Ενότητα 6η (324 a – c)
Η παιδευτική σηµασία της τιµωρίας ως απόδειξη του διδακτοῦ της αρετής
Προτεινόµενοι στόχοι
- Να κατανοήσουν οι µαθητές το χαρακτήρα και τη σκοπιµότητα της ποινής κατά τον Πρωταγόρα.
- Να κρίνουν τη σηµασία της ποινής ως απόδειξης για το διδακτό της αρετής.
Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης)
- Να εντοπίσετε το σηµείο του κειµένου που δικαιολογεί τον τίτλο που δόθηκε στην ενότητα και να προτείνετε έναν άλλο τίτλο.
- Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την αδικία. Η ποινή αποσκοπεί στο να διορθωθεί αυτός που αδικεί. Πώς συνδέονται οι δύο παραπάνω θέσεις µε το διδακτόν της αρετής;
[Αν η αρετή δε διδασκόταν, οι απόψεις αυτές δε θα ευσταθούσαν, γιατί θα σήµαινε ότι είναι κάποιος καλός ή κακός εκ φύσεως. Τότε όµως θα ήταν αδύνατο να αλλάξει, άρα δε θα ήταν υπεύθυνος για την αδικία ούτε θα µπορούσε να του επιβληθεί ποινή. Ο Πρωταγόρας δίνει περιεχόµενο παιδαγωγικό - τελεολογικό στην ποινή.]
- Ποιος είναι ο σκοπός της ποινής σύµφωνα µε τον Πρωταγόρα; Συµφωνείτε ή όχι; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας.
[Έχει παιδευτικό και όχι κατασταλτικό σκοπό, σωφρονιστικό και όχι εκδικητικό. Απορρίπτονται τα κίνητρα της ανταπόδοσης και αντεκδίκησης. Βλ. W. K. C. Guthrie, (1), σσ. 93-94. Οι απόψεις του Πρωταγόρα για το σκοπό της ποινής µπορούν να συγκριθούν µε αυτές που διατύπωσε ο Ιταλός Cesare Beccaria την εποχή του διαφωτισµού. Σκοπός της ποινής δεν είναι η εκδίκηση, αλλά ο σωφρονισµός εκείνου που διέπραξε το αδίκηµα και ο παραδειγµατισµός των άλλων.]
- Να συγκρίνετε την άποψη του Πρωταγόρα για την ποινή µε την παλαιότερη αντίληψη της ανταπόδοσης (ποινή - τιµωρία, τίσις) εντοπίζοντας οµοιότητες και διαφορές.
- Ποια συναισθήµατα νοµίζετε ότι διακατέχουν τον Πρωταγόρα στο τέλος της ενότητας αυτής;
- Να εξηγήσετε αν, κατά τη γνώµη σας, η επιβολή των ποινών είναι έγκυρο και πειστικό επιχείρηµα για το διδακτόν της αρετής.
- Η παιδεία αναδεικνύεται σε κινητήρια δύναµη που θα µετατρέψει τον άνθρωπο από δυνάµει σε ἐνεργείᾳ πολιτικό ον. Να αναλύσετε την άποψη αυτή µε βάση τη συλλογιστική του Πρωταγόρα.
Συνδυασµός ερωτήσεων κλειστού και ανοικτού τύπου
- Α. Να ελέγξετε αν οι προτάσεις που ακολουθούν αποδίδουν σωστά τη σκέψη του Πρωταγόρα, σηµειώνοντας Χ στο ανάλογο τετράγωνο: Σωστό-Λάθος: Ο Πρωταγόρας: α)πιστεύει ότι η πολιτική αρετή προέρχεται από τη διδασκαλία και την επιµέλεια β)πιστεύει ότι η ποινή έχει σωφρονιστικό χαρακτήρα γ)δεν φαίνεται να απορρίπτει τον κατασταλτικό χαρακτήρα της ποινής δ)απορρίπτει τον κατασταλτικό χαρακτήρα της ποινής ε)δεν δέχεται ότι και ένας τεχνίτης µπορεί να δώσει πολιτικές συµβουλές. Β. Να κρίνετε τις απόψεις του Πρωταγόρα σε δύο από τις προτάσεις που χαρακτηρίσατε ως σωστές.
Λεξιλογικές - Σηµασιολογικές ασκήσεις
- ὁ δὲ µετὰ λόγου ἐπιχειρῶν κολάζειν οὐ τοῦ παρεληλυθότος ἕνεκα ἀδικήµατος τιµωρεῖται - οὐ γὰρ ἂν τὸ πραχθὲν ἀγένητον θείη - ἀλλὰ τοῦ µέλλοντος χάριν, ἵνα µὴ αὖθις ἀδικήσῃ µήτε αὐτὸς οὗτος µήτε ἄλλος ὁ τοῦτον ἰδὼν κολασθέντα: Ποια είναι η σηµασιολογική διαφορά των ρηµάτων τιµωροῦµαι και κολάζω;
- κολάζω: Να γράψετε τρία παράγωγα του ρήµατος στη νέα ελληνική και να σχηµατίσετε µε αυτά αντίστοιχες προτάσεις.
- πειρῶµαι < πεῖρα: Να γράψετε δέκα λέξεις, απλές ή σύνθετες, µε το θέµα της λέξης που σας δίνεται.
- Να µεταφέρετε τις παρακάτω φράσεις από την αρχαία στη νέα ελληνική: α)οὐ τῶν παρεληλυθότων ἕνεκα ἀδικηµάτων τιµωροῦνται ἀλλὰ τῶν µελλόντων χάριν β)διανοεῖται παιδευτὴν εἶναι τὴν ἀρετήν γ) ὡς ἐξ ἐπιµελείας καὶ µαθήσεως κτητῆς οὔσης τῆς ἀρετῆς δ)εἰκότως ἀποδέχονται οἱ σοὶ πολῖται σκυτοτόµου συµβουλεύοντος τὰ πολιτικά
- ἀλογίστως - δηµοσίᾳ: Να χρησιµοποιήσετε τα επιρρήµατα σε ισάριθµες προτάσεις στη νέα ελληνική, ώστε να φαίνεται η σηµασία τους. Στο δηµοσίᾳ δεν θα βάλετε υπογεγραµµένη και στο ἀλογίστως θα µετατρέψετε την κατάληξη σε –α.
