2, 2, 22-23

Ερμηνευτικές ερωτήσεις

1. Ποια πρόσωπα πρωταγωνιστούν στα γεγονότα που αναφέρονται στο απόσπασμα αυτό, σε ποιες ενέργειες προβαίνουν και πώς τα χαρακτηρίζετε γι’ αυτές τις ενέργειές τους;

2. Ποιες είναι οι προτάσεις και οι απόψεις του Θηραμένη; Να προσδιορίσετε αν γίνονται εύκολα αποδεκτές και αν υπάρχουν αντιρρήσεις γι’ αυτές και να χαρακτηρίσετε (ως προς τη στάση τους απέναντι στους όρους της ειρήνης): α)τον Θηραμένη, β)την πλειοψηφία των Αθηναίων και γ)όσους διατύπωσαν την αντίθεσή τους στις προτάσεις του Θηραμένη.

3. Με ποιο τρόπο έγινε η παράδοση της ηττημένης Αθήνας στο Λύσανδρο; Πώς χαρακτηρίζετε την όλη διαδικασία;

4. Πώς κρίνετε την εντύπωση που είχαν οι Σπαρτιάτες και πολλοί άλλοι Έλληνες ότι η ημέρα της παράδοσης της Αθήνας και της κατεδάφισης των τειχών της σήμαινε την αρχή της ελευθερίας για την Ελλάδα; Να αναπτύξετε την άποψή σας.

5. Ποιοι ήταν οι καθοριστικοί λόγοι που συνετέλεσαν στο να δεχτούν τους όρους της ειρήνης οι Αθηναίοι κατά τη συνέλευσή τους; Να διατυπώσετε την άποψή σας.

6. Να χωρίσετε το κείμενο σε ενότητες και να δώσετε ένα σύντομο τίτλο στην καθεμιά.

7. Γιατί ο Ξενοφών κάνει ευρεία χρήση του παρατατικού στο κείμενο; Τι πετυχαίνει με αυτό τον τρόπο;

8. Να προσδιορίσετε στο κείμενο τα ρήματα που έχουν την έννοια του “λέγω” ή “ομιλώ”. Τι πετυχαίνει ο Ξενοφών χρησιμοποιώντας την ποικιλία των ρημάτων αυτής της σημασίας;

9. Ποια εντύπωση μας δημιουργεί ο τρόπος της περιγραφής από τον Ξενοφώντα της παράδοσης της Αθήνας στους Σπαρτιάτες και της κατεδάφισης των τειχών της πόλης;

10. Η συμμετοχή των αυλητρίδων τι ατμόσφαιρα δημιουργεί κατά τη διάρκεια του γκρεμίσματος των τειχών της Αθήνας;

11. Τι ελπίδες γεννήθηκαν στους Έλληνες με την ήττα των Αθηναίων;

12. Νομίζετε ότι ο Ξενοφών, παρά τη συνοπτικότητα του λόγου του, κατορθώνει να περιγράψει με ζωντάνια και παραστατικότητα τα γεγονότα της παράδοσης της Αθήνας στους Σπαρτιάτες και -αν ναι- με ποιο τρόπο το επιτυγχάνει αυτό;

13. Ποια συναισθήματα -κατά τη γνώμη σας- επικρατούσαν στην πλειοψηφία των Αθηναίων πολιτών κατά τη διάρκεια της συνέλευσής τους όταν συζητούνταν οι όροι της ειρήνης; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

14. Ποιες ήταν απόψεις και σε ποια επιχειρήματα -κατά τη γνώμη σας- στήριξαν τις απόψεις τους διατύπωσαν όσοι εξέφρασαν την αντίθεσή τους στις απόψεις του Θηραμένη; Να διατυπώσετε τη γνώμη σας κατά πόσον αυτοί επηρέασαν την απόφαση των Αθηναίων και να τους χαρακτηρίζετε για τη στάση τους.

15. Ποια σημασία -κατά τη γνώμη σας- έχει η επιστροφή στην πόλη τους των εξόριστων ολιγαρχικών Αθηναίων, που αποτελούσε και μία από τις βασικές προϋποθέσεις που έθεταν οι Σπαρτιάτες για τη σύναψη ειρήνης με την Αθήνα; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

16. Η συντριπτική ήττα των Αθηναίων στον Πελοποννησιακό πόλεμο ποια συναισθήματα (σύμφωνα με τον Ξενοφώντα) γέννησε στους άλλους Έλληνες και γιατί (κατά τη γνώμη σας);

17. Να συνδέσετε σωστά τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β. Ένα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

18. Α. Σωστό ή Λάθος: Ο Θηραμένης κράτησε ουδέτερη στάση σχετικά με τους όρους της ειρήνης. / Κατά ο γκρέμισμα των τειχών επικρατούσε μια ατμόσφαιρα πανηγυριού (σύμφωνα με τον Ξενοφώντα). / Οι περισσότεροι ομιλητές στη συνέλευση της Αθήνας πρότειναν την απόρριψη των προτάσεων των Σπαρτιατών. / Επικεφαλής των Λακεδαιμονίων που πραγματοποιούσαν το γκρέμισμα των τειχών της Αθήνας ήταν ο Λύσανδρος. / Πολλοί Έλληνες είχαν την εντύπωση ότι κατά την ημέρα που υποτάχτηκε η Αθήνα στη Σπάρτη και γκρεμίζονταν τα τείχη της πρώτης, άρχιζε η ελευθερία της Ελλάδας. / Κατά την ημέρα παράδοσης της Αθήνας επέστρεψαν στην πόλη οι εξόριστοι ολιγαρχικοί Αθηναίοι. Β. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας στις προτάσεις 2, 3 και 5.

Γραμματικές ερωτήσεις-ασκήσεις

1. Να εντοπίσετε τα συνηρημένα σε -έω, -ῶ ρήματα του κειμένου και να γράψετε για το καθένα από αυτά: α)το β’ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο σε όλες τις εγκλίσεις του ενεστώτα της ίδιας φωνής, β)το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα της ίδιας φωνής. (Οι μετοχές να γραφούν στην ονομαστική ενικού και στα τρία γένη).

2. Να γράψετε το γ’ ενικό πρόσωπο των εγκλίσεων του αορίστου β’ των ρηματικών τύπων: λέγων, περιαιρεῖν.

3. νομίζοντες, ἄρχειν: Να κλιθεί ο μέλλοντας σε όλες τις εγκλίσεις στην ίδια φωνή.

4. πλειόνων: Να κλιθεί το επίθετο σε όλες τις πτώσεις, σε όλα τα γένη και στους δύο αριθμούς (σε όλες τις δυνατές παραλλαγές κάθε πτώσης).

5. Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος: ποιοῖντο: είναι υποτακτική ή ευκτική ενεστώτα; / πείθεσθαι: είναι απαρέμφ. ή προστακτική ενεστώτα του πείθομαι; / αὐλητρίδων: είναι ουσιαστικό γ’ ή α’ κλίσης; / πλειόνων: είναι επίθετο θετικού ή συγκριτικού βαθμού; / πολλῇ: είναι επίθετο ή επίρρημα; / ἀπήγγελλον: είναι παρατατικός ή αόριστος του απαγγέλλω; / ἐκείνην: είναι δεικτική ή αναφορική αντωνυμία; / συνεπαινεσάντων: είναι μετοχή μέλλοντα ή αορίστου του συνεπαινώ;

6. Να ενώσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β κατά τον ορθό τρόπο. Δύο στοιχεία της στήλης Α περισσεύουν.

7. Να κλιθούν: φυγάδα, ἡμέραν, αὐλητρίδων, πρέσβεις.

8. Να βρείτε τι απ’ τα εξής (Απαρέμφατο Ενεστώτα, Μετοχή Ενεστώτα, Μετοχή Αορίστου α’, Μετοχή Αορίστου β’) είναι καθένας από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: λέγων, πείθεσθαι, περιαιρεῖν, ἀντειπόντων, συνεπαινεσάντων, δέχεσθαι, νομίζοντες, ἄρχειν.

9. Να γραφεί το β’ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα, του αορίστου και παρακειμένου των παρακάτω ρηματικών τύπων: νομίζοντες, ἄρχειν.

10. Να συμπληρώσετε τον πίνακα γράφοντας το β’ πληθυντικό πρόσωπο των εγκλίσεων του ενεστώτα, το απαρέμφατο και τη μετοχή ενεστώτα των εξής ρηματικών τύπων (στη φωνή που βρίσκονται): ἀπήγγελλον, ποιοῖντο, περιαιρεῖν, δέχεσθαι. (Οι μετοχές να γραφούν στην ονομαστική πληθυντικού του αρσενικού).

11. Να συμπληρωθούν τα γένη των μετοχών στην ίδια πτώση και αριθμό: λέγων, ἀντειπόντων, συνεπαινεσάντων, νομίζοντες

Συντακτικές ασκήσεις

1. *“ἐφ’ οἷς ποιοῖντο τήν εἰρήνην”:*Να χαρακτηριστεί η δευτερεύουσα πρόταση, να δικαιολογηθεί ο τρόπος εκφοράς της και να μετατραπεί ο πλάγιος λόγος σε ευθύ (κάνοντας όλες τις απαραίτητες μετατροπές).

2. “νομίζοντες”: Να χαρακτηριστεί η μετοχή, να διευκρινιστεί αν είναι συνημμένη ή απόλυτος -και γιατί;- και να αναλυθεί σε ισοδύναμή της δευτερεύουσα πρόταση.

3. Να εντοπίσετε τις δοτικές του κειμένου και να χαρακτηρίσετε τη συντακτική τους λειτουργία.

4. Να εντοπιστούν οι γενικές απόλυτοι του κειμένου και να γραφούν τα υποκείμενά τους.

5. Να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική θέση ή λειτουργία των λέξεων ή φράσεων που δίνονται: ἀντειπόντων: είναι μετοχή ……………… και γενική ……………… / αὐτῷ: είναι ……………………… στο ……………………… / (δέ)*τινων: είναι υποκείμενο στο ………………….……………… / πλειόνων: είναι ……………………… στο ………………………. / δέχεσθαι: είναι ………. απαρέμφατο και ………… στο ………… / ὑπ’ αὐλητρίδων: είναι …………. στο …………. και δηλώνει ………… / τήν ἡμέραν: είναι ….…………………. στο ………………….…… / προθυμίᾳ: είναι δοτική του ………………….………………….… (* Η λέξη “δέ”, που βρίσκεται σε παρένθεση, να μη ληφθεί υπόψη.)

6. Να αναγνωρίσετε συντακτικώς τα απαρέμφατα: πείθεσθαι, περιαιρεῖν, δέχεσθαι, ἄρχειν

7. Στις παρακάτω προτάσεις να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος. Τῇ (δέ) ὑστεραίᾳ: είναι δοτική του χρόνου ή δοτική της αιτίας; / λέγων: είναι αιτιολογική ή τροπική μετοχή; / πείθεσθαι: είναι αντικείμενο του λέγων ή αντικείμενο του χρή; / πολύ: είναι επιθετικός ή επιρρηματικός προσδιορισμός; / ἔδοξε: είναι προσωπικό ή απρόσωπο ρήμα; / τήν εἰρήνην: είναι αντικείμενο ή υποκείμενο στο δέχεσθαι; / ὑπ’ αὐλητρίδων: είναι εμπρόθετος προσδιορισμός της συνοδείας ή του ποιητικού αιτίου στο κατέσκαπτον;

8. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της στήλης Α με το συντακτικό τους ρόλο, όπως δηλώνεται στη στήλη Β. Δύο στοιχεία στη στήλη Β περισσεύουν.

9. “ἐφ’ οἷς οἱ Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τήν εἰρήνην”. Στο απόσπασμα αυτό η ευκτική “ποιοῖντο” είναι: α) ευχετική β) του πλαγίου λόγου. Α. Να επιλέξετε το σωστό. Β. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας.

10. “ὡς χρή πείθεσθαι … περιαιρεῖν”. Η δευτερεύουσα πρόταση είναι: α) ειδική β) τελική Α. Να επιλέξετε το σωστό.Β. Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας.

Λεξιλογικές-Σημασιολογικές ασκήσεις

1. Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθένα από τα παρακάτω: λέγω, χρή, περιαιρῶ (τα τείχη), νομίζω.

2. ἀπαγγέλλω: Να αντικαταστήσετε την πρόθεση ἀπό διαδοχικά με τις προθέσεις ἀνά,κατά, ἐκ (ἐξ), παρά, πρόκαι να σχηματίσετε στα νέα ελληνικά σύντομες φράσεις με τα ρήματα αυτά (σε οποιονδήποτε τύπο οποιασδήποτε φωνής) ή με παράγωγά τους, όπου θα φαίνεται η σημασία τους.

3. Να συσχετίσετε ετυμολογικά τις παρακάτω λέξεις με λέξεις του κειμένου: διάγγελμα, συνήγορος, εύπειστος, προαίρεση, χρειάζομαι, πλειοψηφία, δοξασία, αρχικός, ακτοπλο**ΐα.

4. Να συνδέσετε τις λέξεις της στήλης Α με τις αντίθετές τους στη στήλη Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.

5. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με παράγωγα ή σύνθετα της λέξης *θυμός,*ώστε να ολοκληρώνεται το νόημά τους: Θυμώνει εύκολα γιατί είναι / Δείχνει μεγάλη στο να εξυπηρετεί όλους./ Έχει μεγάλη να σπουδάσει βιολογία. / Ήταν πολύ και τραγουδούσε συνέχεια. / Έπεσε κάτω όταν άκουσε τα συγκλονιστικά νέα. / Τους συγχωρεί όλους επειδή είναι / Δεν είχε καλή διάθεση. Ήταν / Η του φαίνεται από το ότι δεν ενδιαφέρεται να κάνει καλά τη δουλειά του.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

1. Σε αντίθεση με τη συνοπτική περιγραφή των γεγονότων της παράδοσης της ηττημένης Αθήνας στους νικητές Σπαρτιάτες, να κάνετε εσείς μια αναλυτικότερη περιγραφή των γεγονότων φανταζόμενοι ότι παρακολουθείτε οι ίδιοι τις σκηνές εκείνες.

2. Να γράψετε ένα κείμενο όπου θα διατυπώνετε σε πρώτο πρόσωπο: α) τις απόψεις του Θηραμένη στη συνέλευση των Αθηναίων και β) τις απόψεις όσων διαφωνούσαν μαζί του.****

3. Πιστεύετε ότι δικαιώθηκαν οι Έλληνες εκείνοι που πίστευαν ότι η ημέρα κατά την οποία έγινε η παράδοση της ηττημένης Αθήνας στους Σπαρτιάτες και η κατεδάφιση των τειχών της, σήμαινε την αρχή της ελευθερίας της Ελλάδας; Τα κατοπινά γεγονότα τους δικαίωσαν; Να απαντήσετε αφού βρείτε σχετικές πληροφορίες.****

4. Ποιος ήταν ο ρόλος των αυλητρίδων στα γλέντια και στα πανηγύρια των Αθηναίων; Πώς διασκέδαζαν οι αρχαίοι Αθηναίοι; Να απαντήσετε αφού βρείτε σχετικές πληροφορίες σε βιβλία.****

5. Να διατυπώσετε τη σημασία που είχε για την Αθήνα η κατεδάφιση των μακρών τειχών της, να προσδιορίσετε (αφού βρείτε σχετικές πληροφορίες) πότε χτίστηκαν και ποιες ήταν οι αντιρρήσεις των Σπαρτιατών για το χτίσιμό των τειχών αυτών.****