Διαγωνίσματα στο μάθημα της γλώσσας Α' Λυκείου

Θέμα: Γλώσσα

Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας;

Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις για το θέμα αυτό, τις οποίες θέτω στην κρίση των αναγνωστών.

Κατ’ αρχάς, τι θα σήμαινε και ποιος θα χαρακτηριζόταν «ιδανικός ομιλητής»; Θα ήταν, νομίζω, αυτονόητα αυτός που κατέχει πλήρως τη μητρική του γλώσσα σε όλα τα επίπεδα και που την χρησιμοποιεί άψογα στον προφορικό και τον γραπτό του λόγο. Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Ότι γνωρίζει άριστα όλο τον λεξιλογικό θησαυρό μιας γλώσσας, όλο τον γραμματικό μηχανισμό και όλες τις δυνατές συντακτικές λειτουργίες της γλώσσας. Ακόμη, ότι γνωρίζει την ιστορική γραφή (ορθογραφία) όλων των λέξεων και τύπων και, το κυριότερο, ότι γνωρίζει όλο το φάσμα εφαρμογής των χρήσεων λέξεων, τύπων και συντακτικών δομών στα διάφορα επίπεδα της πραγματικής επικοινωνίας. Αν, λοιπόν, σκεφθούμε τον όγκο, τις διαστάσεις και την πολυπλοκότητα αυτής της γνώσης, μπορούμε να καταλάβουμε γιατί είναι ανέφικτο1 να υπάρξει «ιδανικός ομιλητής», δηλαδή ένα ιδανικό πρότυπο γνώσης και χρήσης μιας συγκεκριμένης γλώσσας.

Αυτό που υπάρχει είναι ο «προσεκτικός ομιλητής», δηλαδή ο ευαίσθητος χρήστης, που πασχίζει ακατάπαυστα να αρθρώνει ποιοτικό λόγο. Είναι αυτός που καλλιεργεί και εμπλουτίζει συνεχώς τη γνώση του στη γλώσσα με διαβάσματα και ακούσματα, με συνεχή άσκηση στην παραγωγή και κατανόηση κειμένων (προφορικών και γραπτών), με εντατική προσπάθεια για κατάλληλες επιλογές σε όλα τα επίπεδα, με ανεπτυγμένο γλωσσικό αίσθημα και διά βίου μαθητεία στη γλώσσα. Είναι αυτός που πιστεύει στη γλώσσα του ως αξία, δηλαδή ως φυσικό συμπλήρωμα της σκέψης του, ως πολιτιστική κληρονομιά του και, τελικά, ως ταυτότητα. Είναι ο ομιλητής που έχει συναίσθηση ότι στην αναμέτρησή του με τη γλώσσα είναι εκ των προτέρων «ηττημένος», επιμένει όμως να αγωνίζεται για μια «αξιοπρεπή ήττα», στην οποία ο λόγος του δεν θα έχει, κατά το δυνατόν, προδώσει τη σκέψη του, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που του παρέχει η γλώσσα του. Χρειάζεται ταπεινοσύνη και αίσθηση ορίων για να έχει ο ομιλητής επίγνωση των πεπερασμένων2 δυνάμεών του σε σχέση με τον κολοσσό κάθε φυσικής γλώσσας, ιδίως μιας πολιτιστικά καλλιεργημένης γλώσσας που συμβαίνει να είναι η Ελληνική.

Ωστόσο, αυτή η αδυναμία είναι συγχρόνως και μια διανοητική πρόκληση για κάθε ομιλητή να κατακτήσει τη γλώσσα του σε τέτοια έκταση και τόσο βάθος ώστε να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη δυνατή ποιότητα στον λόγο του. Ο Βιτγκενστάιν3 δεν μας έχει διδάξει μόνο ότι τα όρια του κόσμου μας είναι τα όρια της γλώσσας μας, αλλά μας έχει εμψυχώσει ότι μπορούμε να εκφράσουμε καθαρά με τη γλώσσα μας ό,τι συλλαμβάνουμε καθαρά με τον νου μας. Η καθαρότητα της σκέψης μας δηλαδή εξασφαλίζει και την ποιότητα του λόγου μας. Άλλη πρόκληση αυτή, άλλος παράλληλος αγώνας. Αυτός όμως ο διπλός αγώνας δικαιώνει την ύπαρξή μας και, στην πράξη, χαράσσει τα όρια της ελευθερίας μας που είναι συνυφασμένα4 με τη σκέψη και τη γλώσσα μας. (Γ. Μπαμπινιώτης, από την ιστοσελίδα της εφ. Το Βήμα, 1.3.2014 -διασκευή).

1 ανέφικτο: ακατόρθωτο 2 πάρεξ: εκτός 3 Ludwig Josef Johann Wittgenstein: Ένας από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους του 20ού αι. 4 συνυφασμένα: συνδεδεμένα

Α1. Ποιος θεωρείται «προσεκτικός ομιλητής» της γλώσσας, σύμφωνα με τον συγγραφέα του κειμένου; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α2. Να χωρίσετε σε δυο παραγράφους την τρίτη παράγραφο (Αυτό που υπάρχει … η Ελληνική) του κειμένου και να αιτιολογήσετε τη διαφορετική παραγραφοποίηση. (μονάδες 10)

B1. Να δημιουργήσετε από μία πρόταση χρησιμοποιώντας καθεμιά συνώνυμη λέξη ή ισοδύναμη φράση των λέξεων με έντονη γραφή, με βάση τη σημασία τους στο κείμενο: θέτω, καταλάβουμε, ακατάπαυστα, ηττημένος, αγώνας. (μονάδες 10)

B2. «Ο Βιτγκενστάιν δεν μας έχει διδάξει μόνο». Να αιτιολογήσετε την επιλογή της ενεργητικής σύνταξης από τον συγγραφέα. (μονάδες 5) Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. (μονάδες 10)

Α1. Με ποιους τρόπους, σύμφωνα με τον συγγραφέα του κειμένου, ο ομιλητής μπορεί να καλλιεργεί και εμπλουτίζει τη γνώση του στη γλώσσα; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α2. Να δώσετε από έναν πλαγιότιτλο στη δεύτερη παράγραφο (Κατ’ αρχάς, … γλώσσας) και στην τρίτη παράγραφο (Αυτό που υπάρχει … η Ελληνική) του κειμένου. (μονάδες 10)

B1. α. «O ευαίσθητος χρήστης […] πασχίζει ακατάπαυστα να αρθρώνει ποιοτικό λόγο»: Να αντικαταστήσετε τη λέξη: ακατάπαυστα με μία συνώνυμη λέξη, με βάση τη σημασία της στο κείμενο, και να χρησιμοποιήσετε τη συνώνυμη λέξη σε μία πρόταση που θα δημιουργήσετε. (μονάδες 5) β. «μας έχει εμψυχώσει»: Να αντικαταστήσετε τη λέξη: εμψυχώσει με μία συνώνυμη λέξη, με βάση τη σημασία της στο κείμενο, και να τη χρησιμοποιήσετε σε μία πρόταση που θα δημιουργήσετε. (μονάδες 5)

B2. Να επισημάνετε ποιες από τις παρακάτω φράσεις/προτάσεις του κειμένου χρησιμοποιούνται με κυριολεκτική/δηλωτική και ποιες με μεταφορική/συνυποδηλωτική σημασία: 1. «γνωρίζει την ιστορική γραφή (ορθογραφία) όλων των λέξεων» 2. «στην αναμέτρησή του με τη γλώσσα» «με τον κολοσσό κάθε φυσικής γλώσσας» (μονάδες 15)

Γ. Με αφορμή όσα διαβάσατε στο συγκεκριμένο κείμενο, να συντάξετε ένα κείμενο 400 περίπου λέξεων για να το δημοσιεύσετε στην ιστοσελίδα του σχολείου σας, στο οποίο να παρουσιάζετε τεκμηριωμένα τους τρόπους με τους οποίους μπορούν σήμερα οι άνθρωποι, ιδιαίτερα οι νέοι, να αποκτήσουν στέρεη γλωσσική παιδεία.

Θέμα: Χάσμα Γενεών

http://meleagros.iep.edu.gr

[Μια αλλιώτικη εξομολόγηση!]

Γιατί όσο περνούν τα χρόνια το κενό μεταξύ μας μεγαλώνει; Όσο είμαι μικρός, από μωρό μέχρι παιδάκι, «μαμά και μπαμπά», εξαρτώμαι από εσάς. Δεν έχω δική μου ζωή, βασίζομαι σε εσάς. Δεν έχω δική μου άποψη και ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Είμαι ένα ανυπεράσπιστο ον που χρειάζεται τη βοήθειά σας. Το μόνο που με νοιάζει είναι να μάθω, να ανακαλύψω τον κόσμο μέσα από το σύμπαν το δικό μου, τα παιχνίδια και τη φαντασία μου. Σ’ αυτό με βοηθάτε εσείς, και αυτό με σημαδεύει για όλη την υπόλοιπη ζωή μου. Αυτή η αγάπη που μου προσφέρετε γίνεται έρεισμα της ψυχής μου και τη βγάζω προς τα έξω, όσο μεγαλώνω. Μαθαίνω να αγαπώ τον κόσμο.

Όσο περνούν τα χρόνια, τα βιώματά μου γίνονται όλο και περισσότερα, οι γνώσεις μου πληθύνονται και αποκτώνται κυρίως από παθήματα. Γι’ αυτό, πιστεύω, η πραγματική μάθηση είναι η «διά βίου». Πηγαίνω σχολείο και εκεί αφήνω το στίγμα μου. Διαμορφώνω την προσωπικότητά μου, γίνομαι άτομο πλέον. Γνωρίζω και άλλα άτομα και μαθαίνω τι σημαίνει ο όρος «σχέση» με τη βοήθεια των άλλων. Έρχεται ο καιρός που πλησιάζω την εφηβεία.

Γιατί όλα είναι, τώρα, τόσο διαφορετικά; Ο κόσμος γύρω μου είναι κακός; Κανείς δε με καταλαβαίνει. Προσπαθώ να μιλήσω, αλλά οι «μεγάλοι» είναι στον κόσμο τους. Δε μπορούν να καταλάβουν ότι οι εποχές αλλάζουν, ο κόσμος εξελίσσεται. Είμαι διαφορετικός. Μπορώ να σκεφτώ ως ενήλικος και να καταλάβω πράγματα. Μπορώ να αναλάβω τις ευθύνες που μου αρμόζουν. Γίνομαι υπεύθυνος. Δεν είμαι πια το μικρό παιδί που οι γονείς πρέπει να το αντιμετωπίζουν ανάλογα. Το στυλ1 (1 στυλ ή στιλ) που ακολουθώ συμβαδίζει με την προσωπικότητά μου. Με αυτό τον τρόπο προσπαθώ να δείξω ότι είμαι ξεχωριστός, διαφορετικός από τους άλλους και μόνο οι όμοιοί μου μπορούν να με καταλάβουν. Είναι δυσβάσταχτο να βλέπω και να ακούω τους γονείς μου να σχολιάζουν επικριτικά τις αντιδράσεις μου για διάφορα θέματα, όταν είναι διαφορετικές από αυτές που περιμένουν.

Γιατί δε με στηρίζουν; Όλοι οι γονείς προσπαθούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σύμφωνα με τις αρχές που έχουν από τη δική τους οικογένεια, με το πρότυπο της δικής τους εποχής, στηλιτεύοντας τη δική μας νοοτροπία, τα δικά μας ιδανικά και τις δικές μας απόψεις. Η κοινωνία των μεγάλων μας απορρίπτει.

Μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε; Η αλήθεια είναι πως αντιμετωπίζεται, αλλά όχι ριζικά. Μπορεί να βρεθεί κοινή γραμμή πλεύσης ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά, με διάφορες υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές. Κάτι τέτοιο, όμως, προϋποθέτει τη διάθεση διαλόγου από το παιδί και τον ειλικρινή σεβασμό των γονιών στη διαφορετικότητα του παιδιού, πέρα από την αγάπη τους, που αποτελεί αυτονόητο κίνητρο της επιλογής τους να γίνουν γονείς. Έτσι, είναι δυνατόν να ξεπεραστεί ο επαναστατικός αναβρασμός του χαρακτήρα του παιδιού και να γίνει ένας ενήλικος άνθρωπος με ισορροπημένη προσωπικότητα και ελεύθερο φρόνημα. Μ. Παπαδοπούλου, από το Φιλολογικό Ιστότοπο (διασκευή)

ΘΕΜΑΤΑ

Α1 (μονάδες 15)

Α1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του εφήβου με βάση το κείμενο; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α1. Πώς παρουσιάζονται οι σχέσεις του παιδιού με την οικογένειά του και την ευρύτερη κοινωνία, όσο μεγαλώνει; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α1. Πώς πρέπει, σύμφωνα με τη συγγραφέα, οι γονείς να αντιμετωπίζουν τα παιδιά, προκειμένου να τους αποδείξουν ότι η κοινωνία των μεγάλων δεν τα απορρίπτει; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α2 (μονάδες 10)

Α2. Να δώσετε από έναν πλαγιότιτλο για τη δεύτερη και την τρίτη παράγραφο του κειμένου. (μονάδες 10)

Α2. Τι εξυπηρετεί η παρουσία των ερωτημάτων στην αρχή των περισσότερων παραγράφων του κειμένου; (μονάδες 10)

Α2. Να χωρίσετε την τρίτη παράγραφο του κειμένου σε δυο παραγράφους και να αιτιολογήσετε τη διαφορετική παραγραφοποίηση. (μονάδες 10)

Β1 (μονάδες 10)

Β1. Να γράψετε μία συνώνυμη λέξη, με βάση τη σημασία που έχει στο κείμενο, για καθεμιά από τις υπογραμμισμένες λέξεις: άποψη, βιώματα, καταλάβουν, εξελίσσεται, απορρίπτει. (μονάδες 10)

Β1. Να γράψετε πέντε διαφορετικές προτάσεις για καθεμιά από τις λέξεις με την έντονη γραφή: αρμόζουν, υπεύθυνος, αντιδράσεις, νοοτροπία, κίνητρο. (μονάδες 10)

Β1. «Το στυλ που ακολουθώ συμβαδίζει με την προσωπικότητά μου». Να αντικαταστήσετε τον ξενόγλωσσο όρο με μια συνώνυμη λέξη ή φράση και να τη χρησιμοποιήσετε σε μία πρόταση που θα δημιουργήσετε. (μονάδες 10)

Β2 (μονάδες 15)

Β2. Γιατί οι περισσότεροι ρηματικοί τύποι του κειμένου βρίσκονται σε α’ ενικό πρόσωπο; (μονάδες 15)

Β2. Να δώσετε έναν δικό σας τίτλο στο κείμενο και να προσδιορίσετε αν είναι κυριολεκτικός ή συνυποδηλωτικός/μεταφορικός. (μονάδες 15)

Β2. Να βρείτε στο κείμενο τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα μεταφορικής χρήσης της γλώσσας και να ερμηνεύσετε τη λειτουργία τους. (μονάδες 15)

Το τρίτο θέμα (γ) δεν επιλέγεται από την Τράπεζα Θεμάτων αλλά ορίζεται στο σχολείο από τους διδάσκοντες το μάθημα. Για λόγους ολοκληρωμένης παρουσίασης του τρόπου εξέτασης του μαθήματος, ενδεικτικά προτείνεται η διατύπωση:

Γ (μονάδες 50)

Γ. Με βάση τα αποτελέσματα έρευνας με ερωτηματολόγια, που διένειμε σε γονείς και μαθητές του σχολείου μια ομάδα εργασίας στην οποία συμμετείχατε, να συντάξετε επιστολή για τη σχολική εφημερίδα, με την οποία θα ενημερώσετε τους αναγνώστες σχετικά με τους λόγους που προβάλλουν οι μεγαλύτεροι και οι νεότεροι για την ένταση στις σχέσεις τους. Ποιες λύσεις θα προτείνατε ως επιστολογράφος για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος; (350-400 λέξεις) (μονάδες 50)

Θέμα: Γλώσσα

Η ελληνική γλώσσα στο Διαδίκτυο

Τι γλώσσα μιλάει το Διαδίκτυο; Το ερώτημα είναι καίριο, ιδίως αν αναλογισθεί κανείς την αλματώδη εξέλιξη του Διαδικτύου, που τείνει πλέον να «αγκαλιάσει» τον πλανήτη ολόκληρο. Αν ο κυβερνοχώρος πρόκειται πράγματι να αποτελέσει πεδίο ανταλλαγής πληροφοριών, προσφοράς εκπαιδευτικών ευκαιριών και αναζήτησης εργασίας, η γλώσσα ορίζει σαφώς τις δυνατότητες πρόσβασης στις ηλεκτρονικές σελίδες και στους πολυσύχναστους κόμβους του.

Για όσους έχουν απορίες, το Διαδίκτυο μιλάει αγγλικά. Αγγλόφωνο είναι, σύμφωνα με τα υπάρχοντα στατιστικά στοιχεία, το μεγαλύτερο μέρος των κόμβων του Διαδικτύου. Ακολουθούν οι πείσμονες Γάλλοι, ενώ όλες οι άλλες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων της ισπανικής, της γερμανικής και της ιταλικής, απειλούνται με εξαφάνιση από τον κυβερνοχώρο. Προφανώς, ο «γενναίος νέος κόσμος» της πληροφορικής ωθεί τις γλωσσικές ανισότητες στα άκρα, η δε αγγλική είναι η αδιαφιλονίκητη lingua franca2 της εποχής της πληροφορίας. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι παράδοξη: η ανάπτυξη του κυβερνοχώρου είναι κατά μείζονα λόγο αμερικανική υπόθεση.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για μια γλώσσα σαν την ελληνική; Όχι και πολλά πράγματα. Σε τελική ανάλυση Ελληνικά μιλούν μόλις 15 εκατομμύρια άνθρωποι, αν προσθέσει κανείς τους Ελλαδίτες με τους Έλληνες της Διασποράς. Ομολογουμένως, ο κυβερνοχώρος δεν μπορεί να κάνει χειρότερη αυτήν την κατάσταση. Αντιθέτως, σύμφωνα με μια παράξενη λογική, φαίνεται να βελτιώνει κατ’ αρχάς τη θέση μας και να παρέχει αξιόλογες ευκαιρίες.

Μιλώντας το 1997 δύο προφήτες του κυβερνοχώρου, που δεν χρειάζονται συστάσεις, υπέδειξαν τις ευκαιρίες για την Ελλάδα στα νέα σύνορα της πληροφορικής. Πρώτος ο Νίκολας Νεγκροπόντε, ιδρυτής και επικεφαλής του Εργαστηρίου Επικοινωνίας στο ΜΙΤ3, παρατήρησε ότι «η ψηφιακή εποχή είναι ό,τι πρέπει για την Ελλάδα». Ο Νεγκροπόντε επεσήμανε ότι, από πολιτισμική άποψη, η παγκοσμιοποίηση που ευαγγελίζεται το Διαδίκτυο έρχεται γάντι στον οικουμενισμό της ελληνικής κουλτούρας. Από τεχνολογική άποψη, το διαδίκτυο θα ενώσει Ελλαδίτες και αποδήμους. Ανάλογη άποψη έχει και ο διευθυντής του Εργαστηρίου της Επιστήμης των Υπολογιστών του ΜΙΤ Μάικλ Δερτούζος: «Η Ελλάδα μπορεί σε έναν ή δύο αιώνες να μετατραπεί από χώρα της Μεσογείου στον διαδικτυακά συνδεόμενο Ελληνισμό», υπογράμμισε. Εφημ. Το Bήμα, 28/12/1997 (διασκευή)

2 Lingua franca: Γλώσσα καθημερινής επικοινωνίας

3 Massachusetts Institute of Technology (MIT):Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης

Η κινδυνολογία για τη γλώσσα

Η γλώσσα μας έχει μακραίωνη ιστορία, που χρονολογείται πολύ πριν από τον 13ο αιώνα π.Χ., από όπου σώζονται γραπτά τεκμήρια της ύπαρξής της. Παράλληλα έχει και μεγάλη διαδρομή, κατά την οποία η Νεοελληνική γλώσσα «δάνεισε» πολλές άλλες γλώσσες αλλά και δανείστηκε. Το γεγονός ότι σε αυτήν γράφτηκαν τα έργα των Ελλήνων φιλοσόφων και μερικά από τα πιο οικουμενικά έργα της ανθρώπινης σκέψης την καθιστά διαχρονική.

Η ελληνική γλώσσα ανέκαθεν υιοθετούσε λέξεις από άλλες γλώσσες και το έκανε μάλιστα με μεγάλη ευελιξία. Σπάνια τις διατηρεί αυτούσιες. Από το bar, για παράδειγμα, έχουν προκύψει οι λέξεις μπαρόβιος, μπαράκι κ.ά. Αυτό γινόταν και με την αρχαία ελληνική γλώσσα και με τα γλωσσικά «δάνεια» τόσων αιώνων και με τη σύγχρονη γλώσσα. Συνήθως, οι ξένες λέξεις που μπαίνουν στη γλώσσα μας χρειάζονται, εξυπηρετούν ανάγκες. Όλη αυτή η λειτουργία είναι φυσιολογική, συμβαίνει σε όλες τις γλώσσες και δεν σημαίνει ότι πλήττεται η ελληνική γλώσσα ή, όπως κάποιοι πιστεύουν, ότι απειλείται με αφανισμό.

Η γλωσσολόγος Α. Μόζερ δε συμμερίζεται τη σχετική κινδυνολογία, η οποία μάλιστα εντοπίζεται και σε άλλους λαούς. «Όταν όλοι οι Ευρωπαίοι κάνουν λόγο για την επικράτηση της αγγλικής γλώσσας εις βάρος των δικών τους, οι Άγγλοι παραπονιούνται για τη σταδιακή καταστροφή της γλώσσας τους, λόγω του ότι χρησιμοποιείται σε όλον τον κόσμο από ανθρώπους που δεν τη γνωρίζουν καλά», επισημαίνει. Εφημ. Έθνος, 14/7/2008 (διασκευή)

ΘΕΜΑΤΑ

Α1 (μονάδες 15)

Α1. Για ποιον λόγο θεωρεί ο συγγραφέας του πρώτου κειμένου ότι το διαδίκτυο είναι πρωτίστως αγγλόφωνο; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α1. Οι συγγραφείς των δύο κειμένων είναι αισιόδοξοι ή απαισιόδοξοι για το μέλλον της ελληνικής γλώσσας; Πιστεύουν ότι η ελληνική γλώσσα κινδυνεύει; Να εντοπίσετε λέξεις ή φράσεις που τεκμηριώνουν την άποψή σας (60-80 λέξεις). (μονάδες 15)

Α1. Στην τελευταία παράγραφο του δεύτερου κειμένου ποια άποψη υποστηρίζεται σχετικά με την αγγλική γλώσσα; Πώς αυτή σχετίζεται με τον προβληματισμό που διατυπώνεται για την ελληνική γλώσσα; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

Α2 (μονάδες 10)

Α2. Να δώσετε έναν πλαγιότιτλο σε κάθε παράγραφο του πρώτου κειμένου. (μονάδες 10)

Α2. Να γράψετε τα δομικά στοιχεία της δεύτερης παραγράφου του δεύτερου κειμένου. (μονάδες 10)

Α2. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη παράγραφο του πρώτου κειμένου; (μονάδες 10)

Β1 (μονάδες 10)

Β1. Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις λέξεις με έντονη γραφή του πρώτου κειμένου: προσφοράς, ανισότητες, εξέλιξη, βελτιώνει, ενώσει. (μονάδες 10)

Β1. Να συντάξετε μία παραγράφο 60-80 λέξεων στην οποία να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις/φράσεις του κειμένου με έντονη γραφή: μακραίωνη, Νεοελληνική γλώσσα, υιοθετούσε, πλήττεται, αφανισμό. (μονάδες 10)

Β1. Σε μία παράγραφο 60-80 λέξεων να εξηγήσετε τη φράση του πρώτου κειμένου «η ψηφιακή εποχή είναι ό,τι πρέπει για την Ελλάδα». (μονάδες 10)

Β2 (μονάδες 15)

Β2. «Tο διαδίκτυο θα ενώσει Ελλαδίτες και αποδήμους». Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. (μονάδες 15)

Β2. Να επισημάνετε τις λέξεις του δευτέρου κειμένου που δεν έχουν ελληνική προέλευση και να εξηγήσετε τον λόγο για τον οποίο ο συγγραφέας τις εντάσσει στο κείμενό του. (μονάδες 15)

Β2. Να επισημάνετε ποιες από τις λέξεις των δύο κειμένων με έντονη γραφή στις φράσεις που ακολουθούν χρησιμοποιούνται με κυριολεκτική και ποιες με μεταφορική σημασία: Πρώτο κείμενο: «Μιλώντας το 1997 δύο προφήτες του κυβερνοχώρου» Δεύτερο κείμενο: «οι Άγγλοι παραπονιούνται για τη σταδιακή καταστροφή της γλώσσας» «Η ελληνική γλώσσα ανέκαθεν υιοθετούσε λέξεις» (μονάδες 15)

Γ (μονάδες 50)

Γ. Σε άρθρο που θα συντάξετε για την εφημερίδα του σχολείου σας να προτείνετε τρόπους με τους οποίους η αξιοποίηση του διαδικτύου μπορεί να συμβάλει στην καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας (350-400 λέξεις). (μονάδες 50)

Θέμα: Αναλφαβητισμός

http://www.pde.gr

Κείμενο 1ο: Σχεδόν 4 εκατομμύρια οι αναλφάβητοι στην Ελλάδα

Σύμφωνα με έρευνα του Χρήστου Κάτσικα την οποία δημοσιεύουν «Τα Νέα», 5.000 με 7.000 παιδιά εγκαταλείπουν κάθε χρόνο στο σχολείο.

Είναι ενδεικτικό πως τη στιγμή που 1.265.168 είναι ο αριθμός των πτυχιούχων στη χώρα μας, ο αριθμός εκείνων που εγκατέλειψαν το σχολείο χωρίς να πάρουν απολυτήριο γυμνασίου ή είναι αναλφάβητοι φτάνει σήμερα τα 3,8 εκατομμύρια! Μάλιστα με την προτελευταία απογραφή έγινε γνωστό ότι περίπου ένας στους δέκα κατοίκους της χώρας δεν έχει ολοκληρώσει ούτε καν το δημοτικό. Υπάρχουν μάλιστα περιοχές στη χώρα που έχουν ποσοστά… αρνητικού ρεκόρ στη μαθητική διαρροή.

Οι νομοί Ροδόπης και Ευρυτανίας είναι αυτοί με τα υψηλότερα ποσοστά, καθώς το 67,4% και 64,6% αντίστοιχα των μαθητών δεν καταφέρνουν να πάρουν είτε απολυτήριο γυμνασίου είτε ακόμη και απολυτήριο δημοτικού. Σε κάθε περιοχή οι αιτίες που οδηγούν τα παιδιά να εγκαταλείψουν το σχολείο διαφέρουν. Πάντως, ανάμεσα στους νομούς με τα χαμηλότερα ποσοστά είναι της Αττικής, της Θεσσαλονίκης, της Αχαΐας και της Χίου. Εκατοντάδες είναι οι περιπτώσεις παιδιών, στους νομούς Ροδόπης και Ξάνθης, τα οποία αφήνουν το σχολείο προτού καν ολοκληρώσουν την υποχρεωτική εκπαίδευση.

Αξίζει να αναφερθεί ότι το «αντίο» στο σχολείο πολλών παιδιών δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Η χώρα μας σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat* κατατάσσεται 8η μεταξύ των 27 χωρών με τη Μάλτα να κατέχει την αρνητική πρωτιά, καθώς σχεδόν 4 στους 10 μαθητές εγκατέλειψαν το 2010 το σχολείο. Ακολουθεί η Πορτογαλία και η Ισπανία με ποσοστό 28,7% και 28,4% αντίστοιχα. Η χώρα με τη μικρότερη μαθητική διαρροή είναι, βάσει στοιχείων, η Σλοβακία καθώς μόλις το 4,7% των μαθητών άφησαν οριστικά τη σχολική τσάντα πριν ολοκληρώσουν την υποχρεωτική εκπαίδευση. (Δημοσίευση 19/10/2012)

Κείμενο 2ο: Ο νέος αναλφαβητισμός

Σοκ προκάλεσαν τα αποτελέσματα μιας πεντάχρονης έρευνας που έγινε στις ΗΠΑ, τα οποία αποκαλύπτουν ότι 40 εκατoμμύρια Αμερικανοί είναι αναλφάβητοι. Το ίδιο σοκ είχε προκαλέσει και στη Γαλλία πριν από λίγα χρόνια η ανακάλυψη ότι το 20% των ενηλίκων αλλά και των νέων παρουσίαζε μεγάλες δυσκολίες στον χειρισμό της γραπτής γλώσσας.

Και στην Ελλάδα; Ενώ ήδη, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή (2001), οι πτυχιούχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ-ΤΕΙ) έφτασαν στον αριθμό-ρεκόρ 1.265.168, περίπου 4 εκατομμύρια κάτοικοι ηλικίας 16 ετών και άνω, κοντολογίς ο ένας στους δύο, δεν έχουν ολοκληρώσει το υποχρεωτικό 9χρονο σχολείο (Δημοτικό - Γυμνάσιο).

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια μια «άλλη» μορφή αναλφαβητισμού έρχεται να πυκνώσει τις παλιές στρατιές των οργανικά αναλφάβητων με νέο αίμα. Σε χιλιάδες μαθητές, οι οποίοι ολοκληρώνουν τις γυμνασιακές και λυκειακές σπουδές τους, παρατηρούνται σοβαρά προβλήματα κατανόησης ενός κειμένου, αδυναμία να εκφραστούν για κάποιο ζήτημα, να συντάξουν μια ολοκληρωμένη πρόταση στο χαρτί, να συνδυάσουν τις γνώσεις που έχουν λάβει προκειμένου να εξηγήσουν ένα απλό φυσικό φαινόμενο ή ένα κοινωνικό ή ιστορικό γεγονός.

Είναι σαφές ότι η επιμονή στο εξεταστικό κεντρικό σχολείο δεν αποτελεί παρά τη νεκρολογία της επαφής του μαθητή με την ουσία της γνώσης. Γιατί, βέβαια, αν παρατηρήσει κανείς τη σχέση του περιεχομένου των μαθημάτων, της μεθόδου και των πρακτικών ελέγχου, θα διαπιστώσει εύκολα ότι η σύνθεσή τους, την ίδια στιγμή που μεταλλάσσει τη μαθησιακή διαδικασία σε μεθοδολογική εκγύμναση, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που μπορεί και να αναστείλει ακόμη και μορφές προσαρμοστικότητας στη μάθηση.

Η κρατούσα αντίληψη για την Παιδεία προσπαθεί να πείσει ότι η μόνιμη και σταθερή απασχόληση ανήκει στο παρελθόν και καλεί σε συμφιλίωση με την απασχολησιμότητα. Η αντίληψη αυτή επιβαρύνεται με την πρόσδοση ενός εργαλειακού χαρακτήρα στη γνώση, καθώς ταυτίζει τις έννοιες μόρφωση και επανεκπαίδευση με την παροχή γνώσεων και δεξιοτήτων χρηστικού χαρακτήρα, δηλαδή άμεσα εφαρμόσιμων στην αγορά εργασίας. Με άλλα λόγια το σημερινό σχολείο, αντί να εξοπλίζει τους μαθητές με κριτήριο για να ερμηνεύουν και να καλυτερεύουν τη ζωή, τυποποιεί, «συσκευάζει» και παραδίδει μια πληθώρα άψυχων, ξεκάρφωτων και συχνά αχρείαστων γνώσεων, σαν εμπόρευμα για κατανάλωση στις εξετάσεις ή σε μια θέση εφήμερης «απασχόλησης». (Δημοσίευση 11/8/2010)

Α1. Α) Να απαντήσετε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις με βάση αντλώντας πληροφορίες από το πρώτο κείμενο: α) Ποιες περιοχές της Ελλάδας έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα αναλφαβητισμού; β) Ποιες χώρες της Ευρώπης έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα αναλφαβητισμού; γ) Ποιες περιοχές της Ελλάδας παρουσιάζουν τα μικρότερα ποσοστά μαθητικής διαρροής; δ) Ποια χώρα της Ευρώπης παρουσιάζει το χαμηλότερο ποσοστό μαθητικής διαρροής; (4 μονάδες)

Α1. Β) Ποιο αντιφατικό φαινόμενο κατέδειξε η απογραφή του 2001 σχετικά με το επίπεδο της εκπαίδευσης των κατοίκων της Ελλάδας σύμφωνα με το δεύτερο κείμενο; (6 μονάδες)

Α2. α) Σε ποια «άλλη» μορφή αναλφαβητισμού αναφέρεται το δεύτερο άρθρο; (5 μονάδες)

Α2. β) Σε ποιες αιτίες αποδίδει η συντάκτρια του δεύτερου άρθρου την αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος να φέρει το μαθητή σε επαφή με την ουσία της γνώσης; (5 μονάδες)

Β1. Να εντοπίσετε στα δύο άρθρα που σας δίνονται δύο παραδείγματα ποιητικής (μεταφορικής) χρήσης της γλώσσας. (4 μονάδες). Να ξαναγράψετε τις φράσεις αυτές αντικαθιστώντας την ποιητική χρήση της γλώσσας με την αναφορική (κυριολεκτική). (6 μονάδες)

Β2. Να γράψετε τα συνώνυμα των παρακάτω λέξεων: εγκατέλειψαν, πάρουν, εξηγήσουν, σημερινό, εφήμερης. (10 μονάδες)

Γ. Να γράψετε ένα άρθρο για τη σχολική σας εφημερίδα, στο οποίο θα παρουσιάζετε το φαινόμενο του αναλφαβητισμού, τα είδη του, τα αίτια και τις συνέπειες του φαινομένου στο άτομο και την κοινωνία. (60 μονάδες)

Θέμα: Γλώσσα

http://www.filomathia.gr/pdf/proteinomena/a_lyk_ekth.pdf

Τη γλώσσα µού έδωσαν ελληνική

Χρίστος Λ. Τσολάκης, Τη γλώσσα µού έδωσαν ελληνική, τόµ. Α', Το χάσµα γέµισε άνθη

Με τις λέξεις ο ανθρώπινος εγκέφαλος αιχµαλωτίζει το σύµπαν. Μέσα στις φόρµες των λέξεων γεννιούνται οι σκέψεις. Όπως τα ρεύµατα των υδάτων κινούνται στην κοίτη του ποταµού και, αν δεν υπάρχει αυτή, σκορπίζουν και χάνονται, έτσι και οι σκέψεις κινούνται στην κοίτη της γλώσσας και χάνονται όταν χάνεται κι εκείνη. Από την ώρα που ο άνθρωπος αποκτά τις λέξεις, η κοίτη της σκέψης του γίνεται λεκτική. Η σκέψη χωρίς τη γλώσσα είναι βουβή, αλλά και η γλώσσα χωρίς τη σκέψη γίνεται κραυγή. Με τον µικρόκοσµο των λέξεων ελευθερώνεται και φτάνειστο φωναχτό αγέρι της ζωής ο µέγας κόσµος της ανθρώπινης συνείδησης και του ανθρώπινου µόχθου. Οι λέξεις, «αυτός οκόσµος ο µικρός ο µέγας» του Ελύτη, είναι αυτές πουσηµατοδοτούν τα όρια του κόσµου. Τα όρια του λόγου µου, είπαν,σηµατοδοτούν τα όρια του κόσµου µου. Το παιδί κάνει τηµεγαλύτερη ανακάλυψη της ζωής του, όταν συνειδητοποιεί ότι ταπράγµατα έχουν ονόµατα. Συνείδηση, εποµένως, της γλώσσας σηµαίνει συνείδηση τηςσκέψης. Συνείδηση της απεραντοσύνης της γλώσσας σηµαίνεισυνείδηση της απεραντοσύνης της σκέψης. Γι’ αυτό και οιγλώσσες βρίσκονται στα µπόγια των λαών. Ψηλώνουν µε τοψήλωµα και συρρικνώνονται µε τη συρρίκνωση των σκέψεων καιτων πολιτισµών των ανθρώπων. ∆εν είναι δυνατόν οι πολιτισµοίκαι οι σκέψεις να προάγονται και οι γλώσσες να φθίνουν. Αυτό καιτο αντίστροφό του αποκλείονται. Στην τεχνολογία οι λαοί, στηντεχνολογία και οι γλώσσες. Στην ποίηση οι λαοί, στην ποίηση καιοι γλώσσες. Άλλες γλώσσες απαιτούσαν οι αρχαίοι πολιτισµοί -πρώτος και καλύτερος ο αρχαιοελληνικός – και άλλες(συναισθηµατικές και τυπικές) απαιτούν οι σύγχρονοι. «Εικόνασου είµαι κοινωνία και σου µοιάζω» επαναλαµβάνει διαρκώς ηγλώσσα στη γλωσσική κοινότητα που τη µιλάει.

Να γραφεί η περίληψη του κειµένου (25 µονάδες)
Να γράψετε τα συνώνυµα των παρακάτω λέξεων: φόρµες, µόχθου, όρια, προάγονται, φθίνουν (5 µονάδες)
Να βρείτε δύο φράσεις του κειµένου όπου η γλώσσα χρησιμοποιείται συνυποδηλωτικά. (2 µονάδες)
«Με τις λέξεις ο ανθρώπινος εγκέφαλος αιχµαλωτίζει το σύµπαν». Γιατί ο συγγραφέας χρησιµοποιεί ενεργητική φωνή; Να τη µετατρέψετε σε παθητική. (3 µονάδες)
«Τα όρια του λόγου µου, είπαν, σηµατοδοτούν τα όρια του κόσµου µου». Να αναπτύξετε το νόηµα του στίχου σε µία παράγραφο, µε τη µέθοδο της αναλογίας. (10 µονάδες)
Να γράψετε προτάσεις µε τις λέξεις: µικρόκοσµο, συνείδηση (5 µονάδες)
Σ' ένα κείµενο 400 λέξεων που θα δηµοσιευτεί στη σχολική σαςεφηµερίδα να αναπτύξετε τα αίτια του γλωσσικού προβλήµατος και να προτείνετε τρόπους αντιµετώπισής του.

Απαντήσεις

Σε αυτό το κείµενο ο συγγραφέας αναφέρεται στη σχέση τηςγλώσσας µε τη σκέψη και στη σχέση της γλώσσας µε τον πολιτισµό.Αρχικά, εξηγεί ότι οι σκέψεις πραγµατώνονται µε τη βοήθεια των λέξεωνόπως σχηµατίζεται ένας ποταµός µε τη συµβολή της κοίτης. Κατόπιν, αποκαλύπτει πως µέσα από τις λέξεις αποκαλύπτεται η ανθρώπινησυνείδηση και συνεπώς, τα όρια του κόσµου που έχουν κατακτήσει οιάνθρωποι. Στο τέλος, καταλήγει ότι γλώσσα και σκέψη είναι έννοιεςαλληλένδετες, που επηρεάζουν - και επηρεάζονται από - τον πολιτισµότων λαών. Τα τρία αυτά στοιχεία αλληλοαναπτύσσονται καιαλληλοδιαµορφώνονται.
τύπους, κούρασης, σύνορα, αναβιβάζονται, µειώνονται
Με τις λέξεις ο ανθρώπινος εγκέφαλος αιχµαλωτίζει το σύµπανΜέσα στις φόρµες των λέξεων γεννιούνται οι λέξεις.
Ο συγγραφέας χρησιµοποιεί ενεργητική φωνή γιατί θέλει να δώσειέµφαση στο υποκείµενο(ο ανθρώπινος εγκέφαλος). Παθητική φωνή: Με τις λέξεις το σύµπαν αιχµαλωτίζεται από τονανθρώπινο εγκέφαλο.
Ο λόγος για την ανθρώπινη σκέψη είναι όπως η περίφραξη τουχώρου που µεγαλώνει ένα παιδί. Το παιδί κινείται µέσα σε συγκεκριµέναπλαίσια και µεγαλώνοντας µέσα σε αυτά αναγνωρίζει το χώρο του πάραπολύ καλά. Έχει µάθει τα ονόµατα των συγκεκριµένων πραγµάτων γύρωτου, αντιλαµβάνεται τη λειτουργία τους αλλά ξέρει µόνο για αυτά. Η περίφραξη το εµποδίζει να µάθει για όσα βρίσκονται έξω από την«περιοχή» του. Μόνο επεκταθούν τα σύνορά του θα ανακαλύψει νέαπράγµατα. Ανάλογα και ο λόγος αποτελεί για τον άνθρωπο ένα είδοςκυµαινόµενων συνόρων. Όσο πιο πολύ αυξάνεται ο λεκτικός πλούτοςενός ανθρώπου, τόσο πιο πολλά πράγµατα αντιλαµβάνεται αυτός. Και απότην άλλη πλευρά όσο πιο πολύ ψάχνει – σκέφτεται ένας άνθρωπος, τόσοµεγαλύτερη είναι η ανάγκη του να εκφραστεί µε νέους όρους και νέεςλέξεις. Ο άνθρωπος, τελικά, είναι ένα µεγάλο παιδί µε λόγο.
Μες στο µικρόκοσµο του σχολείου βλέπει κανείς την αυριανή κοινωνία. Κάθε επαγγελµατίας οφείλει να λειτουργεί µε υπευθυνότητα καισυνείδηση του κοινωνικού του έργου.
Πρόλογος: Ορισµός και µορφές της γλωσσικής κρίσης.

Πιθανά αίτια γλωσσικής κρίσης: Αδυναµίες του τεχνοκρατικού και εξειδικευµένου εκπαιδευτικούσυστήµατος στη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας• Επικράτηση των σύγχρονων µέσων µαζικής επικοινωνίας, πουστηρίζονται περισσότερο στην εικόνα από ό,τι στη γλώσσα και στονπροφορικό λόγο αντί για το γραπτό λόγο• Επικράτηση της νεανικής «αργκό» στις συνοµιλίες µεταξύ τωννέων, ενός κώδικα ιδιαίτερα αφαιρετικού και υπαινικτικού µε πολλέςσυναισθηµατικές εκφράσεις• Αύξηση υλικών απαιτήσεων έναντι των πνευµατικών• Εισχώρηση πολλών ξένων λέξεων και εκφράσεων• Έλλειψη ελεύθερου χρόνου• Αποµάκρυνση του Νεοέλληνα από την παράδοση• Πολιτική αλλοτρίωση – «ξύλινη γλώσσα»Τρόποι αντιµετώπισης: Σωστή και δυναµική διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας• Σωστός χειρισµός της γλώσσας από τους παράγοντες των ΜΜΕ• Εκπαιδευτικές εκποµπές• Καταπολέµηση αναλφαβητισµού• Προβολή βιβλίουΕπίλογος: Αναφορά στην αξία της γλώσσας για κάθε λαό καιειδικότερα, για τους Νεοέλληνες

Θέμα: Μόδα

Ο άνθρωπος και το φόρεµα

Ευάγγελος Παπανούτσος, Ο άνθρωπος και το φόρεµα

Το φόρεµα (ανθρώπινη επινόηση και φροντίδα) ωςπροστασία και στολισµός αποτελειώνει και επισφραγίζει το«πρόσωπό» µας, το συµπληρώνει και το παρουσιάζει. Το πώςντύνουµε το σώµα µας (από την κεφαλή), µε τι υλικά και µε ποιοτρόπο, δεν είναι καθόλου ασήµαντο ή τυχαίο γεγονός για τηνυπόστασή µας, τη «δηµόσια» και την «ιδιωτική». Αποτελεί µέροςτου εαυτού µας, την προβολή του προς τα έξω, και εκφράζει τηνπροσωπική µας υφή: το πώς θέλουµε να µας βλέπουν οι άλλοι καιτα δικά µας µάτια. Γδύνετε έναν άνθρωπο (στο ιατρείο, στηφυλακή) και αµέσως χάνει την αυτοπεποίθηση, τη δύναµη, τογόητρό του. Έχει την εντύπωση ότι του αφαιρέσατε και κρατάτεστα χέρια σας όχι απλώς το περίβληµα, αλλά ένα µεγάλο µέροςαπό την ουσία του. Ότι τον ακρωτηριάσατε. Φαντάζεστε ότι µπορείνα επιβληθεί, να έχει συνείδηση του εαυτού του «πλήρη», ναασκήσει την εξουσία ή την αποστολή του ένας αξιωµατικός χωρίςστολή, ένας παπάς χωρίς ράσο, ένας δικαστής ντυµένος όπως οκατηγορούµενος; Ο Carlyle, θαρρώ, προτείνει κάπου να κάνουµεένα µικρό «νοερό» πείραµα», για να βεβαιωθούµε πόσο αξίζουνοι µεγάλοι τιτλούχοι της κοινωνίας, εκείνοι που η σύµβαση και οεθισµός τους έχει υψώσει σε θέσεις µεγαλοσύνης και ισχύος;:υποθέσετε -λέει- ότι σε µία soiree de gala της Όπερας πέφτουνκαι εξαφανίζονται τα ρούχα όλων των θεατών. Μπορείτε πια ναξεχωρίσετε τον βασιλέα από τον ταξιθέτη, τη στρατηγίνα από τησιδερώτρια της σκηνής; Μαζί µε το φόρεµα πάει και ο κοινωνικόςδιαφορισµός. Αποτέλεσµα: η πλήρης εξοµοίωση, το αριθµητικόπλήθος.

Στις αρχαίες κοινωνίες, στους λαούς τους πρωτόγονους όχιµόνο το επίσηµο φόρεµα (του φύλαρχου, του ιερέα, του µάντηκτλ.) αλλά και το καθηµερινό λογαριάζεται πολύ. Πιστεύεται ότιείναι µέρος του ανθρώπου που το φορεί, συνέχεια, απόληξή του.Ότι µετέχει στην ουσία του, έχει εµποτισθεί απ’ αυτήν, όπως οιτρίχες του σώµατος ή τα νύχια. Και γι’ αυτό, εάν κατορθώσεικανείς να προµηθευτεί έστω και ένα κοµµατάκι από το ρούχο τουεχθρού ή του αγαπηµένου του, µπορεί να τον κάνει (µε τη δύναµητης µαγείας) υποχείριό του. ο πρωτόγονος (και µε τη νοοτροπίατου σκέπτονται και ενεργούν πάρα πολλοί, ακόµη και µέσα στιςπιο εξελιγµένες κοινωνίες) φοβάται και «φυλάει» τα ρούχα του.Όπως και την απεικόνιση, το είδωλό του. Περιέχουν ,κατά κάποιοτρόπο, την υπόστασή του, και όταν τα παραδίνει, ή του τα αρπάζουν, πιστεύει ότι έχει εκχωρήσει ένα µέρος του εαυτού τουστη διάκριση του άλλου και βρίσκεται πια κάτω από τον έλεγχότου.

Όχι λοιπόν δεν κάνει, αλλά ίσα – ίσα το ράσο κάνει τονπαπά. Όταν αλλάζετε το φόρεµά σας, αισθάνεστε διαφορετικός.Βάζετε τα γιορτινά σας και αµέσως διάθεση και συµπεριφοράγίνεται πανηγυρική. Ντύνεστε στο χακί, και ένας άλλος τύποςανθρώπου σχηµατίζεται µέσα σας: ο στρατιώτης. Τα µαύρα ρούχαδεν ταιριάζουν απλώς, συνθέτουν το πένθος σας. Για να νιώσετετην εξοχή, το βουνό, τη θάλασσα, πρέπει να πετάξετε τοσυνηθισµένο και να βάλετε το εκδροµικό σας κουστούµι. Με τηνίδια αµφίεση δεν µπορείτε να ζήσετε διαφορετικές καταστάσειςζωής. Στην ανάγκη, µεταβάλλετε µια λεπτοµέρεια (ανασηκώνετετο καπέλο ή τα µανίκια σας, πετάτε το σακάκι ή ξεκουµπώνετε τοπουκάµισό σας) και βρίσκετε την αντιστοιχία του εσωτερικού µετο εξωτερικό σας.

Να γραφεί η περίληψη του κειµένου (25 µονάδες)
α)Να γράψετε τα συνώνυµα των παρακάτω λέξεων: ασήµαντο, υπόσταση, σύµβαση, έχει εκχωρήσει, πανηγυρική (2 µονάδες) β)Να συµπληρώσετε τα κενά µε µια από τις παρακάτω λέξεις (µίαπερισσεύει): ∆ιαφοροποίηση,µαταιοδοξία,έκφραση,αµφίεση,υφή,επιτήδευση, αυτοπεποίθηση. Η εξωτερική εµφάνιση αντικατοπτρίζει την……………………………..της προσωπικότητας του ατόµου. Μια εξεζητηµένη……………………………. φανερώνει……………………. και……………………… Μερικοί, µάλιστα. νεόπλουτοι επιλέγουν την ενδυµατολογική τους…………………. µε στόχο να επιδειχτεί ηκοινωνική ………………………………………… (3 µονάδες)
Να αναπτύξετε σε µία παράγραφο, µε αιτιολόγηση τη φράση:«Είναι δυνατή η προσέγγιση του εσωτερικού κόσµου ενόςανθρώπου µέσω της εξωτερικής του εµφάνισης». (10 µονάδες)
Βρείτε δύο παραδείγµατα συνυποδηλωτικής χρήσης τηςγλώσσας (5 µονάδες)
Να γράψετε τους πλαγιότιτλους των παραγράφων. (5 µονάδες)
Ορισµένοι νέοι ντύνονται προκλητικά και εξεζητηµένα. Ναεπιχειρήσεις να ερµηνεύσεις αυτή τη συµπεριφορά, διερευνώνταςτόσο εξωτερικούς (κοινωνικούς) παράγοντες όσο και εσωτερικούς (στην προσωπικότητα του ατόµου).

Απαντήσεις

Στο κείµενο αυτό ο συγγραφέας αναφέρεται στη λειτουργία και στησηµασία του φορέµατος ως ανθρώπινη επινόηση και φροντίδα. Αρχικά,υποστηρίζει την άποψη ότι το φόρεµα συµπληρώνει την προσωπικότητατων ανθρώπων. ∆εν είναι τυχαίος ο τρόπος που ντύνεται ένα άτοµο,καθώς µέσα από αυτόν προβάλλει τον εαυτό του έτσι όπως θέλει να τονβλέπουν οι άλλοι. Στη συνέχεια, ο συγγραφέας επιχειρεί µε µια ιστορικήαναδροµή για να καταδείξει ότι το φόρεµα είχε ένα ιδιαίτερο συµβολισµόκαι σηµασία από τις αρχαίες ακόµα κοινωνίες. Στο τέλος, αποδεικνύει τηνάµεση σχέση του φορέµατος µε τις κοινωνικές εκδηλώσεις αλλά και τηναλληλεπίδραση του εσωτερικού κόσµου µε την εµφάνιση.
α) ανούσιο, οντότητα, συµφωνία, έχει παραχωρήσει, εορταστική β)Η εξωτερική εµφάνιση αντικατοπτρίζει την υφή της προσωπικότηταςτου ατόµου. Μια εξεζητηµένη αµφίεση φανερώνει µαταιοδοξία και επιτήδευση. Μερικοί,µάλιστα.νεόπλουτοιεπιλέγουντηνενδυµατολογική τους έκφραση µε στόχο να επιδειχτεί η κοινωνικήδιαφοροποίηση.
Είναι γεγονός πως µε βάση την εξωτερική αµφίεση, µπορεί κανείςνα µαντέψει πολλά στοιχεία του εσωτερικού κόσµου. Βασικά, µέσω τουντυσίµατος φαίνεται αν πρόκειται για κάποιον που αδιαφορεί ή όχι για τοντύσιµό του, αν είναι πρακτικός άνθρωπος ή ονειροπόλος και αν είναιταπεινός και απλός ή µαταιόδοξος και επιτηδευµένος. Το πόσο, µάλιστα,το ντύσιµό του είναι στη µόδα καταδεικνύει και το πόσο υπακούει στιςπροσταγές της ή και πόσο προσαρµόζει τα ρεύµατα της µόδας στην προσωπικότητά του. Εποµένως, το ντύσιµο προδίδει έναν κατασταλαγµένο χαρακτήρα µε αυτοπεποίθηση ή ενδεχοµένως έναν νεόπλουτο που έχει ως στόχο την επίδειξη. Επιπλέον, ο τρόποςενδυµασίας προσδιορίζει τις τάσεις συντηρητισµού ή προοδευτικότηταςπου χαρακτηρίζουν ένα άτοµο. Η εξωτερική, λοιπόν, εµφάνισηαποκαλύπτει όσα συνθέτουν την ψυχοσύνθεση ενός ανθρώπου, µεµεγάλη προσέγγιση.
Το φόρεµα επισφραγίζει το πρόσωπό µας. Τα ρούχα περιέχουν την υπόστασή του.
Πλαγιότιτλοι: 1η παράγραφος: Το φόρεµα ως επισφράγιση της προσωπικότητας 2η παράγραφος: Το ρούχο στις αρχαίες κοινωνίες 3η παράγραφος: Η σχέση του φορέµατος και των κοινωνικώνεκδηλώσεων
Πρόλογος: Αποδοχή της διαφορετικότητας των νέων σε διάφορους τοµείςκαι κυρίως, στον τρόπο ντυσίµατος Αίτια: Ξενόφερτα πρότυπα• Μόδα• Μιµητισµός• Ψυχοβιολογικά γνωρίσµατα νεανικής ηλικίας (ορµητικότητα,µαταιοδοξία)• Φόβος απόρριψης από συνοµηλίκους• Αποστροφή για συντηρητισµό• Τόνωση αυτοπεποίθησης µέσα από τη διαφορετικότητα• Ιδεολογική αντίθεση στο ιδεολογικό κατεστηµένο• Ενδυµατολογικοί πειραµατισµοί• Εκδήλωση δυσαρέσκειας• Αντίδραση στο περιβάλλον τους. Επίλογος: Ανακεφαλαίωση και επισήµανση της κοινωνικής διάστασης τουφαινοµένου

Θέμα: Νέοι

Μια κοινωνία που φθονεί τους νέους

Περιοδικό Έψιλον, 26/1/1997

Εδώ και λίγα χρόνια, οι δυτικές κοινωνίες (κοινωνίες φτιαγµένες από και για ενηλίκους) εκφράζουν µια όλο και µεγαλύτερη δυσφορία για τη νεολαία τους. Και πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν να «αναθεωρηθούν» όσες αντιλήψεις υπερασπίζουν το δικαίωµα των νέων στον αυτοπροσδιορισµό και ζητούν την εδώ και τώρα συµµόρφωσή τους στις επιταγές της κοινωνίας και στις επιλογές της οικογένειας.

Κατά έναν παράδοξο τρόπο, στα τέλη του 20ού αιώνα ενδέχεται να συµβεί το ακριβώς αντίθετο από ό,τι συνέβη στις αρχές του. Τότε, η µια µετά την άλλη, οι δυτικές κοινωνίες «ανακάλυπταν» ότι µεταξύ παιδικής ηλικίας και ωριµότητας µεσολαβεί µια ενδιάµεση ηλικία, η εφηβεία και η νεότητα, η οποία έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και τις δικές της ειδικές ανάγκες. Έως τότε, η νεότητα δεν αντιµετωπιζόταν ως ξεχωριστή περίοδοςτης ζωής ενός ανθρώπου αλλά ως σύντοµος και αναγκαίοςπροθάλαµος της ενήλικης ζωής του, εποχή κατά την οποία το παιδί«µαθητεύει» στα καθήκοντα που το περιµένουν αµέσως µετά. Οι διαφοροποιήσεις κατά κοινωνικό στρώµα και φύλο δεν αλλοίωναν τη γενική αυτή εικόνα. Η µετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση γινόταν περίπου αυτόµατα, καθώς οι νέοι αναλάµβαναν από νωρίς τις υποχρεώσεις των γονιών τους.

Εντοπίζοντας την «ανακάλυψη» της νεότητας στις αρχές του 20ού αιώνα, οι ιστορικοί εξηγούν ότι έως τότε τα παιδιά των 12 ετών θεωρούνταν έτοιµα να εξοµοιωθούν µε τους ενηλίκους. Ανακαλύπτοντας τη νεότητά, αναγνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων που δεν είναι πια παιδιά και δεν έγιναν ακόµα µεγάλοι, οι δυτικές κοινωνίες ανακάλυπταν αίφνης και το φόβο -µήπως το φθόνο;- προς µια φρέσκια κοινωνική κατηγορία που εισέβαλλε στο προσκήνιο της ιστορίας διεκδικώντας το δικαίωµα σε µια χωριστή ταυτότητα.

Είναι αλήθεια ότι από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι. Κι αν οι νέοι όλες αυτές τις δεκαετίες κινήθηκαν και κινούνται αδιάκοπα µεταξύ χειραφέτησης και χειραγώγησης από τους ενηλίκους, κανείς εδώ και χρόνια δεν τολµούσε να αµφισβητήσει την ύπαρξή τους και να τους καταστήσει και πάλι κοινωνικά αόρατους, κάτι µεταξύ υπεραναπτυγµένων παιδιών και ανώριµων ενηλίκων. Κάθε εποχή, ωστόσο, διατυπώνει το δικό της άγχος για τους νέους της, που απορρέει πάντοτε από τον τρόµο τον οποίο νιώθουν οι µεγάλοι για τους εκάστοτε «εξεγερµένους» της νέας γενιάς. «Υπάρχει κάτι το τελετουργικό στο περιοδικό ξάφνιασµα των ενηλίκων κάθε φορά που θα συνειδητοποιήσουν -δύο µε τρεις φορές σε κάθε γενιά- ότι η κοινωνία αποτελείται και από νέους», έγραφε ο Ζαν Μορό λίγο πριν από το Μάη του ’68. Έτσι ανακαλύπτεται -ή κατασκευάζεται- το στερεότυπο του επίφοβου και περιθωριακού νέου, του ικανού να κλονίζει τα θεµέλια της κοινωνίας: χίπις, «αριστεριστές» µετά το Μάη, λάτρεις «ύποπτων» µουσικών ακουσµάτων, «άγρια νεολαία» των περιχώρων της σύγχρονης µεγαλούπολης, κ.ο.κ.

Έπρεπε πάντως να διανυθεί αρκετή απόσταση για ναπεράσουν οι δυτικές κοινωνίες από την καταγγελία των νεανικών συµπεριφορών στη γενικευµένη τάση περιορισµού (στην ουσία κατάργησης) της νεολαίας τους. Σήµερα, σε αρκετές δυτικές κοινωνίες γίνεται όλο και σαφέστερη µια τάση που, στο όνοµα της σωτηρίας της νεολαίας, επιδιώκει µέτρα που θα την εξαλείψουν ως κοινωνική κατηγορία και θα την µετατρέψουν σε άβουλη και άλαλη περίοδο του κύκλου της ζωής των ανθρώπων, κατά την οποία το άτοµο διαθέτει µόνο εγκεκριµένες από τους µεγάλους ελευθερίες. Η κατάρρευση του κράτους πρόνοιας και η συντηρητική στροφή, που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες αυτές,«εξαφανίζουν» τους νέους και αντιµετωπίζουν τη νεότητα ως απλή παράταση της παιδικής ηλικίας. Σε ένα κλίµα που αντικαθιστά την πολιτική µε την ηθικολογία, η φτώχεια, η ανεργία, η παραβατικότητα της νεολαίας «λύνονται» µέσω της ατοµικής ενοχοποίησης των ίδιων και των γονιών τους. Το νέο πρότυπο προέρχεται για µια ακόµα φορά από τις ΗΠΑ: τα κοινωνικά προγράµµατα για τους νέους καταργούνται και οι γονείς –κυρίως οι µητέρες– θεωρούνται υπεύθυνοι για τα παιδιά τους και καλούνται να διδαχτούν πώς να τιθασεύουν τα «τέρατα» που µεγαλώνουν, µετατρέποντάς τα σε άκακα µεγάλα παιδιά.

Να γραφεί η περίληψη του κειµένου (25 µονάδες)
Πώς αντιλαµβάνεστε το νόηµα των ακόλουθων φράσεων τουκειµένου: • το παιδί «µαθητεύει» στα καθήκοντα που το περιµένουν • να τους καταστήσει κοινωνικά αόρατους (2 µονάδες)
Να επιλέξετε τη σωστή ερµηνεία των παρακάτω λέξεων: • ενδέχεται: α) ενέχεται β) µπορεί γ) υποτίθεται • εξοµοιωθεί: α) εξισωθεί β) εξοικειωθεί γ) εξοµαλυνθεί • επίφοβοςα) φοβερός β) άφοβος γ) επικίνδυνος • εγκεκριµένος: α) ενδεδειγµένος β) αποδεκτός γ) επικριτικός (3 µονάδες)
Πώς αντιµετωπιζόταν η νεότητα µέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα και ποια είναι η στάση της κοινωνίας απέναντι στους νέουςσήµερα; (5 µονάδες)
Να εντοπίσετε τα δοµικά στοιχεία της τρίτης παραγράφου (5 µονάδες)
Να καταγράψετε τρεις φράσεις από το κείµενο µε συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας και να τις µεταγράψετε ώστε να αποδίδεται κυριολεκτικά το περιεχόµενό τους (5 µονάδες)
Σε µια τηλεοπτική συζήτηση κάποιος υποστηρίζει ότι η πρόοδοςτου κόσµου είναι έργο προηγούµενων γενεών και ότι η αδιάφορη στάση της νέας γενιάς δηµιουργεί ανησυχίες για το µέλλον. Να προετοιµάσετε την παρέµβασή σας στη συζήτηση επικεντρώνοντας την επιχειρηµατολογία σας σε δύο κυρίωςσηµεία: α) την άποψή σας για τον κόσµο που παραλαµβάνει η γενιά σας β) την ευθύνη και τη στάση των νέων απέναντι στα σύγχρονα προβλήµατα.

Απαντήσεις

Στο άρθρο αυτό ο συντάκτης αναφέρεται στον τρόπο που η κοινωνίααντιµετωπίζει τους έφηβους. Αρχικά, επισηµαίνει πως η αρνητικήαντιµετώπιση των νέων από τις δυτικές κοινωνίες τα τελευταία χρόνιαµαρτυρεί µια τάση επιστροφής σε αντιλήψεις των αρχών του αιώνα µας.Ουσιαστικά, πάντα δύσπιστες και αµήχανες απέναντι στους νέους, οικοινωνίες αυτές απαιτούν πλέον πλήρη συµµόρφωσή τους προς ταπρότυπα των ενηλίκων. Έτσι, όµως, τους αρνούνται και τις πιοστοιχειώδεις παραχωρήσεις που απαιτεί η ιδιαιτερότητα της ηλικίας τους.
α) Το παιδί προετοιµάζεται για τα καθήκοντα που θα αναλάβει ωςενήλικος β) Να µην αναγνωρίσει καµία ιδιαιτερότητα σε αυτήν την ηλικία, καισυνεπώς και καµία υποχρέωση απέναντί της 2.ενδέχεται – µπορεί Εξοµοιωθεί – εξισωθεί Επίφοβος – επικίνδυνος Εγκεκριµένος - αποδεκτός
Μέχρι τις αρχές του αιώνα µας η νεότητα αντιµετωπιζόταν ως µιαφάση της ζωής του ανθρώπου χωρίς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά καιανάγκες, που όφειλε να εξοµοιωθεί µε τους ενηλίκους. Ο αιώνας µαςουσιαστικά σηµατοδότησε την «ανακάλυψη» της ηλικίας αυτής ωςπερίοδο µε ιδιαιτερότητες στη ζωή κάποιου, τις οποίες αναγνώρισε καισεβάστηκε. Ωστόσο, η κοινωνία εξακολουθεί να διατηρεί µια αντιφατικήστάση απέναντί της
Θεµατική περίοδος: Εντοπίζοντας την … µε τους ενηλίκους Σχόλια : Ανακαλύπτοντας τη νεότητά … χωριστή ταυτότητα Κατακλείδα : ∆εν υπάρχει
α) η νεότητα … αντιµετωπιζόταν ως σύντοµος και αναγκαίος προθάλαµος της ενήλικης ζωής τουΗ περίοδος της νεότητας θεωρείται ένα µεταβατικό στάδιο ανάµεσα στηνπαιδική ηλικία και την ενηλικίωση β) από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκιπέρασε µεγάλο χρονικό διάστηµα, κατά το οποίο σηµειώθηκαν πολλές καιουσιαστικές αλλαγές γ) θα την µετατρέψουν σε άβουλη και άλαλη περίοδο του κύκλου τηςζωής των ανθρώπωνθα επιδιώξουν να περιορίσουν τη δηµιουργικότητα, την ορµητικότητα καιτην επαναστατικότητα των νέων
Προσφώνηση: Κυρίες και Κύριοι Πρόλογος: Ο άνθρωπος καυχιέται πως έχει αποκτήσει γνώσεις και έχει επιτύχειεπιτεύγµατα που πριν φάνταζαν αδύνατα → ωστόσο σήµερα ασκείταιέντονη κριτική στους νέους → κατηγορούνται για πλήρη αδιαφορία γιακοινωνικά ζητήµατα και αδράνεια Κυρίως µέρος: Α) Κόσµος σύγχρονης εποχής:• Κόσµος γεµάτος προβλήµατα και αντιφάσεις• Έργο των προηγούµενων γενεών → αδιέξοδα, οικονοµική –κοινωνική – πολιτική κρίση, αδιαφορία και ανευθυνότητα έναντινεωτέρων• Παραδείγµατα: κοινωνική ανισότητα, κρίση θεσµών, ανεργία Β) Στάση της νέας γενιάς:• Η «αδιαφορία» των νέων είναι αντίδραση στην κατάσταση πουεπικρατεί, απόρριψη του κατεστηµένου• Ευθύνη των νέων για την ανατροπή της κατάστασης αυτής:οικολογική ευαισθησία, ενηµέρωση για τα σύγχρονα προβλήµατα,άσκηση κριτικής και κινητοποιήσειςΕπίλογος:Συµβιβαστική διάθεση και από τις δύο πλευρές → ούτε οι µεγαλύτεροι νακαταδικάζουν τη νέα γενιά, ούτε οι νεότεροι να απορρίπτουν συλλήβδηντο παρελθόν → ο διάλογος είναι η λύση Αποφώνηση: Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας

Θέμα: Μαθητές

Έφηβοι…πεζοναύτεςΜαθητές: Οι πιο σκληρά εργαζόµενοι Έλληνες!

Σµαρούλα Παντελή, εφ. Το Βήµα, 4/6/2000

Λίγες µόνο δεκαετίες πριν, οι εξετάσεις ήταν ένα φυσικό γεγονός συνδεδεµένο µε τις «κανονικές λειτουργίες» του σχολείου. Ξαφνικά όµως τα πράγµατα άλλαξαν! Οι εξετάσειςφαίνεται να µην είναι πια κάτι απλό, δηλαδή στα µέτρα τωνπαιδιών. Καθηγητές, γονείς και ΜΜΕ µεταφέρουν στα παιδιά τοµήνυµα «∆ουλέψτε σκληρά γιατί χαθήκατε!». Και τα παιδιάπροσπαθούν και δουλεύουν σκληρά. ∆εν παρακολουθούν µόνο τοπρόγραµµα του σχολείου, αλλά είναι υποχρεωµένα να διαβάζουναρκετέςώρες,ενώταπερισσότερααναγκάζονταιναπαρακολουθούν και κάποιο φροντιστήριο. Η εποχή της εφηβείαςγια τα ελληνόπουλα δεν κρύβει µόνο το άγχος για προσαρµογήστην ενήλικη ζωή, αλλά «προσφέρει» και τον πανικό τηςεπιτυχίας. Παιδιά που εργάστηκαν πολύ σκληρά για πολλούςχειµώνες, καλούνται µε νηφαλιότητα και ηρεµία να δώσουν τονκαλύτερο τους εαυτό.Κάποτε σε αυτή την όµορφη, γεµάτη ήλιο χώρα, τα παιδιάµεγάλωναν µε ασφάλεια και χαρά. Μπορούσαν να επιστρέψουναπό το σχολείο, να πετάξουν την τσάντα στην αυλή και να τρέξουνστη διπλανή αλάνα για ζωηρό παιχνίδι, ώσπου η φωνή της µαµάςή της γιαγιάς θα έριχνε το σύνθηµα: «Το φαΐ είναι έτοιµο!». Τότεη αλάνα ερήµωνε, οι µυρωδιές του κοκκινιστού, του παστίτσιου,του τηγανητού ψαριού και της φρέσκιας σαλάτας ξεχείλιζαν απότα σπίτια. Μια αισθαντική συµφωνία! Τα παιδιά χαλάρωναν,χόρταιναν και για λίγο η γειτονιά έβρισκε την ησυχία της, ώσπουοι µαθητές να διαβάσουν, οι γιαγιάδες και οι παππούδες ναπάρουν τον µεσηµεριανό υπνάκο τους και οι µαµάδες να ξε-κουραστούν µε κάποιο εργόχειρο ή κάποιο βιβλίο. Νωρίς τοαπόγευµα, ξανάρχιζαν οι φωνές των παιδιών στις αλάνες, τοπαιχνίδι ζούσε στιγµές µεγαλοπρέπειας, ώσπου σχεδόν νύχτωνεκαι όλοι µαζεύονταν στο σπίτι για τα αποχαιρετιστήρια της ηµέρας,δηλαδή, µπάνιο, βραδινό και ησυχία… Αυτή ήταν η εποχή πουέβγαλε µεγάλουςεπιστήµονες,αξιόλογουςκαλλιτέχνες,χαρούµενους τεχνίτες και παιδιά γεµάτα όνειρα και φιλοδοξίες.Σήµερα το σκηνικό έχει αλλάξει. Στις πολύβουες καικατειληµµένες από το καυσαέριο µεγαλουπόλεις τα παιδιάεπιστρέφουν τρέχοντας από το σχολείο, είτε µε τα πόδια καιπάντοτε µε τη συνοδεία κάποιου µεγάλου είτε µε τα σχολικά, γιανα µπουν πάλι τρέχοντας στο ασανσέρ της πολυκατοικίας και να καταλήξουν µε βιασύνη σε ένα γεύµα που θα οδηγήσει σε µιαγρήγορη πέψη προκειµένου να αρχίσουν οι εξωσχολικέςδραστηριότητες! Ξένες γλώσσες, αθλητικά, ωδεία, µαθήµαταπληροφορικής και πάλι πίσω στο σπίτι για το διάβασµα τηςεπόµενης ηµέρας. Ώσπου, κάπου αργά το βράδυ, θα κλείσουν οιτηλεοράσεις και θα πέσει σιωπητήριο. Ώρες δουλειάς: 10-12!Αυτή είναι η εποχή µας. Η εποχή που φτιάχνει νέους µεφοβίες, χωρίς µαλλιά, νέους ευερέθιστους, χωρίς όνειρα, χωρίςπροοπτικές, χωρίς κέφι. Τα παιδιά µας, από πολύ νωρίς, φοράνεµια αόρατη φόρµα εργασίας που µπαίνει πρωί πρωί και βγαίνειαργά το βράδυ.Οι γονείς γεµάτοι άγχος και ανησυχίες καταστρώνουν κάθεΣεπτέµβριο το εξαντλητικό ωράριο των παιδιών τους για τησχολική χρονιά, φροντίζοντας να µην αφήσουν ούτε ένααπόγευµα ελεύθερο χωρίς προγραµµατισµένη εκπαιδευτικήδραστηριότητα. Οι δικαιολογίες είναι πολλές και σοβαρές. Οι πιοπολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα παιδιά σήµερα πρέπει να έχουνεφόδια. Γνώσεις, γνώσεις, γνώσεις. Άλλοι πάλι γονείς,τροµοκρατηµένοι από αυτά που προσφέρει η τηλεόρασηπροσπαθούν να ωθήσουν τα παιδιά σε δραστηριότητες,προκειµένου να µην υπάρχει ελεύθερος χρόνος γι' αυτήν. Με τονέναν ή τον άλλο τρόπο, τα παιδιά µας καταλήγουν να έχουνµπουχτίσει την οποιαδήποτε οργανωµένη δραστηριότητα καιφθάνουν τελικά σε µια αντιδραστική προεφηβεία και µιαεπικίνδυνη εφηβεία.Τα παιδιά δε µπορούν να βιώσουν το αυθόρµητο και τοξαφνικό ως κοµµάτι της πραγµατικότητας, αφού όλα είναιπρογραµµατισµένα. ∆εν υπάρχει χρόνος για χαζολόγηµα, πουείναι τόσο απαραίτητο για την ισορροπία του ψυχισµού τους. ∆ενυπάρχει χρόνος για έµπνευση και για δηµιουργία, αφού όλαπρέπει να γίνονται στα γρήγορα και στο λεπτό. Και το χειρότερο,στο τέλος της ηµέρας υπάρχει µια αίσθηση κενού και ανησυχίας,χωρίς να εµπεδώνονται οι γνώσεις και χωρίς να καταγράφονται τασυναισθήµατα.Είναι σίγουρο ότι ο τρόπος µε τον οποίο ζούµε σήµερα, µαςκαλεί να βρούµε λύσεις σε ένα σωρό προβλήµατα που προκύπτουνσε σχέση µε την επιβίωσή µας και τη βελτίωση της ποιότητας τηςζωής µας. Κάθε γονιός είναι φυσικό να επιθυµεί να ανταποκριθείόσο πιο αποτελεσµατικά µπορεί στο να βοηθήσει τα παιδιά του ναπορευθούν µε επιτυχία στη ζωή τους. Ωστόσο µοιάζει σαν ναέχουµε ξεφύγει από αυτόν τον στόχο της καλής ανατροφής και ναέχουµε µπει σε ένα παζάρι όπου έχουµε βάλει τα παιδιά µας στηθέση των προϊόντων!Το νεαρό βλαστάρι µας πρέπει να το εξοπλίσουµε µε γνώσεις,µε ικανότητες και τίτλους, όπως θα εξοπλίζαµε ένα διαµέρισµα µεθερµοσίφωνο και καλοριφέρ προκειµένου να το πουλήσουµε!

Ακούγεται άσχηµο αλλά δυστυχώς συµβαίνει. Εξωθούµε τα παιδιάµας σε εξαντλητικά ωράρια χωρίς να συνειδητοποιούµε ότι ηεκµάθηση µιας ξένης γλώσσας και ενός µουσικού οργάνου απαιτείπροσπάθεια από την πλευρά του µαθητή. Πολλές φορές δενεπιτρέπουµε στα παιδιά να ξεκουραστούν και να ξεχαστούν, γιατίθεωρούµε ότι έτσι χάνουν πολύτιµο χρόνο. Πιστεύουµε πωςπρέπει από πολύ νωρίς να αξιοποιήσουν το 100% του χρόνουτους, προκειµένου να αποκτήσουν γνώσεις.Ο δυνατός ανταγωνισµός της εποχής µας, καθώς και η εµµονήµας να γεµίσουµε τη ζωή µας µε υλικά αγαθά, µας κάνουν ναξεχνάµε την παιδαγωγική αξία που έχει το παιχνίδι, ιδιαίτερα στιςπρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου. Ας θυµηθούµε ότι τοπαιχνίδι δίνει στα παιδιά τα ουσιαστικά προσόντα για τη ζωή, ταοποία είναι η κοινωνικότητα, η αυτοεκτίµηση, η αισιοδοξία, η ηρε-µία και κυρίως η προετοιµασία για τους κοινωνικούς ρόλους πουθα παίξουν στην ενήλικη ζωή τους. Χωρίς το παιχνίδι, τα παιδιάπαίρνουν γνώσεις που ποτέ δεν γίνονται βίωµα, δηλαδή εµπειρία.Αυτό που τελικά θα σφραγίσει τη ζωή του ατόµου είναι ηικανότητα του να χειρίζεται τα συναισθήµατα του, ναδιαπραγµατεύεται αντί να συγκρούεται, να ρισκάρει χωρίςσυναισθήµατα πανικού και τελικά να καταφέρνει να γίνεταικατανοητό από το περιβάλλον. Όλα αυτά συνθέτουν τησυναισθηµατική του νοηµοσύνη, η οποία είναι µια ικανότητα πουδεν αποκτιέται µέσα από τα βιβλία ούτε µαθαίνεται στα θρανία.Τα παιδιά χρειάζεται οπωσδήποτε να συµµετέχουν και σεδιαδικασίες µέσα στις οποίες θα αποφασίσουν τα ίδια για τουςκανόνες του παιχνιδιού. Όταν βρίσκονται συνεχώς σεπεριβάλλοντα όπου οι κανόνες µπαίνουν από εµάς τους µεγάλους,τότε δεν αναπτύσσουν την ικανότητα τους για αυτοδιοίκηση καιανεξαρτησία. Αυτό έχει ως συνέπεια να αισθάνονται αρκετήανασφάλεια, αποφεύγοντας να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους.Επίσης, έχει ως αποτέλεσµα να εξαρτώνται πολύ από τους γονείςτους, τους οποίους και κατηγορούν ότι είναι υπεύθυνοι για τυχόναποτυχίες τους.Ποια είναι λοιπόν η λύση; Πώς µπορούµε να δώσουµε σταπαιδιά µας πραγµατικά εφόδια χωρίς να τα εξωθήσουµε σεκαταναγκαστικά έργα και χωρίς να τους στερήσουµε τη µαγεία τηςπαιδικής ηλικίας;Μια βασική συνταγή λέει πως, ό,τι προσφέρουµε στα παιδιά ωςευκαιρία για µόρφωση ή επιµόρφωση, θα πρέπει να πλαισιώνεταιαπό συναισθήµατα ευχαρίστησης. Το συναίσθηµα της χαράς είναιη πιο σπουδαία παιδική τροφή. Εποµένως, η µάθηση δεν πρέπει σεκαµία περίπτωση να µοιάζει µε καταναγκασµό.

Να γραφεί η περίληψη του κειµένου (120 περίπου λέξεις) (25 µονάδες)
Να διαπιστώσεις ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λάθος: α) Εξαίρετους επιστήµονες και καλλιτέχνες βγάζει µια κοινωνίαµόνο αν αρχίσει από πολύ νωρίς να προγραµµατίζει τους νέουςστη λογική της σκληρής δουλειάς. β) Ο έντονος ρυθµός στην εκπαίδευση των νέων ήταν ανέκαθενχαρακτηριστικό της ελληνικής πραγµατικότητας. γ) Η ανατροφή και η επιτυχία δεν ταυτίζονται και δενεπιτυγχάνονται µε τις ίδιες µεθόδους. δ) Το παιχνίδι επιδρά ανασχετικά στη διαµόρφωση τηςπροσωπικότητας του παιδιού. ε) Η επιτυχία είναι αποτέλεσµα της παροχής γνώσεων πουεκφράζουν παράλληλα και το νέο. (5 µονάδες) 2. Ποια είναι τα δοµικά στοιχεία της δεύτερης και πέµπτηςπαραγράφου;Η πέµπτηπαράγραφος µεποιοντρόποαναπτύσσεται; (5 µονάδες)
Να γράψεις από δύο προσδιοριστικά επίθετα για τις λέξεις: εξετάσεις, µέτρα, µήνυµα, πρόγραµµα, επιτυχία (5 µονάδες)
Να βρείτε µια έκφραση µε την οποία παρουσιάζεται συνυποδηλωτικά η λέξη έφηβος. (5 µονάδες)
Να χαρακτηρίσετε το ύφος του κειµένου. (5 µονάδες)
Να συντάξεις ως Πρόεδρος του ∆εκαπενταµελούς Συµβουλίου µία επιστολή προς τον Υπουργό Παιδείας, στην οποία θα παρουσιάζειςτα συµπεράσµατα της γενικής συνέλευσης του σχολείου σου µεθέµα: «Ο ελεύθερος χρόνος των νέων και η συµβολή του σχολείου και της πολιτείας στην αξιοποίησή του». (400-500 λέξεις) (50 µονάδες)