2, 2, 18-19

1.1. Ερμηνευτικές ερωτήσεις

1.1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου ή ελεύθερης ανάπτυξης

• Ποια ήταν η στάση των Κορινθίων, των Θηβαίων και κάποιων άλλων Ελλήνων στη συνέλευση (“εκκλησία”) που έγινε στη Σπάρτη σχετικά με την τύχη των Αθηναίων λόγω της επερχόμενης κατάρρευσης της άμυνας της Αθήνας; Πώς κρίνετε την πρότασή τους λαμβάνοντας υπόψη την πρότερη ακμή της Αθήνας, τη συμβολή της στην απόκρουση της περσικής απειλής εναντίον της Ελλάδας και την πολιτιστική και καλλιτεχνική προσφορά της στην Ελλάδα και στον κόσμο όλο;
• Ποιες διαδικασίες ακολουθούνται στη Σπάρτη προκειμένου να ληφθεί απόφαση για την τύχη της Αθήνας; Ποιοι συμμετέχουν στη διαδικασία αυτή και γιατί;
• Με βάση τον ενδεχόμενο αφανισμό των Αθηναίων, πώς κρίνετε την κατεδάφιση μιας πόλης και τον εξανδραποδισμό των κατοίκων της ως μέσο επίλυσης των διαφορών στον πόλεμο;
• Ποια σημασία έχει η λήξη ενός πολέμου με αφανισμό των ηττημένων από τους νικητές και ποια σημασία έχει η λήξη ενός πολέμου με «σπονδές» (ειρηνικά) μεταξύ των αντιπάλων πλευρών;
• Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ο πόλεμος κάνει τους ανθρώπους θηρία. Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την άποψη αυτή και για τον Πελοποννησιακό πόλεμο, κυρίως με βάση τις προτάσεις των Κορινθίων, των Θηβαίων και άλλων για πλήρη αφανισμό των Αθηναίων; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
• Νομίζετε ότι ένας εμφύλιος πόλεμος έχει την ίδια αγριότητα με ένα πόλεμο με αντιπάλους αλλοεθνείς; Να απαντήσετε λαμβάνοντας υπόψη την πρόταση των Θηβαίων, Κορινθίων και άλλων Ελλήνων σχετικά με την τύχη των Αθηναίων στην επικείμενη ήττα των τελευταίων.

1.1.2. Ερωτήσεις σύντομης απάντησης

• Μπορούσε να αποφασίσει μόνος του ο Λύσανδρος (εκ μέρους των Σπαρτιατών και των συμμάχων τους)για τον τερματισμό ή τη συνέχιση του πολέμου; Γιατί; Να απαντήσετε με συντομία.
• Πόση αρμοδιότητα είχε ο Θηραμένης (μαζί με τους Αθηναίους πρέσβεις που τον συνόδευαν)να διαπραγματευθεί για τα θέματα πολέμου και ειρήνης με τους Σπαρτιάτες; Από ποιες λέξεις του κειμένου φαίνεται αυτό;
• Τι πρότειναν στο συμβούλιο της Σπάρτης οι Κορίνθιοι, οι Θηβαίοι και άλλοι Έλληνες για την τύχη των Αθηναίων; Να τους χαρακτηρίσετε (με λίγα λόγια).
• Να προσδιορίσετε το θεματικό άξονα του κειμένου.
• Να αναφέρετε δύο στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το κείμενο ανήκει στα ιστορικά κείμενα.
• Από ποιο ή ποια σημεία του κειμένου φαίνεται ότι ο Λύσανδρος δεν αποφάσιζε μόνος του για την τύχη του πολέμου; Να απαντήσετε με συντομία.

1.1.3. Συνδυασμός ερωτήσεων σύντομης απάντησης και ελεύθερης ανάπτυξης

• Πόσο νομίζετε ότι μπορούν να καθορίσουν την τύχη τους οι ουσιαστικά ηττημένοι στον πόλεμο Αθηναίοι; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
• Ποια εντύπωση σας κάνει η πρόταση των Κορινθίων, Θηβαίων και άλλων Ελλήνων προς τους Σπαρτιάτες να μη συνάψουν συνθήκη ειρήνης με τους Αθηναίους αλλά να προβούν σε πλήρη αφανισμό αυτών; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
• Νομίζετε ότι ο τερματισμός του πολέμου με διαπραγματεύσεις και με σύναψη ειρήνης, έχει λιγότερο δυσμενή αποτελέσματα από όσο αν αυτό γινόταν με πολεμικά μέσα; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
• Πιστεύετε ότι στο κείμενο γίνεται συνοπτική και περιεκτική εξιστόρηση των γεγονότων; Να δικαιολογήσετε την άποψή σας.

1.1.4. Ερωτήσεις-ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Άσκηση του τύπου “Σωστό-Λάθος”: Σημειώστε Χ στο αντίστοιχο τετράγωνο επιβεβαιώνοντας ή απορρίπτοντας το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων: Ο Αριστοτέλης (που αναφέρεται στο κείμενο)ήταν ένας Σπαρτιάτης που είχε ζήσει πολλά χρόνια στην Αθήνα. o o / Ο Λύσανδρος είπε στους Αθηναίους ότι έχει την εξουσία να αποφασίσει μόνος του για σύναψη ειρήνης ή συνέχιση του πολέμου. o o / Ο Θηραμένης είχε μεταβεί στη Σπάρτη ως εκπρόσωπος της Αθήνας χωρίς να συνοδεύεται από άλλους πρέσβεις. o o / Οι πρέσβεις των Αθηναίων είχαν την πλήρη εξουσιοδότηση των συμπολιτών τους να διαπραγματευτούν με τους Σπαρτιάτες τα θέματα της σύναψης ειρήνης. o o / Ο Λύσανδρος αποδεχόταν την εξουσία των πέντε εφόρων της Σπάρτης. o o / Οι εκπρόσωποι της Αθήνας φτάνουν στη συνέλευση (“εκκλησία”)που γινόταν στη Σπάρτη χωρίς να κληθούν προηγουμένως από τους εφόρους. o o / Οι Θηβαίοι, οι Κορίνθιοι και άλλοι Έλληνες ζητούν από τους Σπαρτιάτες να μη συνάψουν ειρήνη με τους Αθηναίους. o o / Η συνέλευση για τη λήξη του πολέμου έγινε στη Σελλασία. o o

1.2. Γραμματικές ερωτήσεις-ασκήσεις

1.2.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις σύντομης απάντησης

• Να κλιθούν οι συνεκφορές στον ενικό και πληθυντικό αριθμό: οἱ ἄλλοι πρέσβεις, τίνι λόγῳ.
• Να γράψετε το γ΄ ενικό πρόσωπο των εγκλίσεων του αορίστου της ίδιας φωνής των ρηματικών τύπων: ἔπεμψε, ἀγγελοῦντα, ἀποκρίναιτο.
• Να εντοπίσετε όλες τις αντωνυμίες του κειμένου, να κάνετε πλήρη γραμματική αναγνώρισή τους και να τις μεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού (στο ίδιο γένος).

1.2.2. Ερωτήσεις - ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού)τύπου

Ι. Άσκηση του τύπου “Σωστό-Λάθος” (με διάζευξη): Στις παρακάτω ασκήσεις να διαγράψετε το λάθος: ἀγγελοῦντα: είναι μετοχή ενεστώτα ή μετοχή μέλλοντα; / ὄντα: είναι ουδέτερο πληθ. ή αρσενικό ενικού (αιτιατ.); / ὅτι: είναι ειδικός σύνδεσμος ή ουδέτερο αναφ. αντωνυμίας; / ἀποκρίναιτο: είναι οριστική παρατατικού ή ευκτική αορίστου; / Θηραμένει: είναι δοτική ενικού ή αιτιατική ενικού; / τίνι: είναι ερωτηματική ή αόριστη αντωνυμία; / εἶπαν: είναι αόριστος α΄ ή αόριστος β΄; / αὐτοκράτορες: είναι ονομαστική ή αιτιατική πληθυντικού; / ἐκέλευον: είναι παρατατικός ή αόριστος β΄;
ΙΙ. Άσκηση σύζευξης

• Να συνδέσετε σωστά τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.
• ἐφόροις, ἔπεμψεν, φυγάδα, ἐπεί, ἦσαν, ἐρωτώμενοι, μετά, ταῦτα, ᾗ, ἐξαιρεῖν.
• α)δεικτική αντωνυμία, β)χρονικός σύνδεσμος, γ)απαρέμφατο ενεστώτα, δ)μετοχή ενεστώτα, ε)ουσιαστικό α΄ κλίσης, στ)αναφορική αντωνυμία, ζ)οριστική αορίστου, η)πρόθεση, θ)ουσιαστικό β΄ κλίσης, ι)απαρέμφατο αορίστου, ια)οριστική παρατατικού, ιβ)ουσιαστικό γ΄ κλίσης.
• Να σχηματίσετε τους τύπους που ζητούνται παίρνοντας τα διάφορα μέρη από τις στήλες που ακολουθούν: ἀπο- λεγ- -αιτο ευκτική αορίστου / ἐ- αιρ- -σαν οριστική αορίστου / ἀντ-έ κρίν- -εῖν απαρέμφατο ενεστώτα / ἐξ- ποίη- -ον οριστική παρατατικού

ΙΙΙ. Ασκήσεις συμπλήρωσης

1. Να συμπληρώσετε τα γένη των λέξεων που δίνονται (στην ίδια πτώση και αριθμό): ἀγγελοῦντα, ὄντα, ἐκείνους, ἐρωτώμενοι, τίνι, Ταῦτα, ᾗ, πολλοί.
2. Τα παρακάτω ουσιαστικά να μεταφερθούν στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού: τοῖς ἐφόροις, Λακεδαιμονίων, φυγάδα, ᾿Αθηναῖον, πολέμου, πρέσβεις, λόγῳ, αὐτοκράτορες.
3. Να συμπληρώσετε τους παρακάτω πίνακες με τους ζητούμενους τύπους του ενεστώτα και παρατατικού οριστικής, της υποτακτικής, ευκτικής, προστακτικής και της μετοχής ενεστώτα.
3. Να κλίνετε τα ρήματα εἰμὶ και καλῶ στον ενεστώτα και παρατατικό σε όλες τις εγκλίσεις. Να κλιθούν επίσης μετοχές ενεστώτα και των τριών γενών.

1.3. Συντακτικές ερωτήσεις-ασκήσεις

1.3.1. Ερωτήσεις-ασκήσεις ανοικτού τύπου

• ἀγγελοῦντα: Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τη μετοχή και να δικαιολογήσετε το χρόνο στον οποίο βρίσκεται σε σχέση με το ρήμα της εξάρτησής της.
• Να εντοπίσετε την πλάγια ερωτηματική πρόταση του κειμένου και να τη μετατρέψετε σε ευθεία ερώτηση.
• ἐρωτώμενοι, ὄντα: Να μετατρέψετε τις μετοχές σε ισοδύναμές τους προτάσεις.
• ότι αὐτοκράτορες περί εἰρήνης: Να συμπληρωθεί η πρόταση με το ρήμα που λείπει και να χαρακτηριστεί το είδος της. Επίσης, να δικαιολογηθούν: α)ο σύνδεσμος με τον οποίο εισάγεται η πρόταση και β)η έγκλιση του ρήματος με το οποίο πρέπει να συμπληρωθεί η πρόταση (σε σχέση και με το ρήμα της εξάρτησής της).

1.3.2. Ερωτήσεις-ασκήσεις σύντομης απάντησης

1. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις ώστε να προσδιορίζεται πλήρως η συντακτική θέση των λέξεων ή των προτάσεων που δίνονται: ᾿Αριστοτέλην: είναι …………………… στο ἔπεμψεν / και …………………… στο …………………… / ᾿Αθηναῖον: είναι …………….. προσδιορισμός στο …………….. / ότι ἀποκρίναιτο … πολέμου: είναι δευτερεύουσα …………………… πρόταση / και …………………… αντικείμενο στο ………………. / ἐπεί ἦσαν ἐν Σελλασία: είναι δευτερεύουσα …………………… πρόταση / μάλιστα: είναι …………… προσδιορ. που δηλώνει ………….. / ᾿Αθηναίοις: είναι …………………… στο ……………………
2. πρέσβεις: Σε ποια ρήματα ή ρηματικούς τύπους του κειμένου είναι υποκείμενο;
3. Να χωρίσετε τα απαρέμφατα ανάλογα με το είδος τους (ειδικό-τελικό), να γράψετε το ρηματικό τύπο από τον οποίο εξαρτώνται, να δηλώσετε την ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία και να γράψετε το υποκείμενό τους (είτε υπάρχει στο κείμενο είτε εννοείται).

1.4. Λεξιλογικές - Σημασιολογικές ασκήσεις

1.4.1. Ερωτήσεις - ασκήσεις ανοικτού τύπου

• Να μεταφέρετε στα νέα ελληνικά τις φράσεις: α)φυγάδα ᾿Αθηναῖον ὄντα: / β)ότι ἀποκρίναιτο Θηραμένει: / γ)ἐπί τίνι λόγῳ ἥκοιεν: / δ)μή σπένδεσθαι ᾿Αθηναίοις: / ε)ἐξαιρεῖν.
• Να μεταφέρετε στα αρχαία ελληνικά τις παρακάτω φράσεις: α)έστειλε στους εφόρους τον Αριστοτέλη για να αναγγείλει (ότι): β)οι έφοροι πρόσταζαν να τους καλούν: γ)άρχοντες με απεριόριστη εξουσία για την ειρήνη: δ)συγκάλεσαν συνέλευση του λαού: ε)αντιπρότειναν (παρατατ.): στ)πολλοί και άλλοι από τους Έλληνες:
• Να γράψετε δύο παράγωγα (απλά ή σύνθετα)για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις και να σχηματίσετε με αυτά προτάσεις στα νέα ελληνικά: ἐρωτῶ, ποιῶ, σπένδω/-ομαι.
• Να γράψετε στα νέα ελληνικά έξι σύνθετα ουσιαστικά με β΄ συνθετικό λέξεις που παράγονται από το ρήμα ἀγγέλλω και να σχηματίσετε με αυτά σύντομες φράσεις στα νέα ελληνικά.

1.4.2. Ερωτήσεις-ασκήσεις κλειστού (αντικειμενικού) τύπου

Ι. Ασκήσεις συμπλήρωσης προτάσεων
1. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με παράγωγα (απλά ή σύνθετα)του ρήματος κρίνω. Το σύνταγμα απαγορεύει τις …………….………. μεταξύ των πολιτών. / Η ……………………… του ικανότητα τον ανέδειξε σε αξιόλογο ηθοποιό. / Οι παρατηρήσεις που διατύπωσε έγιναν με …………………. και γι’ αυτό δεν έθιξε κανέναν. / Η συμπεριφορά του σε ……….…………… με αυτήν του παρελθόντος είναι τώρα πολύ βελτιωμένη. / Ήταν πολύ …………………………× συνεχώς διατύπωνε παρατηρήσεις. / Στους …………………. αγώνες η ομάδα πήγε πολύ καλά και θα αγωνιστεί στους τελικούς. / Η ……………………………… επιτροπή έδωσε έπαινο στο ποίημά του. / Οι σχέσεις των δύο χωρών έφτασαν σε …………………………. σημείο.
2. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με παράγωγα (απλά ή σύνθετα)του ρήματος καλῶ. Απηύθυνε ………………………………… για βοήθεια. / Η συμπεριφορά του ήταν …………………… × γι’ αυτό δημιούργησε πολλές εντάσεις. / Πήρε …………………. για παράνομη στάθμευση. / Η …………………………. ενός ξένου γιατρού κρίθηκε αναγκαία λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του. / Λόγω υπηρεσιακών αναγκών έγινε ……………………. της άδειάς του. / Διατύπωσε την …………………. να τον συνοδεύσουμε εμείς κατά την επίσκεψή του στα αξιοθέατα της πόλης. / Θα γίνει επείγουσα …………………………………… του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. για εξέταση του θέματος. / Απόψε στον Ιερό Ναό θα ψαλεί ο Μέγας ……………………… Κανόνας.

2. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

• Να προσδιορίσετε τους ιστορικούς λόγους που έκαναν τους Κορινθίους, τους Θηβαίους και άλλους Έλληνες (συμμάχους των Σπαρτιατών)να προτείνουν τον αφανισμό των Αθηναίων κατά τη λήξη του Πελοποννησιακού πολέμου.
• Νομίζετε ότι κατά τη σημερινή εποχή η ανθρωπότητα είναι απαλλαγμένη από τον κίνδυνο πολεμικών συγκρούσεων (είτε μεταξύ κρατών είτε και εμφυλίων)και τι συμβάλλει -κατά τη γνώμη σας- στην επίτευξη ειρηνικής συμβίωσης μεταξύ των ανθρώπων;
• Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με παράγωγα (απλά ή σύνθετα)του ρήματος ποιῶ: Η ……………. του ικανότητα τον αναδεικνύει σε σπουδαίο λογοτέχνη. / Έχει κατάστημα για ………………. ενδυμάτων× κάνει αλλαγές στα παλιά ρούχα. / Συνελήφθη για ………………… αρχής× φορούσε παράνομα στολή αστυνομικού. / Εξέφρασε την ………………… του για την επιτυχία μας στους αγώνες. / Το κατάστημα αυτό κάνει …………………. των ειδών του γιατί σε λίγο καιρό κλείνει. / Το χαμόγελό του ήταν πολύ…………………. Στην πραγματικότητα δεν χάρηκε που ήρθαμε. / Τα είδη αυτά είναι ……………………… × δεν φτιάχτηκαν με μηχάνημα. / Η εμφάνισή του δεν είναι καλή× είναι συνεχώς …………………………..