσετε με συντομία (με βάση το χωρίο αυτό)σε ποια κατάσταση είχαν περιέλθει οι Αθηναίοι.
• Ποιος ήταν ο αληθινός σκοπός της χρονοτριβής -επί τρίμηνο και πλέον- του Θηραμένη κοντά στο Λύσανδρο;
• Τι έχετε να παρατηρήσετε για το γεγονός της χρονοτριβής του Θηραμένη σε σύγκριση με την κατάσταση των συμπολιτών του στην ίδια την Αθήνα;
• Ποια πολιτικά συμπεράσματα μπορούμε να εξαγάγουμε (έμμεσα) για τις σχέσεις του Θηραμένη με τον Λύσανδρο κατά τη διάρκεια της μακράς παραμονής του πρώτου πλησίον του δευτέρου; Να απαντήσετε με συντομία.
• Πόσο πιστευτός έγινε ο Θηραμένης από τους συμπατριώτες του για τις ενέργειές του και την πολιτική του απέναντι στη Σπάρτη; Να δικαιολογήσετε με συντομία την απάντησή σας.
• Η εκλογή του Θηραμένη ως πρεσβευτή-αυτοκράτορα τι αποδεικνύει για την ικανότητα της επιρροής του στους Αθηναίους;

1.1.3. Συνδυασμός ερωτήσεων σύντομης απάντησης και ελεύθερης ανάπτυξης

• Νομίζετε ότι ο Θηραμένης κατά τη διάρκεια της μακράς (τρίμηνης τουλάχιστον)παραμονής του κοντά στο Λύσανδρο είχε σκοπό να επηρεάσει τους Σπαρτιάτες ή τους συμπολίτες του; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
• Πιστεύετε ότι ο Θηραμένης είχε την ικανότητα να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στις υποθέσεις της πατρίδας του; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
• Ποια περιθώρια δράσης είχε η εκκλησία του δήμου σε σχέση με την εξέλιξη της στρατιωτικής κατάστασης της Αθήνας την εποχή της εκλογής του Θηραμένη ως πρεσβευτή-αυτοκράτορα; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

1.1.4. Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Άσκηση του τύπου «Σωστό-Λάθος»
Σημειώστε Χ στο αντίστοιχο τετράγωνο επιβεβαιώνοντας ή απορρίπτοντας το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων: Ο Θηραμένης με τη μακρά απουσία του μακριά από την Αθήνα, αγωνίζεται να παραμερίσει τις αντιρρήσεις των εφόρων της Σπάρτης ως προς τις επιδιώξεις του.oo / Ο Θηραμένης είχε εκλεγεί πρεσβευτής‑αυτοκράτορας των Αθηναίων από την πρώτη (αναφερόμενη στο κείμενο)αποστολή του κοντά στο Λύσανδρο. o o / Ο Θηραμένης περίμενε, για την επίτευξη των στόχων του, να υπάρξει μεγαλύτερη έλλειψη τροφίμων στην Αθήνα. o o / Ο Λύσανδρος, κατά τη διάρκεια της πολύμηνης απουσίας του Θηραμένη μακριά από την Αθήνα, δεν είχε καμιά συνάντηση με αυτόν. o o / Οι Αθηναίοι μετά την ήττα τους στους Αιγός Ποταμούς και τη στενή πολιορκία της πόλης τους αντιμετωπίζουν και την πιθανότητα εξανδραποδισμού τους. o o

1.2. Γραμματικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1.2.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. Να γράψετε το γ΄ ενικό πρόσωπο των εγκλίσεων του μέσου και παθητικού αορίστου των ρηματικών τύπων ἐξανδραποδίσασθαι, βουλόμενοι, πεμφθείς.
2. εἰδώς, πόλιν, τειχῶν, μῆνας, πλείω, πρεσβευτής, αὐτοκράτωρ: Να γραφούν οι λέξεις στην ίδια πτώση του αντίθετου αριθμού.

1.2.2. Ερωτήσεις-ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού) τύπου

Ι. Άσκηση σύζευξης: Να σχηματίσετε τους ρηματικούς τύπους που ζητούνται, παίρνοντας τα διάφορα μέρη από τις στήλες που ακολουθούν: ἐπι- μελλ- -έναι μετοχή ενεστώτα, κατ- τηρ- -ε(ν) ευκτική ενεστώτα, ἔ- λοιπ- -ῶν οριστική παρατατικού, ἀπ- ἐχ- -ον οριστική αορίστου, ἐπι- λε- ήγγειλ- -οι απαρέμφατο παρακειμένου
ΙΙ. Ασκήσεις συμπλήρωσης
1. Να μεταφερθεί ο ίδιος ρηματικός τύπος στους άλλους χρόνους: κατέχοι, ὁμολογήσειν, πέμψαι, ἐπιλελοιπέναι, εἰδώς, κελεύοι, ἐπιτηρῶν, ἀπήγγειλε.
2. Να γραφεί το ίδιο πρόσωπο σε όλες τις εγκλίσεις του ίδιου χρόνου: εἶπεν, ἐρωτῷτο, κελεύοι, ἀπήγγειλεν, ᾑρέθη.

1.3. Συντακτικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1.3.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως ο συντακτικός ρόλος των λέξεων ή φράσεων που δίνονται. ἅπαντα: είναι ………………… προσδιορισμός στο ……………………… / μηνί: είναι δοτική του ……………………………………………………… / κύριος: είναι ……………………………… στο Θηραμένης (εννοείται) / ὅ,τι: είναι ……………………………………… αντικείμενο στο λέγοι / πίστεως ἕνεκα: είναι …………………………………… που δηλώνει …………….. / ἐν ἐκκλησίᾳ: είναι …………….. προσδιορ. που δηλώνει ……………………. / τοιούτων: είναι ……………….. στο πραγμάτων (εννοείται) / εἶτα: είναι ……………….. προσδιορ. που δηλώνει …………………. / τόν σῖτον: είναι ……………….. στο ……………………………………………. / μῆνας: είναι ……………………………………………………………………… / ὑπ’ αὐτοῦ: είναι εμπρόθ. προσδ. του …………… στο ………………………
2. Να βρείτε τους υποθετικούς λόγους του κειμένου, να χαρακτηρίσετε το είδος τους και να τους μεταφέρετε σε ευθύ λόγο.

1.3.2. Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Άσκηση του τύπου “Σωστό - Λάθος” (με διάζευξη)

Στις παρακάτω προτάσεις να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος: παρά Λυσάνδρῳ: είναι εμπρόθ. προσδ. τόπου ή του ποιητ. αιτίου; / ἀντέχουσι: είναι μετοχή ή ρήμα; / ᾿Επεί δέ ἧκε τετάρτῳ μηνί: είναι αιτιολογική ή χρονική πρόταση; / ἐπιτηρῶν: είναι τροπική ή κατηγορηματική μετοχή; / πρεσβευτής: είναι υποκείμενο ή κατηγορούμενο; / ἅπαντα είναι επιθ. ή κατηγορημ. προσδ. στο σῖτον; / πίστεως ἕνεκα: εμπρόθ. προσδ. της αιτίας ή του σκοπού;

1.3.3. Συνδυασμός ασκήσεων ανοικτού και κλειστού τύπου

1.Να εντοπίσετε και να χαρακτηρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις του κειμένου. Να αιτιολογήσετε τον τρόπο με τον οποίο εισάγονται και εκφέρονται.
2.Να βρείτε το φαινόμενο της αναφορικής έλξης στο κείμενο, να γράψετε τις λέξεις στο οποίο εντοπίζεται, να τις ξαναγράψετε χωρίς την έλξη του αναφορικού και να εξηγήσετε γιατί συνέβη το φαινόμενο.
3.Να προσδιορίσετε τις ευκτικές του κειμένου και να δικαιολογήσετε τη χρήση τους σε κάθε περίπτωση.
4.Α. Χαρακτηρίστε συντακτικά τις μετοχές: ὄντων, εἰδώς, βουλόμενοι, πεμφθείς, ἐπιτηρῶν Β. Να αναλύσετε τις παρακάτω από τις μετοχές αυτές σε ισοδύναμες προτάσεις: ὄντων, βουλόμενοι, πεμφθείς.

1.4. Λεξιλογικές-Σημασιολογικές ασκήσεις

1.4.1. Ερωτήσεις-ασκήσεις ανοικτού τύπου

1. Να μεταφέρετε στα νέα ελληνικά τις παρακάτω λέξεις και φράσεις του κειμένου: α)Τοιούτων δε ὄντων (των πραγμάτων):   β)διέτριβε παρά Λυσάνδρῳ:   γ)διά τό ἐπιλελοιπέναι τόν σῖτον ἅπαντα:   δ)ἐξανδραποδίζομαι:   ε)πότερον:   στ)πίστεως ἕνεκα:
2. Να μεταφέρετε στα αρχαία ελληνικά (με τη βοήθεια του κειμένου) τις φράσεις:  α)εκλέχτηκε πρεσβευτής με απεριόριστη εξουσία:  β)ήρθε τον τέταρτο μήνα:   γ)ανακοίνωσε κατά τη συνέλευση του λαού ότι:   δ)θέλουν να τον στείλουν:   ε)τον διατάζει να πάει στην Αθήνα:
3. Να γράψετε τις λέξεις του κειμένου που είναι όροι πολιτικοί, στρατιωτικοί κλπ. ή που αναφέρονται στις σχέσεις των ανθρώπων στην αρχαία Ελλάδα και να τους μεταφέρετε (ερμηνεύσετε) στα νέα ελληνικά. Αν οι λέξεις αυτές χρησιμοποιούνται και σήμερα, να δηλώσετε τη διαφορά στη σημασία τους, όπου υπάρχει, μεταξύ αρχαίας και νέας ελληνικής γλώσσας.
4. Να γράψετε έξι λέξεις παράγωγες (απλές ή σύνθετες) από το πέμπω και να σχηματίσετε με αυτές προτάσεις στα νέα ελληνικά.
5. Να γράψετε στα νέα ελληνικά έξι σύνθετα ουσιαστικά ή επίθετα με β΄ συνθετικό τη λέξη πίστις και να σχηματίσετε με αυτά σύντομες φράσεις.
6. Να γράψετε στα αρχαία ελληνικά: α)από ένα συνώνυμο για τις εξής λέξεις οἶδα, ἥκω, βούλομαι, κελεύω. β)από ένα αντίθετο για τις λέξεις (με πλάγια γραφή): διατρίβω (= χρονοτριβώ), πλείω (συγκρ. βαθμός), ἥκω, εἰς (Λακεδαίμονα).
7. Με ποια λέξη του κειμένου σχετίζονται ετυμολογικά οι παρακάτω;
αποπομπή, ασιτία, αύτανδρο, βουλή, διάλογος, έλλειψη, εφορεία, καθαίρεση, κελευστής, κρατικός, κυριεύω, μελλοντικός, παρεκκλήσιο, πλειοψηφία, πολιτικός, πρεσβεία, συνείδηση, συντηρητής, συντριβή.

1.4.2. Ερωτήσεις-ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Άσκηση σύζευξης

Να συνδέσετε τις λέξεις και τις φράσεις της στήλης Α με την απόδοσή τους στα νέα ελληνικά, όπως δηλώνεται στη στήλη Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.

• πλείω, διά τό ἐπιλελοιπέναι, τόν σῖτον ἅπαντα, πίστεως ἕνεκα, βούλομαι, ἥκω, ὁμολογῶ, πότερον.
• α)ποιο από τα δύο β)θέλω, επιθυμώ γ)συμφωνώ, δέχομαι δ)περισσότερο ε)έχω έρθει, έρχομαι στ)από παντελή έλλειψη τροφίμων ζ)για εγγύηση, για ασφάλεια η)προηγουμένως θ)σκέπτομαι

ΙΙ. Συμπλήρωση προτάσεων

1. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με λέξεις των οποίων το α΄ ή β΄ συνθετικό θα είναι η λέξη σῖτος. (Να ληφθεί υπόψη ότι σῖτος είναι το σιτάρι, αλλά επιπλέον και τα τρόφιμα): Μια εκτεταμένη περιοχή που παράγει σιτάρι ονομάζεται… / Η έλλειψη τροφίμων από καταστροφή της σοδειάς ή λόγω πολιορκίας μιας πόλης ονομάζεται… / Σε πολλές φτωχές χώρες πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν από… / Στο στρατό η ομαδική χορήγηση φαγητού ονομάζεται… / Σε κάποιες περιοχές οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν προβλήματα… / Το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη κλπ. ονομάζονται (με μια λέξη)…

2. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

1. Να προσδιορίσετε τον τρόπο της λειτουργίας της εκκλησίας του δήμου στην αρχαία Αθήνα και να επισημάνετε το ρόλο του Θηραμένη καθώς και άλλων ομάδων στο να επηρεάσουν τις αποφάσεις της.
2. Να αναφέρετε ποιες ήταν οι γενικότερες πολιτικές απόψεις του Θηραμένη και να προσδιορίσετε κατά πόσον αυτές τον έφερναν -πολιτικά- κοντά στους Σπαρτιάτες ή όχι.
3. Να προσδιορίσετε τη διαφορά που έχει ο όρος αυτοκράτωρ στην αρχαία Αθήνα αφενός και στους νεώτερους χρόνους αφετέρου.
4. α)Να τοποθετήσετε στον παρακάτω πίνακα όσες αιτιατικές του κειμένου ανταποκρίνονται στις παρακάτω λειτουργίες: Αιτιατ. / Υποκ. απαρ. * / Υποκ. μτχ. * / Αντικ. ρήμ. * / Αντικ. απαρ. * / Αντικ. μτχ. * / Ετεροπροσωπία** / Επιρρ. προσδ.**
* Να γραφεί ο ρηματικός τύπος στον οποίο η αιτιατική είναι υποκείμενο ή αντικείμενο.
** Να γραφεί ένα ‘ναι’ ή ένα ‘όχι’ όπου χρειάζεται.
β)Ποιες από τις παραπάνω λειτουργίες ισχύουν στη νεοελληνική γλώσσα και από τι έχουν αντικατασταθεί οι υπόλοιπες; Να γράψετε παραδείγματα στα νέα ελληνικά.
5. Στο απόσπασμα του κειμένου “(ὅτι)εἰδώς ἥξει … πίστεως ἕνεκα” να εντοπίσετε το φαινόμενο της πρόληψης του υποκειμένου της πρότασης “πότερον … ἕνεκα” και της χρήσης του αντικειμένου της προηγούμενης πρότασης. Να ξαναγράψετε το απόσπασμα χωρίς τη χρήση του φαινομένου. Επίσης, να δώσετε και ένα παράδειγμα από τα νέα ελληνικά με την παρουσία του φαινομένου αυτού. (Συντακτικό Αχ. Τζάρτζανου, ΟΕΔΒ, 1974, σ. 169, § 180, 8).