Η είδηση και το σχόλιο

1. Αφού διαβάσετε τις ακόλουθες σχολιασμένες ειδήσεις, να τις αποδώσετε όσο το δυνατόν αντικειμενικότερα και συντομότερα, αφαιρώντας κάθε σχόλιο.
   • α)Ποτήρια-μπάλες στη Σεούλ: Το κιτς ήταν ανέκαθεν αχώριστος σύντροφος της κατανάλωσης. Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι πάνω απ’ όλα κατανάλωση και κέρδη και οι Απωανατολίτες, οι σύγχρονοι έμποροι των Εθνών, το γνωρίζουν καλύτερα απ’ όλους. Στη Σεούλ κάνουν θραύση τα κύπελλα για κοκτέιλ σε σχήμα μπάλας ποδοσφαίρου. Με αναμφίβολα πλεονεκτήματα για τους ιδιοκτήτες μπαρ, γιατί ο πότης δεν μπορεί ούτε να ελέγξει ούτε να απολαύσει την ποσότητα και την ποιότητα του ποτού του, τα κύπελλα του ποδοσφαίρου μαγεύουν τους Απωανατολίτες που αρέσκονται πάντοτε να παίζουν με μικροεφευρέσεις και νεωτερισμούς. Και επειδή ενός κακού μύρια έπονται, οι μπάλες-κύπελλα περιέχουν νέα κοκτέιλ, ειδικής επετειακής έμπνευσης, τα «Φουτίξ» και «Τοπ 16», με ονόματα που δεν μαρτυρούν τίποτε για τη σύνθεσή τους, η οποία Κύριος οίδε εάν βγάζει ή όχι «γκολ» τους δοκιμαστές.
   • β)Μάλερ συναρπαστικός: Η Φιλαρμονική του Βερολίνου επανήλθε στην Ελλάδα και στο Μέγαρο Μουσικής ύστερα από πέντε χρόνια. Λαμπρή, αστραφτερή, πειθαρχημένη, «κουβαλώντας» μια σπουδαία παράδοση εκατόν δεκαέξι ετών, έχει επικεφαλής τον Κλαούντιο Αμπάντο, από τους κορυφαίους μαέστρους της εποχής μας. Καρφίτσα δεν έπεφτε το Σάββατο το βράδυ στο μέγαρο τα εισιτήρια είχαν εξαφανιστεί σχεδόν αμέσως. Ο Αμπάντο, που το 1993 είχε επιλέξει για την Αθήνα την Πέμπτη Συμφωνία του Μάλερ, διάλεξε αυτή τη φορά την Τρίτη του. Ένα μεγάλο συμφωνικό οικοδόμημα, που η ορχήστρα και ο μαέστρος ερμήνευσαν συναρπαστικά με άξιους συμπαραστάτες τη βελούδινη φωνή της μέτζο σοπράνο και τη γυναικεία και παιδική χορωδία. Ήχοι λαμπροί, ήχοι μελαγχολικοί, ήχοι βαθείς και φιλοσοφημένοι κράτησαν επί μία ώρα και τριανταεπτά λεπτά την ανάσα του ακροατηρίου, που ξέσπασε στο τέλος σε θερμό χειροκρότημα και επευφημίες. Και αν οι ειδήμονες εντόπισαν μέσα στη μιάμιση ώρα τρία «ολισθήματα» στα πνευστά, όλοι μαζί τούς τα συγχωρήσαμε. Γιατί η συνολική εμπειρία ήταν ανεπανάληπτη.
   • γ)Αστερίκιος ομιλών την Ελληνικήν: Για εκείνους που καυχώνται πως τα αρχαία ελληνικά τους κρατούνται «σε φόρμα», αλλά και για όσους γοητεύονται από την τέχνη του κόμικ, η εταιρία «Μαμούθ-κομίξ» συνταιριάζει με τη νέα έκδοσή της τα αδύνατα. Μετά τον «Αστερίκιο εν Ολυμπία» και τον «Αστερίκιο μεταξύ Ρόδου και ξίφους», κυκλοφορεί αυτή την εβδομάδα στα περίπτερα ο «Αστερίκιος και Κλεοπάτρα» σε αρχαιοελληνική μεταγραφή του Φάνη Κακριδή. Η Κλεοπάτρα λοιπόν λογοφέρνει με τον Ιούλιο Καίσαρα, ο Οβελίξ σπάει τη μύτη της μεγάλης Σφίγγας και ο δρυΐδης Πανοραμίξ θαυμάζει τη… μύτη της Κλεοπάτρας. Όλοι τους μιλούν την αττική διάλεκτο της κλασικής εποχής, εμπλουτισμένη και με κάποιες λέξεις από τη γλώσσα του Ομήρου. «Το σημαντικότερο όμως είναι», σημειώνει στον πρόλογο ο παιγνιώδης αρχαιοελληνιστής, «ότι η σεβάσμια γλώσσα του Αισχύλου και του Αριστοτέλη χρησιμοποιείται εδώ σε καθημερινές κουβέντες, λογοπαίγνια, καυχησιές, μικροκαβγάδες και πειράγματα»… Απολαυστικό!
2. Να διαμορφώσετε τις ειδήσεις που ακολουθούν, προσθέτοντας κάθε φορά το δικό σας αρνητικό σχόλιο, το οποίο μπορεί να εκφράζει, ανάλογα με το περιεχόμενο της είδησης, από απλή αποδοκιμασία έως αγανάκτηση: α)300.000 ανθρώπινες ζωές θα χαθούν μέσα σε δύο μήνες από το λιμό που πλήττει το Σουδάν, αν οι συνομιλίες που αρχίζουν σήμερα ανάμεσα στη σουδανική κυβέρνηση και τους αντάρτες δεν καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία. β)Η Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του τύπου βρίσκει 138 δημοσιογράφους στις φυλακές. Δεν βρίσκει στη ζωή 26 δημοσιογράφους που δολοφονήθηκαν σε 14 χώρες μέσα στο 1997. γ)Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, το 43% των Γάλλων που ζουν σε αστικά κέντρα σε περιοχές που διασχίζουν αυτοκινητόδρομοι υποφέρουν από την ηχορύπανση. Παρ’ όλα αυτά, κανένα ειδικό μέτρο δεν λαμβάνεται για την αντιμετώπιση της κατάστασης. δ)4 οικολόγοι ακτιβιστές της Green Peace καταδικάστηκαν στο Βανκούβερ σε ποινές φυλάκισης 3 εβδομάδων, επειδή συμμετείχαν σε αποκλεισμό δρόμου που οδηγεί στο δάσος, διαμαρτυρόμενοι για τα σχέδια της κυβέρνησης του Καναδά που οδηγούν σε καταστροφή μια σημαντική δασική περιοχή της χώρας. ε)Ύστερα από 6 εβδομάδες συνεδριάσεων, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ολοκλήρωσε τις εργασίες της στις 24 Απριλίου, χωρίς να λάβει οποιοδήποτε μέτρο για την προστασία των θυμάτων σε χώρες όπως η Αλγερία, η Ινδονησία, η Κίνα, και άλλες, καταγγέλλει η Διεθνής Αμνηστία.
3. Να διαμορφώσετε τις ειδήσεις που ακολουθούν, προσθέτοντας τον δικό σας επιδοκιμαστικό σχολιασμό, που θα δηλώνει απλή επιδοκιμασία, έκπληξη ή ενθουσιασμό, ανάλογα με το περιεχόμενο κάθε είδησης: α)Δυόμισι χιλιάδες άνεργοι πτυχιούχοι ΑΕΙ και ΤΕΙ θα εκπαιδευτούν επί 14 μήνες και ύστερα από αξιολόγηση θα προσληφθούν ως στελέχη στους νέους δήμους του προγράμματος «Ιωάννης Καποδίστριας». β)Τις δυνάμεις της θα ενώσει αύριο Πέμπτη η UNICEF με τέσσερις ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αττικής και 25 από την υπόλοιπη Ελλάδα για τη συγκέντρωση χρημάτων, ώστε να εμβολιαστούν κατά της πολιομυελίτιδας τα παιδιά από 12 αφρικανικές χώρες. γ)Περισσότερες από 200 μινιατούρες μέσων μαζικής μεταφοράς, που έφτιαξαν οι μαθητές του 13ου Γυμνασίου της Αθήνας στα πλαίσια του μαθήματος της τεχνολογίας, παρουσιάστηκαν χθες σε έκθεση στο χώρο του σχολείου. δ)Αγώνες για την αναβίωση των αρχαίων Νεμέων με την ονομασία «Νεμεάδα 2000» διοργανώνονται για δεύτερη φορά στο αρχαίο στάδιο της Νεμέας τον Ιούνιο. Στην πρώτη συνάντηση, τον Ιούνιο του 1996, πήραν μέρος 500 άνθρωποι από 29 χώρες, ηλικίας 12 έως 88 ετών. Στόχος της συνάντησης είναι να δοθεί η ευκαιρία στον καθένα, ανεξάρτητα από την εθνικότητα, τη γλώσσα, το θρήσκευμα, το γένος και την ηλικία, να λάβει μέρος σε μια διεθνή αθλητική διοργάνωση.
4. Οι ακόλουθες προτάσεις και περίοδοι θα μπορούσαν να αποτελέσουν σχόλια ορισμένων ειδήσεων. Να συνθέσετε δικές σας σύντομες ειδήσεις, καθεμιά από τις οποίες θα μπορούσε να περιέχει ένα από αυτά τα σχόλια: α)Τέτοια δείγματα συμπεριφοράς θυμίζουν ότι δεν έχουν χαθεί ακόμη η ευγένεια και το ήθος. β)Άλλη μια νίκη της επιστήμης κατά της ασθένειας και του πόνου. γ)Το τίμημα της ελευθερίας του τύπου παραμένει πολύ ακριβό σε ορισμένες χώρες. δ)Νέες συνήθειες, λοιπόν, στη διασκέδαση. Για άλλους καλές, για άλλους κακές. ε)Ο άνθρωπος, τελικά, είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του φυσικού περιβάλλοντος, εξαιτίας είτε της αγραμματοσύνης είτε της αλόγιστης επιθυμίας του κέρδους. στ)Ρώσικη ρουλέτα η έξοδος των (κατ’ όνομα μόνο) Αθηναίων. Άραγε πρόκειται για τόλμη ή απόγνωση;
5. Να διαμορφώσετε καθέναν από τους ακόλουθους τίτλους, που εκφράζουν υπαινιγμούς και σχόλια, έτσι ώστε να αποδίδουν την αντίστοιχη είδηση με τρόπο ουδέτερο. Παράδειγμα: Δεδομένος τίτλος: Περίεργη φωτιά σε εργοστάσιο, ύποπτα τα αίτια. Ουδέτερη παραλλαγή του τίτλου: Φωτιά σε εργοστάσιο από άγνωστη αιτία. α)Ασυνείδητος οδηγός εγκαταλείπει αιμόφυρτο το θύμα του στην άσφαλτο. β)Τολμηρά τα νέα μέτρα κατά των εμπόρων του θανάτου. γ)Απεργιακό κύμα σαρώνει τη χώρα. δ)Ογδοντάχρονη γριούλα θύμα αδίστακτου ληστή. ε)Με σκυμμένο το κεφάλι επιστρέφει η Εθνική από τη Ρώμη. στ)Μάδησαν τις τουλίπες οι παίκτες μας με τα δύο γκολ μέσα στο ίδιο το γήπεδο του Άμστερνταμ! ζ)Θεαματική βουτιά στο χρηματιστήριο. η)Στο έλεος της κακοκαιρίας η χώρα. θ)Καλπάζει η ανεργία, δείχνουν οι μετρήσεις. ι)Καινούργια θεομηνία κυβερνητικών «θα».
6. Αφού διαβάσετε τις σύντομες ειδήσεις που ακολουθούν, να διατυπώσετε αντίστοιχους τίτλους χρησιμοποιώντας σημεία στίξης, για να δηλώσετε το σχολιασμό που αναφέρεται στις παρενθέσεις. Παράδειγμα: Δεδομένη είδηση: Η παράσταση «πολύ κακό για το τίποτα» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (William Shakespeare) που ανέβασε το 60ο Λύκειο Αθηνών ήταν καταπληκτική και εισέπραξε τα συγχαρητήρια των θεατών. Ζητούμενο σχόλιο στον τίτλο: θαυμασμός και έκπληξη. Πιθανή απάντηση: Οι μαθητές … μας «δίδαξαν» Σαίξπηρ!
   • α)Σμήνος γλάρων απορροφήθηκε από τις τουρμπίνες ενός πολεμικού αεροσκάφους τύπου F5, με αποτέλεσμα να καταρριφθεί το αεροσκάφος. Οι χειριστές διασώθηκαν με αλεξίπτωτα. (Χιούμορ και έκπληξη).
   • β)Αμερικανός χρήστης υπολογιστών έσωσε τη ζωή μιας Βρετανίδας, όταν εντόπισε στο Διαδίκτυο (Internet) ένα σημείωμά της που προανήγγειλε την αυτοκτονία της. Ο Αμερικανός ειδοποίησε τη Βρετανική Αστυνομία, η οποία έσπευσε στο σπίτι της κοπέλας, αποτρέποντάς την από την ιδέα που είχε. (Επιδοκιμασία)
   • γ)Κίνδυνος ελλοχεύει για τον δείκτη ευφυΐας μας λόγω των διακοπών. Σύμφωνα με το πόρισμα Γερμανού ψυχολόγου, όσοι επιστρέφουν από διακοπές έχουν πηλίκο ευφυΐας λίγο μεγαλύτερο από εκείνο των ατόμων με νοητική στέρηση. (Αμφισβήτηση)
   • δ)Περίπου 118.00 νέοι, ηλικίας από 15 έως 18 ετών και 4.184 μικρά παιδιά μέχρι 14 ετών απασχολούνται παράνομα στην Ελλάδα, σε αγροτικές δουλειές, στις οικοδομές, στον τουρισμό και τις βιομηχανίες. (Αγανάκτηση)
   • ε)Πρωτομαγιά στο αυτοκίνητο έκαναν χιλιάδες εκδρομείς λόγω του μποτιλιαρίσματος σε όλες τις εξόδους της Αθήνας. (Ειρωνεία)
7. Να χαρακτηρίσετε το είδος του σχολιασμού που περιέχουν τα κείμενα των ειδήσεων στη στήλη Ι χρησιμοποιώντας τα στοιχεία της στήλης ΙΙ. Μία είδηση στη στήλη Ι περισσεύει.
   • Στήλη Ι: 1. Ως αποτέλεσμα της Τεράστιας οικολογικής καταστροφής που έχει μετατρέψει τον Γάγγη σε οχετό, το μπάνιο σ’ αυτόν τον ιερό ποταμό -το οποίο αποτελεί σκοπό κάθε πιστού ινδουιστή- κινδυνεύει να μεταβληθεί σε εισιτήριο για τον άλλο κόσμο ή, στην καλύτερη περίπτωση, για το νοσοκομείο.
   • 2. Τετράχρονος πήγε στο νηπιαγωγείο του Κλίβελαντ με ένα περίστροφο γεμάτο. Ο πατέρας του ήταν στο σπίτι με ένα μυαλό άδειο.
   • 3. Κατάμεστο το Ηρώδειο χθες, όρθιο το κοινό, αποθέωσε τον Μίκη Θεοδωράκη.
   • 4. Ταραχές ξέσπασαν στην Ινδονησία μετά την απόφαση των αρχών να αυξήσουν τις τιμές στα καύσιμα και τις μεταφορές.
   • 5. Πρέπει να προνοήσετε, να περιμένετε, να έχετε οργανωθεί… Αν θέλετε, δηλαδή, να δείτε την ταινία που θέλετε ή να παρακολουθήσετε την παράσταση της αρεσκείας σας. Γιατί οι κινηματογραφικές αίθουσες γεμίζουν πλέον ασφυκτικά και οι καλές παραστάσεις έχουν «κλείσει» βδομάδες πριν. Η διασκέδαση της τελευταίας στιγμής πάει περίπατο. Νέες συνήθειες λοιπόν…. Για άλλους καλές, για άλλους κακές.
   • 6. Καπετάν Σωτήρας αναδείχθηκε ο ηρωικός πλοίαρχος του οχηματαγωγού «Ρομίλντα» που, αψηφώντας ανέμους 10 μποφόρ, ξεκίνησε με δική του ευθύνη από τη Ρόδο, για να παραλάβει μια ασθενή από την Πάτμο.
   • Στήλη ΙΙ: α)Επιδοκιμασία, β)Αποδοκιμασία, γ)Αμφισβήτηση, δ)Ειρωνεία, ε)Ενθουσιασμός.
8. Να αναφέρετε τους τρόπους ανάπτυξης των παρακάτω παραγράφων.
   • 1. «Ίσως είναι περιττό να υπογραμμιστεί πόσο και η βία και η τρομοκρατία, διεθνής ή επιχώρια, βρίσκεται μέσα στον ποταμό του ψεύδους που μουσκεύει και σαπίζει τη ζωή μας. Γιατί λύσεις δεν γεννούν· γεννούν περιπλοκές και οξύνουν το καθεστώς της βαρβαρότητας που μας ταλανίζει. Ψευτίζουν τον άνθρωπο, αφού τον αναγκάζουν να πράττει, να λέει, και με τη χρήση των μαζικών μέσων δημοσιότητας, τελικά και να σκέφτεται, όσα ελεύθερος, ανεπηρέαστος κι αληθινός ποτέ δεν θα έπραττε, ούτε θα έλεγε, ούτε θα στοχαζόταν. Γιατί μοιάζει να λύνουν τα προβλήματα εκείνων, ατόμων ή παρατάξεων, που ασκούν τη βία και την τρομοκρατία σε βάρος των άλλων, των αντιπάλων. Όταν όμως βρισκόμαστε στη λαίλαπα μιας κρίσης του πολιτισμού, αντίπαλοι δεν υπάρχουν. Υπάρχει ο άνθρωπος ως ον ζωικό που ψάχνει να ξαναβρεί τη χαμένη ταυτότητά του, τη χαμένη ψυχή του στο πηκτό αυτό σκοτάδι.» (2008, Εσπερινά)
   • 2. Ο θάνατος του Αμερικανού φυσικού Οπενχάιμερ, του μεγάλου επιστήμονα, που πρωτοστάτησε στην κατασκευή του φοβερότερου όπλου απ’ όσα γνώρισε ως τώρα η ιστορία, της ατομικής βόμβας, αλλά και του υψηλόφρονα ανθρώπου, που αισθάνθηκε βαθιά στην ψυχή του τον ηθικό αντίχτυπο αυτής της αποτρόπαιης εφεύρεσης, έφερε και πάλι στο πρώτο επίπεδο του στοχασμού και της ευαισθησίας μας το οξύ πρόβλημα της ευθύνης των σοφών στη διακυβέρνηση της οικουμένης. […] (2008, Επαναληπτικές εσπερινού)
   • 3. Η Ελευθερία, καθώς αισθάνεται πως βρίσκεται αδιάκοπα σε κίνδυνο, είναι γρηγορούσα⁴. Δεν επαναπαύεται σ’ όσα απόχτησε. Δεν εθελοτυφλεί μπροστά στις δυνάμεις που την απειλούν. Δε βυθίζεται στη βλάσφημη απόλαυση των αγαθών. Ανησυχεί, διαλογίζεται, προβληματίζεται. Κρατεί πάντα γυμνό και πάντα όρθιο το τρομερό της σπαθί γιατί αν το σπαθί χαμηλώσει, αν δισταγμός ή ατολμία την κυριέψουν, η Ελευθερία θα ’χει χαθεί. (2007, Επαναληπτικές Ημερησίων· & συλλογιστική πορεία)
   • 4. Όλες οι βραδείες μεταβολές που προκαλούνται από την εξέλιξη των ειδών ή από μια προοδευτική μεταβολή του κλίματος, δεν μπορούν να εκθέσουν σε κίνδυνο την ισορροπία ενός ζωτικού χώρου. Αντίθετα, οι αιφνίδιες παρεμβάσεις, όσο ασήμαντες κι αν είναι φαινομενικά, μπορούν να έχουν συνέπειες απρόοπτες, ακόμα και καταστρεπτικές. Η εισαγωγή ενός ζωικού είδους, εντελώς ακίνδυνου φαινομενικά, μπορεί να ερημώσει κυριολεκτικά τεράστιες περιοχές. Κάτι τέτοιο συνέβηκε στην Αυστραλία με τους λαγούς. Η επίθεση αυτή, εναντίον της ισορροπίας ενός βιοτόπου, προκλήθηκε από τον άνθρωπο. Θεωρητικά, παρόμοιες αντιδράσεις είναι πιθανές, ακόμα και χωρίς την ανθρώπινη παρέμβαση, αλλά τέτοιες περιπτώσεις είναι σπάνιες. (2007, Ομογενών)
   • 5. Πολιτισμός, ως γνωστόν, είναι ένα κοινό σύστημα αναφορών σε αξίες από όλους παραδεκτές. Οι αξίες αυτές συνιστούν τα μέτρα με τα οποία κρίνονται τα επιτεύγματα των ανθρώπων και εγκρίνονται ή απορρίπτονται. Ο πολιτισμός διαμορφώνει ένα πλαίσιο ζωής και δράσης, όπου εκεί ζουν και αναδεικνύονται οι πολιτισμένοι, εκεί αναγνωρίζονται και επικοινωνούν, εκεί επιζητούν ως μονάδες τη δικαίωσή τους στην ανθρώπινη κοινωνία και στον κόσμο. (2006, Εσπερινά)
   • 6. Ο Ντούσσελ, ο γιατρός που μοιράστηκε μαζί μου την καμαρούλα, έχει να μας πει ένα σωρό πράγματα για τον έξω κόσμο, τώρα πια που πάψαμε ν’ ανήκουμε σ’ αυτόν. Οι ιστορίες του είναι θλιβερές. Πολλοί φίλοι εξαφανίστηκαν. Η τύχη τους μας τρομάζει. Κάθε βραδιά χτενίζουν την πόλη τα στρατιωτικά αυτοκίνητα με τους πράσινους μουσαμάδες. Οι Γερμανοί χτυπούν όλες τις πόρτες και ψάχνουν για Εβραίους. Αν βρουν Εβραίους, φορτώνουν στα καμιόνια ολόκληρη την οικογένεια. Όσοι δεν κρύβονται υπογράφουν την καταδίκη τους. Οι Γερμανοί το κάνουν αυτό συστηματικά με τη λίστα στο χέρι, χτυπώντας εκείνη την πόρτα που θα βρουν να τους περιμένει πλούσια λεία. Άλλοτε πάλι, οι δυστυχισμένοι πληρώνουν λύτρα για κάθε κεφάλι. Το πράγμα είναι τραγικό. Το βράδυ βλέπω να περνάνε συχνά αυτές οι λιτανείες των ασθενών με τα παιδιά τους να κλαίνε, να σέρνονται κάτω απ’ τις διαταγές μερικών κτηνανθρώπων, που τους χτυπούν με το μαστίγιο και τους βασανίζουν, ώσπου να πέσουν κάτω. Δε λυπούνται κανέναν, ούτε τους γέρους, ούτε τα μωρά, ούτε τις έγκυες γυναίκες, ούτε τους αρρώστους. Όλοι είναι κατάλληλοι για το ταξίδι προς το θάνατο. (2000, Ημερήσια Β Λυκείου)

Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ

Ο τίτλος της είδησης / Ο προσδιορισμός του χρόνου / Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση / Συντακτικά στοιχεία της είδησης / Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση

1. Να συμπληρώσετε κάθε κενό του ακόλουθου κειμένου επιλέγοντας την κατάλληλη λέξη από την αντίστοιχη παρένθεση. Ο χρόνος που διαθέτουν οι αναγνώστες για την ανάγνωση ειδήσεων είναι συνήθως ……………………. (πολύς, λίγος, αρκετός). Αυτός, κυρίως, ο περιορισμός έχει διαμορφώσει τη δομή του περιεχομένου στα κείμενα των ειδήσεων. Πιο συγκεκριμένα, στην/στο ……………………….. (αρχή, μέση, τέλος) μιας είδησης και συχνά στον/στην ………………………. (επίλογο, τίτλο, κατακλείδα) παρουσιάζεται ο πρωταγωνιστής των γεγονότων και, γενικά, τα πιο σημαντικά δημοσιογραφικά πρόσωπα. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι ………………………….. (πιο σημαντικές, πιο προσωπικές, λιγότερο σημαντικές) πληροφορίες σχετικά με τον τόπο, τον χρόνο, τα πρόσωπα και ………………………………… (την πιθανή έκβαση, τα πιθανά αίτια, το πιθανό παρασκήνιο) των γεγονότων. Και για το τέλος του κειμένου επιφυλάσσονται οι …………………………. (πιο ουσιώδεις, πιο επουσιώδεις, πιο εκπληκτικές) λεπτομέρειες του συμβάντος. Αυτή η οργάνωση του περιεχομένου αποτελεί τη δημοσιογραφική τεχνική της ανεστραμμένης πυραμίδας. Βοηθά τους αναγνώστες να κάνουν ………………………… (διαχείριση, πρόβλεψη, οικονομία)χρόνου, όταν διαβάζουν εφημερίδα, να διακρίνουν το ουσιώδες από το επουσιώδες και να ………………………… (ιεραρχούν, κρίνουν, απολαμβάνουν) ό,τι διαβάζουν.
2. Α. Να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ισχυρισμών σημειώνοντας Χ στο αντίστοιχο πλαίσιο. Έπειτα, να διορθώσετε τους ισχυρισμούς που θεωρείτε λανθασμένους επαναδιατυπώνοντάς τους. Σωστό Λάθος α)Κατά την τεχνική της ανεστραμμένης πυραμίδας τα σημαντικότερα σημεία του περιεχομένου παρουσιάζονται στο τέλος.oo β)Με αυτή την επιφύλαξη των σημαντικότερων σημείων για το τέλος, οι αναγνώστες πρέπει να διαβάζουν ολόκληρο το κείμενο της είδησης, για να φθάσουν στην ουσία ooγ)Έτσι, οι συντάκτες των ειδήσεων είναι βέβαιοι ότι το κείμενό τους θα διαβαστεί ooδ)Οι λεπτομέρειες παρουσιάζονται στην αρχή της είδησης, ώστε να παρακινήσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη να διαβάσει τη συνέχειαooε)Οι αναγνώστες των ειδήσεων γνωρίζουν ότι στο τέλος του κειμένου τους περιμένει μια έκπληξη, μια αποκάλυψη σχετικά με τον τόπο, τις, αιτίες, το σκοπό ή και τους πρωταγωνιστές της είδησης.oo. Β.Διόρθωση των λανθασμένων ισχυρισμών
3. Για κάθε είδηση της στήλης Ι να δώσετε δύο τίτλους, αντίστοιχους με τις οπτικές γωνίες της στήλης ΙΙ.
• ΕΙΔΗΣΗ: Προς μεγάλη ανακούφιση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, αλλά κυρίως των φαρμακευτικών επιχειρήσεων και των επιστημονικών ομάδων, οι Ελβετοί σε πρόσφατο δημοψήφισμα απέρριψαν, με πλειοψηφία 66,7%, το αίτημα για τη «γενετική προστασία» που θα απαγόρευε κάθε δραστηριότητα στη χώρα στον τομέα της βιοτεχνολογίας που αφορά ζώα και φυτά.
• ΤΙΤΛΟΣ: α)διατυπωμένος από την πλευρά ενός υπέρμαχου της βιοτεχνολογίας β)που υπαινίσσεται κινδύνους από τη δραστηριότητα των βιοτεχνολόγων
4. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της στήλης ΙΙ με εκείνα της στήλης ΙΙΙ. Ένα στοιχείο της στήλης ΙΙΙ περισσεύει.
• Ι. ΕΙΔΗΣΗ: Γιατροί του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας προειδοποιούν ότι η νέα μόδα, το τρύπημα του σώματος σε διάφορα σημεία, για να φορεθούν κρίκοι, σκουλαρίκια και διάφορα μεταλλικά κοσμήματα, μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες μολύνσεις που μπορεί να αποβούν και θανατηφόρες.
• ΙΙ. ΤΙΤΛΟΙ: α)Μπρος στα κάλλη τι ’ναι τα μικρόβια! β)Πίσω από τα σκουλαρίκια καραδοκεί ο θάνατος γ)Δηλητηριώδες κεντρί δ)Η μόδα απαιτεί … θυσίες! ε)Κίνδυνος μολύνσεων από τα τρυπήματα
• ΙΙΙ. ΔΗΛΩΝΟΥΝ: 1) Αντικειμενικότητα 2) Ποιητική λειτουργία της γλώσσας 3) Ειρωνεία 4) Δραματικό ύφος, εντυπωσιασμός 5) Χιούμορ 6) Επιδοκιμασία
5. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της στήλης Ι με εκείνα της στήλης ΙΙ. Ένα στοιχείο της στήλης ΙΙ περισσεύει.
• ΕΙΔΗΣΗ

1) Τουλάχιστον 34 άνθρωποι επέβαιναν στο κουβανικό αεροπλάνο που συνετρίβη σε ορεινή περιοχή κοντά στον Άγιο Δομίνικο.

2) Από τη Ναμίμπια μεταφέρθηκαν στη Λάρισα 200 στρουθοκάμηλοι, με σκοπό την αναπαραγωγή, την εμπορία, αλλά και την παροχή πληροφοριών σε όσους θέλουν να ασχοληθούν με την εκτροφή.

3) Σε κλάσματα δευτερολέπτου ειδικοί πυροτεχνουργοί εξουδετέρωσαν παλιά νάρκη στην περιοχή του Έβρου.

4) Λόγω μηχανικής βλάβης ακινητοποιήθηκε για δύο ώρες κοντά στο Λιανοκλάδι η ταχεία αμαξοστοιχία του ΟΣΕ, κατά τη διαδρομή από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη.

5) Με τη συμβολική δίκη και εκτέλεση του Χριστόφορου Κολόμβου, που πατώντας πρώτος στην Αμερική άνοιξε τις πόρτες του Νέου Κόσμου στους Ισπανούς κατακτητές, γιόρτασαν φέτος την «ανακάλυψή» τους οι ιθαγενείς Ινδιάνοι της Ονδούρας.

6) Τα συμπεράσματα των επιστημόνων που μελέτησαν τον εγκέφαλο του κάβουρα καταρρίπτουν το μύθο που θέλει τα ζώα να δρουν μηχανικά, χωρίς να σκέπτονται.

7) Σεισμός μεγέθους 7,7 Ρίχτερ έπληξε χθες πολλά νησιά του νοτίου αρχιπελάγους της Ιαπωνίας.

8) Άνδρες των ειδικών δυνάμεων της Πυροσβεστικής έκαναν ολονύχτιες έρευνες, για να εντοπίσουν 15 ορειβάτες που εγκλωβίστηκαν, αργά χθες το απόγευμα, στο φαράγγι της Μονής Κλειστών στην Πάρνηθα

• ΠΡΟΒΑΛΛΕΤΑΙ: α)το γεγονός β)ο χρόνος γ)ο τρόπος δ)η αιτία ε)το πρόσωπο που δρα στ)το πρόσωπο που παθαίνει ζ)το αποτέλεσμα του γεγονότος η)το ποιητικό αίτιο θ)ο τόπος
6. Ανήσυχος ο διευθυντής συντάξεως εξηγεί στον νεαρό δημοσιογράφο ότι ορισμένοι από τους ακόλουθους τίτλους ειδήσεων θα μπορούσαν να προκαλέσουν διπλωματικό επεισόδιο ή ποινική δίωξη λόγω της ενεργητικής σύνταξης και της έμφασης στο πρόσωπο που δρα. Να εντοπίσετε αυτούς τους τίτλους, να εξηγήσετε γιατί είναι προβληματικοί και να τους αναδιατυπώσετε, ώστε να μην είναι πιθανό να δημιουργήσουν ανεπιθύμητες συνέπειες στην εφημερίδα.

α)Οι οδηγοί φορτηγών απέκλεισαν τους γαλλικούς αυτοκινητόδρομους

β)Μέλη της τουρκικής παρακρατικής οργάνωσης «Γκρίζοι λύκοι» σκότωσαν Ελληνοκύπριο στην πράσινη γραμμή

γ)Ο ίδιος ο φύλακας του μουσείου μάλλον … εξαφάνισε τα ειδώλια

δ)Οι νέοι δεν διαβάζουν πια εφημερίδες

ε)Ο διαιτητής φαίνεται ότι πούλησε τον τελικό κυπέλλου

7. Να συσχετίσετε τις αριθμημένες προτάσεις της στήλης Α με τον προσδιορισμό του χρόνου που δηλώνει κάθε λέξη ή φράση στη στήλη Β γράφοντας δίπλα σε κάθε στοιχείο της στήλης Β τον αντίστοιχο αριθμό.
• Α’ Ψάρι 3.000.000 ετών!: 1. Οι ερευνητές του Παν/μίου Κρήτης βρέθηκαν προ εκπλήξεως 2. χτες το πρωί 3. όταν εντόπισαν τυχαία στον Προφήτη Ηλία Ηρακλείου ένα απολίθωμα ψαριού σε μια πέτρα που, όπως αποδείχθηκε, 4. είχε μεταφερθεί από λατομείο της Μεσαράς. 5. Ανάλογα ευρήματα που έρχονται στο φως συχνά από την ίδια περιοχή, 6. όπως πριν λίγο καιρό τα απολιθώματα σφουγγαριών 7. σε κορυφή του Ψηλορείτη, αποδεικνύουν 8. ότι το νησί κάποτε καλυπτόταν από θάλασσα. Η σπουδαιότητα του συγκεκριμένου ευρήματος είναι ότι αποτελεί το μοναδικό απολίθωμα ολόκληρου ψαριού 9. που φθάνει μέχρι σήμερα στα χέρια των επιστημόνων. 10. Θα περάσουν, βέβαια, μερικές ημέρες, 11. μέχρι να έχουμε τα ακριβή αποτελέσματα 12. από τη ραδιοχρονολόγηση του ευρήματος. Πάντως από τώρα οι ειδικοί επιστήμονες εκφράζουν με βεβαιότητα ότι η ηλικία του δεν θα είναι μικρότερη από 3.000.000 χρόνια.
• Β.α)παρόν β)υστερόχρονο γ)επανάληψη δ)εξακολουθητικό παρελθόν ε)σύγχρονο στ)χρονικό τέρμα ζ)συνοπτικός χρόνος η)μέλλον θ)προτερόχρονο ι)συντελεσμένος χρόνος ια)χρονική αφετηρία ιβ)χρονική στιγμή

Ερωτήσεις

1. Ποιες από τις ακόλουθες ειδήσεις είναι ιδιαίτερα «αστεράτες» και γιατί;

α)«Το Υπουργείο Δημόσιας Υγείας έδωσε την εντολή σε γιατρούς και ιατρικό προσωπικό να μην εξετάζουν και να μην παρέχουν ιατρική φροντίδα σε γυναίκες χωρίς την παρουσία του νόμιμου συνοδού τους» μετέδωσε ο ραδιοφωνικός σταθμός των Ταλεμπάν στην Καμπούλ. Το μέτρο αυτό θα προκαλέσει πρόβλημα στις …χήρες, που στην Καμπούλ είναι περίπου 30.000, πολλές από τις οποίες δεν έχουν κανέναν άρρενα συγγενή για να τις συνοδεύσει.

β)Τα μεγάλα εμπόδια άρχισαν να ορθώνονται στην υπόθεση της κατασκευής του νέου διεθνούς αεροδρομίου της Αθήνας στα Σπάτα. Φαίνεται ότι τα περίπου 100 δισεκατομμύρια δραχμές που αναμένεται να κοστίσει η μεταφορά της Ολυμπιακής αεροπορίας στα Σπάτα και η κατασκευή της τεχνικής βάσης (για την επισκευή των αεροσκαφών κλπ) είναι το … πιάτο που ορέγονται οι κατασκευαστές και που με διάφορες δικαιολογίες προσπαθούν να γευθούν.

γ)Ασφαλώς θα έχετε δει στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας τους ανθρώπους να μεταφέρονται από τη μια άκρη του πλανήτη στην άλλη μέσω μιας ακτίνας τηλεμεταφοράς. Παρ’ ότι σήμερα δεν έχουμε καν τη θεωρία για μια τέτοια μηχανή, φαίνεται ότι ξεκινά δειλά δειλά μια πορεία που ίσως κάποια στιγμή μας επιτρέπει να μεταφέρουμε υλικά αντικείμενα από τη μια άκρη της γης στην άλλη, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

δ)Αιφνίδια άνοδος ραδιενέργειας στην Ελβετία, Γαλλία και Ιταλία σημειώθηκε πριν από μια εβδομάδα. Η ραδιενέργεια έφθασε σε επίπεδα 1.000 φορές μεγαλύτερα του κανονικού, αλλά χθες επανήλθε σε φυσιολογικά επίπεδα. Όπως δήλωσε ο αντιπρόεδρος της ελβετικής υπηρεσίας παρακολούθησης της ραδιενέργειας, η μόλυνση προκλήθηκε από καίσιο 137, γεγονός που δημιουργεί υποψίες ότι το πρόβλημα έχει σχέση με το Τσερνομπίλ.

ε)«Αυτοί οι δρόμοι δεν είναι επικίνδυνοι μόνο για τους οδηγούς, είναι και για τους πεζούς!» Αυτά ήταν τα πρώτα λόγια των Αμερικανών συγκοινωνιολόγων, όταν πάτησαν το πόδι τους στην Αθήνα, προσκεκλημένοι του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου. Η θλιβερή πρωτιά που κατέχει η χώρα μας σε όλη την Ευρώπη στα τροχαία ατυχήματα, όπως τονίζουν οι ειδικοί επιστήμονες, οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό στην κακή ποιότητα του οδοστρώματος και κυρίως στην αυξημένη ολισθηρότητα του οδικού δικτύου μας.

2. Να βρείτε ποιο από τα «αστέρια» της στήλης ΙΙ χαρακτηρίζει κάθε είδηση της στήλης Ι (ένα «αστέρι» περισσεύει). Να δικαιολογήσετε τις απαντήσεις σας.

Ι. ΕΙΔΗΣΕΙΣ

1) Την «απόλυτη φτώχεια» αντίκρισε στην Πεσκοπία της Βορειοανατολικής Αλβανίας το Ελληνικό Καραβάνι Αλληλεγγύης, μεταφέροντας φάρμακα στην περιοχή. Οι άνθρωποι του καραβανιού αντίκρισαν παιδιά ρακένδυτα να πίνουν νερό απευθείας από το ποτάμι και αποφάσισαν να κατασκευάσουν σύστημα ύδρευσης για 5 χωριά της περιοχής.

2) Τύχη βουνό είχε ένας επιβάτης της γερμανικής αεροπορικής εταιρείας Lufthansa όταν έπαθε καρδιακή προσβολή στα 11.000 πόδια, ενώ ταξίδευε από το Δουβλίνο στη Φρανκφούρτη. Μόλις το πλήρωμα του αεροσκάφους ζήτησε από τα μεγάφωνα έναν γιατρό, εμφανίστηκαν 40 ειδικοί καρδιολόγοι, οι οποίοι επέστρεφαν από διεθνές συνέδριο καρδιολογίας του Δουβλίνου!

3) Ταραχές ξέσπασαν στην Ινδονησία μετά την απόφαση των αρχών να αυξήσουν τις τιμές στα καύσιμα και τις μεταφορές. Η γενικότερη αναταραχή που επικρατεί στη χώρα προκάλεσε την κατάρρευση του χρηματιστηρίου και του νομίσματος.

4) Μάχη με τον χρόνο έδιναν χθες οι ισπανικές αρχές για να σώσουν το μεγαλύτερο εθνικό πάρκο της Ευρώπης από μια γιγαντιαία κηλίδα τοξικών αποβλήτων που το πλησιάζει απειλητικά. Η διαρροή των τοξικών ουσιών προήλθε από εργοστάσιο επεξεργασίας ορυκτών και απειλεί την περιοχή με οικολογική καταστροφή.

5) Φαίνεται ότι επιτέλους κερδίθηκε η μάχη κατά του καρκίνου. Η θεραπεία βρίσκεται στο συνδυασμό δύο φαρμάκων που όταν χορηγήθηκαν ενδοφλεβίως σε ποντίκια συρρίκνωσαν και εξαφάνισαν εντελώς τους καρκινικούς όγκους.

ΙΙ. «ΑΣΤΕΡΙΑ»: α)Εκρηκτικότητα β)Σπουδαιότητα γ)Εκκρεμότητα δ)Σπανιότητα ε)Εγγύτητα στ)Συγκίνηση

3. Να διατυπώσετε ένα θέμα για καθεμιά από τις ακόλουθες ειδήσεις, για την ανάπτυξη του οποίου η αντίστοιχη είδηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως παράδειγμα .

α)Η «Χιονάτη και οι επτά νάνοι» δεν είναι μόνο παραμύθι

Οι καπνοβιομηχανίες πληρώνουν τεράστια ποσά στις μεγάλες κινηματογραφικές εταιρείες για τη λεγόμενη «γκρίζα διαφήμιση» των προϊόντων τους. Αρκεί ο πρωταγωνιστής να πάρει από το πακέτο ένα τσιγάρο και να το ανάψει στην πιο κρίσιμη στιγμή του έργου … Εκείνο όμως που λίγοι γνωρίζουν είναι πως οι μεγάλες αμερικανικές καπνοβιομηχανίες έχουν πληρώσει τους παραγωγούς παιδικών ταινιών για να περιλαμβάνουν σε κάποια στιγμή ένα από τα προϊόντα τους. Και από αυτό δεν έχει γλιτώσει ούτε η «Χιονάτη και οι επτά νάνοι» ούτε ο «Σούπερμαν».

β)Οι χάκερ δεν αστειεύονται

Χρειάζονται μόνο μισή ώρα για να κάνουν το διαδίκτυο … σμπαράλια. Ούτε οι απόρρητοι υπολογιστές του Λευκού Οίκου δεν τους γλιτώνουν. Το χτύπημα των χάκερ σε δεκάδες στρατιωτικά δίκτυα των ΗΠΑ, μέσω του Ίντερνετ, στην Αεροπορία και στο Ναυτικό, μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και σε τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Ενώ το αντίστοιχο σε Βρετανό τραγουδιστή, τον ρεζίλεψε δημοσίως, φανερώνοντας τους προσωπικούς του λογαριασμούς τραπεζών και τα περιεχόμενα της τηλεφωνικής του ατζέντας σε όλο τον κόσμο.

Πιθανά θέματα: α) Οι ανέντιμες μέθοδοι της διαφήμισης, β) Οι αρνητικές συνέπειες της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών

Πιθανά θέματα: α) Οι ανέντιμες μέθοδοι της διαφήμισης, β) Οι αρνητικές συνέπειες της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών

Βιογραφικά Είδη

1. Να προσδιορίσετε το βιογραφικό είδος στο οποίο ανήκει καθένα από τα ακόλουθα αποσπάσματα, αντιστοιχίζοντας τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β και σημειώνοντας την επιλογή σας στο κενό διάστημα που υπάρχει μπροστά από κάθε απόσπασμα της στήλης Α (ένα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει). Να δικαιολογήσετε τις επιλογές σας.

Α’

_ Α)Χιροσίμα, 6 Αυγούστου 1945

Ξαφνικά μια εκτυφλωτική λάμψη μ’ έκανε να τιναχτώ, το σπίτι μπροστά μας άρχισε να τρέμει και σε μερικά λεπτά σωριαζόταν σε ερείπια μέσα σ’ ένα σύννεφο από σκόνη

_ Β)Άμα είδαν αυτό το μαύρο πέλαγος ν’ ανεβαίνει ολοένα σαν φουσκοθαλασσιά, τα παλληκάρια του Παπαφλέσσα φοβήθηκαν.

-Εσείς έχετε άλογα- άρχισαν να μουρμουρίζουν- τα καβαλάτε ύστερα και φεύγετε!

Μόλις άκουσε τέτοιο λόγο ο Παπαφλέσσας, κράζει αμέσως το γραμματικό του και του λέει….

_ Γ)Έκατζα να φάγω ψωμί. Ήρθαν τέσσεροι αξιωματικοί Γάλλοι… Εκράτησα τους αξιωματικούς και φάγαμεν μαζί. Μου λένε: «Είστε πολλά ολίγοι και αυτηνοί πολλοί, οι Τούρκοι, και ταχτικοί· κι αυτήνη η θέση είναι αδύνατη. Έχει κανόνια ο Μπραΐμης και δεν θα βαστάξετε..

_ Δ)Κι ενώ ο πατέρας μου με βουρκωμένα μάτια, αναπολούσε νοσταλγικά τους παλιούς καιρούς, εγώ, που δεν μπορούσα να τον παρακολουθήσω στους συλλογισμούς του, κοίταζα το χορταριασμένο αλώνι, και πήγαινε ο νους μου στα παιδιά μου, στην τάξη μου. Όλος ο τόπος μέσα και γύρω στο αλώνι πλημμυρούσε βλάστηση. Παπαρούνες όσες θέλεις και μαργαρίτες άσπρες και κίτρινες.

_ Ε)Είναι στιγμές που σας νοσταλγώ με λαχτάρα, που θα ’θελα να περάσω μαζί σας λίγον καιρό. Η πατρίδα μου, ο όμορφος τόπος που είδα το φως, στέκει πάντα στη σκέψη μου το ίδιο λαγαρά και ξεκάθαρα, όπως όταν σας άφησα. Δυστυχώς ένας φθονερός δαίμονας, η κακή μου υγεία, ήρθε να μου χαλάσει τα σχέδια.

Β’: 1. Μυθιστόρημα με αυτοβιογραφικά στοιχεία 2. Βιογραφία 3. Απομνημονεύματα 4. Ημερολόγιο 5. Επιστολή με αυτοβιογραφικά στοιχεία 6. Μυθιστορηματική βιογραφία.

 

2. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β, σημειώνοντας τις επιλογές σας στην παύλα μπροστά από κάθε βιογραφικό είδος της στήλης Α (περισσεύουν τρία στοιχεία της στήλης Β).

Α’:ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΙΔΟΣ: Συστατική επιστολή / Ημερολόγιο / Απομνημονεύματα / Μυθιστορηματική βιογραφία

Β’: ΒΑΣΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ: α)Να διδάξει, παρουσιάζοντας πρότυπα, υποδείγματα συμπεριφοράς. β)Να τέρψει αισθητικά, συνδυάζοντας τη λογοτεχνικότητα με την ιστορία. γ)Να παρουσιάσει τον απολογισμό της δράσης ενός ατόμου. δ)Να βεβαιώσει αν ένα πρόσωπο διαθέτει ή όχι τα απαιτούμενα προσόντα για το σκοπό που επιδιώκει. ε)Να εκφράσει τεκμηριωμένα το θαυμασμό του συγγραφέα προς το πρόσωπο που παρουσιάζει. στ)Να πληροφορήσει συνοπτικά για τη ζωή και το έργο ενός προσώπου. ζ)Να διασώσει στη μνήμη του συντάκτη του σημαντικά προσωπικά γεγονότα, αλλά και γεγονότα ευρύτερου ενδιαφέροντος.

 

3. Να δηλώσετε σε ποιο βιογραφικό είδος ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα, αντιστοιχίζοντας τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β (τρία στοιχεία στη στήλη Β περισσεύουν).

Α’

• Νέζερ Χριστόφορος (1889-1970). Ηθοποιός. Πρωταγωνιστής του Εθνικού Θεάτρου. Διακρίθηκε ιδιαίτερα στην ερμηνεία κλασικών κωμωδιών.

• Εργάστηκα επί πέντε χρόνια στην εφημερίδα ως λινοτύπης και άλλα δύο ως δημοσιογράφος κοντά στον Χρίστο Φιλιππόπουλο.

• Το καλοκαίρι του 1890 πηγαίνει στη Σκιάθο, όπου ξαναβρίσκει τις παλιές αγάπες, τα προσκυνητάρια των παιδικών αναμνήσεων, και μαζεύει υλικό. Στα 1894, τον Απρίλη, ξαναπηγαίνει άρρωστος.

• Τη ΙΑ’ (11η ) του μηνός Μαρτίου, μνήμη του Αγίου Πατρός ημών Σωφρονίου, Αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων. Σωφρόνιος ο εν Αγίοις Πατήρ ημών εγεννήθη εις την Δαμασκόν περί το έτος φπ’ (580) από Χριστού υπό γονέων ευσεβών…

• Η γλωσσομάθειά του, σε συνδυασμό με την ευφράδεια αλλά και τη νηφαλιότητα του χαρακτήρα του, τον καθιστούν ιδιαίτερα κατάλληλο για δημόσιες σχέσεις και, γενικά, για επικοινωνία με το κοινό.

• Τη διαδρομή από το Τσάγεζι προς τα Στενά της Πέτρας είχαμε την υποχρέωση να την κάνωμε σε 24 ώρες και με φόρτο τουλάχιστον 30 οκάδων. Κουβαλούσαμε στην πλάτη 2 χειροβομβίδες, τη μια μιας οκάς και την άλλη δύο οκάδων, κατάλληλες για ανατίναξι δημοσίων έργων, επιπλέον 350 φυσίγγια, εφεδρικές τροφές 3 ημερών, καθώς και το ρουχισμό μας.

Β’: α)Βιογραφία β)Συναξάρι γ)Βιογραφικό σημείωμα δ)Μυθιστορηματική βιογραφία ε)Συστατική επιστολή στ)Ημερολόγιο ζ)Αυτοβιογραφία η)Απομνημονεύματα θ)Αυτοβιογραφικό σημείωμα

 

4. Σε ορισμένα από τα βιογραφικά σημειώματα που ακολουθούν σχολιάζεται το βιογραφούμενο πρόσωπο ή και το έργο του. Να υπογραμμίσετε τα σχόλια, όπου υπάρχουν, και να προσδιορίσετε τα γλωσσικά μέσα (π.χ. χρήση επιθέτων, σημασία λέξεων και φράσεων, στίξη) με τα οποία υλοποιούνται.

Α)Μαρία Κάλλας (Νέα Υόρκη, 1923-Παρίσι, 1977). Παγκόσμιας ακτινοβολίας υψίφωνος, γεννήθηκε στις 2 ή 4 Δεκεμβρίου της χρονιάς που οι γονείς της μετανάστευσαν στην Αμερική. Πρωτοήλθε στην Ελλάδα με τη μητέρα της, το 1937. Έχοντας ήδη εμφανίσει φωνητικά χαρίσματα, έγινε δεκτή δωρεάν από τον Καλομοίρη στο Εθνικό Ωδείο. Κατόπιν φοίτησε στο Ωδείο Αθηνών, όμως δεν πήρε δίπλωμα, επειδή δεν παρακολούθησε κανονικά τα θεωρητικά μαθήματα. Ύστερα από άκαρπες προσπάθειες να την προσέξουν, υπογράφει συμβόλαιο πρωταγωνίστριας το 1947 στη Βερόνα. Ο θρίαμβός της εκεί πυροδότησε μια εκθαμβωτική σταδιοδρομία. Υπήρξε ένας μεγαλοφυής συνδυασμός σπάνιας φωνητικής ευελιξίας, πηγαίας μουσικότητας και δραματικών-υποκριτικών χαρισμάτων.

Ύφος

Θετικός χαρακτηρισμός

Απέριττο, απλό, λιτό, αβίαστο, ανεπιτήδευτο, ρέον, φυσικό, γλαφυρό, κομψό, διαυγές, σαφές, ζωηρό, νευρώδες, αδρό, γραφικό, λυρικό, ποιητικό, υψηλό

Αρνητικός χαρακτηρισμός

Ακαδημαϊκό, ακαλαίσθητο, ανιαρό, μονότονο, ξηρό, στεγνό, πεζό, κοινότοπο, άτονο, πλαδαρό, αφύσικο, εξεζητημένο, βεβιασμένο, πομπώδες, ρητορικό, μελοδραματικό, σκοτεινό, περίπλοκο, στρυφνό, τραχύ

 

Απλή και διαδοχική υπόταξη

1) Τα δύο ακόλουθα αποσπάσματα χαρακτηρίζονται για το μακροπερίοδο λόγο τους, αλλά το σύνθετο ύφος τους δεν προκύπτει μόνο απ’ αυτόν. α)Να προσδιορίσετε ποιες από τις ακόλουθες ιδιομορφίες δημιουργούν τη συνθετότητα του ύφους κάθε αποσπάσματος: απόκλιση από την «κανονική» σειρά των όρων μιας πρότασης / ασύνδετο σχήμα / διαδοχική υπόταξη / σπάνιες λέξεις/ ειδική ορολογία. Να γράψετε τις ιδιομορφίες που εντοπίσατε σε κάθε απόσπασμα και συγχρόνως να υπογραμμίσετε τα σχετικά σημεία κάθε αποσπάσματος. β)Προσπαθήστε να «απλοποιήσετε» τα αποσπάσματα, ώστε αυτά να γίνουν κατανοητά από έναν /μια γνωστό/γνωστή σας μικρότερης ηλικίας.

1. Το τέχνασμα της πολυπρόσωπης αφήγησης που εφαρμόζει ο συγγραφέας, αποτυγχάνει ολωσδιόλου, όχι μόνο επειδή το λεκτικό των αφηγητών είναι ολόιδιο, αλλά και διότι ο καθένας τους περιγράφει σκέψεις και πράξεις των άλλων που είναι αδύνατο να τις ξέρει, με αποτέλεσμα το στοιχείο της σύνθεσης ή της συμπαράθεσης επιμέρους πληροφοριών και απόψεων, της σχετικοποίησης της αλήθειας (που είναι και ο σκοπός της πολυπρόσωπης αφήγησης) να απουσιάζει, και εκείνο που μένει τελικά να είναι ο παντογνώστης αφηγητής με τη μια και αδιαίρετη αλήθειά του.

2. Αλλά κι αν ακόμα ξεχάσουμε προς στιγμή ότι η βαρύτητα και η αξία ενός βιβλίου είναι μεγέθη άσχετα με την ανθρώπινη κατανόηση για τα εμπόδια που συνάντησε ο συγγραφέας του, από το 1974 ως σήμερα κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, πολλές αλήθειες ξεθώριασαν ή έγιναν πιο σχετικές, μια ορισμένη θεματολογία γέρασε και κανένας δεν μπορεί να μας ζητήσει να κρίνουμε το βιβλίο, όπως θα το κρίναμε πριν από τριάντα χρόνια. (Δημοσθένη Κούρτοβικ, ό.π. αποσπάσματα διασκευασμένα από τις σελίδες 75-78)

 

2) Μία από τις μόνιμες στήλες της εφημερίδας του σχολείου σας είναι αφιερωμένη στην κριτική διαφόρων «αντικειμένων» του περιβάλλοντός μας. Ετοιμάζοντας ένα άρθρο σχετικό με τις διαφημιστικές αφίσες, σημειώνετε τις πρώτες παρατηρήσεις, σκέψεις και εκτιμήσεις όπως δίνονται στη συνέχεια. Έπειτα, προσπαθείτε να συνδέσετε τις προτάσεις με υπόταξη, ώστε το κείμενο να είναι πιο επεξεργασμένο και πιο κατάλληλο για κριτική. Να επιφέρετε αυτές τις αλλαγές, προσθέτοντας ρήματα ή και άλλες λέξεις, όπου θεωρείτε ότι είναι αναγκαίο. Οι κάθετες γραμμές στο κείμενο δηλώνουν τα όρια των περιόδων που θα πρέπει να έχει το μετασχηματισμένο κείμενο.

Η Αθήνα και οι μεγάλες πόλεις έχουν γεμίσει από τεράστιες αφίσες. Το περιεχόμενό τους είναι διάφοροι τραγουδιστές και τραγουδίστριες. Οι φωτογραφίες τους μπορεί να είναι πορτρέτα ή και ολόσωμες. Λέγονται και «γιγαντοαφίσες». / Ασυνήθιστες στο εξωτερικό. Στην Αίγυπτο ναι. Στην Ινδία επίσης. Στην Ευρώπη αφίσες τέτοιου μεγέθους αφορούν διεθνείς προσωπικότητες. Ποτέ «σταρ» και μάλιστα τοπικούς. / Στην Ελλάδα αυτός ο χάρτινος κόσμος άρχισε να εμφανίζεται στη δεκαετία του ’80. Μια ολόκληρη βιομηχανία. Σ’ αυτήν ανήκουν φωτογράφοι, κομμωτές, αισθητικοί, στυλίστες. Αυτοί οι τελευταίοι φαίνεται ότι συμβουλεύουν τους εικονιζόμενους πόσα και τι ρούχα να φορούν. / Η διάταξη της γιγαντοαφίσας έχει συνδυαστεί με κωμικοτραγικά απρόοπτα. Συχνά συμβαίνουν ομηρικοί καβγάδες ανάμεσα στους εικονιζόμενους για το μέγεθος του προσώπου, του ονόματος και της θέσης που παίρνει ο καθένας. / Το στυλ των τελευταίων χρόνων θέλει κάτι ακόμη: πρόσωπο χωρίς όνομα. Σαν ένα είδος απόδειξης της φήμης του προσώπου που εικονίζεται. / Φέτος βιώνουμε μία καινούργια τάση αυτής της μόδας. Χρώματα βαριά που έχουν πέσει στα πρόσωπα, έντονες σκιές, μαλλιά που σκεπάζουν τη μισή αφίσα, χέρια σε κατάνυξη. Σαν να μη παρακαλούν πια το κοινό να τους προσέξει. Έχουν δήθεν περάσει στο στάδιο της αποθέωσης. / Ωστόσο, ο σκοπός παραμένει ένας. Να προσελκύσουν το κοινό. Ποιος ασχολείται τώρα με την αισθητική ρύπανση;… (Επιλεγμένα και ελαφρώς διασκευασμένα αποσπάσματα από το άρθρο της Γιώτας Σύκκα στην εφημερίδα «Καθημερινή» της 6ης. 12. 98, με τίτλο: «Στη χώρα της γιγαντοαφίσας»)

 

3) Τα ακόλουθα αποσπάσματα βιβλιοκριτικής παρουσιάζουν διάφορες συντακτικές ιδιομορφίες. Να τις εντοπίσετε, αντιστοιχίζοντας τα αποσπάσματα της στήλης Α με τις συντακτικές ιδιομορφίες που αναφέρονται στη στήλη Β.

Στήλη Α’-Αποσπάσματα: 1. Πράγματι ποιος μιλάει σήμερα για την απίστευτη καταπίεση των κοριτσιών, που δεν τολμούσαν να ονειρευτούν τίποτα περισσότερο από ένα «καλό παιδί»; 2. Πώς μπορούμε να συνταιριάξουμε τους ηρωικούς αγώνες με την αθλιότητα, τους «καημούς της φτωχολογιάς» με την ασχήμια των προκαταλήψεων, τις θυελλώδεις πολιτικές εξελίξεις με τα μέχρις ασφυξίας στενά όρια ζωής του μέσου Έλληνα; 3. Δικαιολογημένα θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί μήπως αυτά τα έτσι κι αλλιώς μεγάλα μεγέθη μεγεθύνονται ακόμα περισσότερο από τη φαντασία μας, τόσο πολύ, ώστε να εξαφανίσουν τα μικρότερα στοιχεία, εκείνα που συνιστούν την καθημερινότητα της δεκαετίας του ’60. 4. Ότι μπορεί να είναι μυθιστόρημα ένα βιβλίο που το περιεχόμενό του αποτελείται αποκλειστικά από 306 ντοκουμέντα, χωρίς καμιά φανερή επέμβαση του συγγραφέα, το αποδεικνύει το τελευταίο βιβλίο του Θανάση Βαλτινού. 5. Σταθμό στην έρευνα για το ρεμπέτικο τραγούδι αποτέλεσε η ομώνυμη μελέτη του Ηλία Πετρόπουλου. 6. Αν των άλλων διηγηματογράφων στρέφεται η προσοχή περισσότερο στα αντικείμενα και τις τυχαίες καταστάσεις, ο Ντάνης Φώτος στη συλλογή των διηγημάτων του με τίτλο Εγκόλπιο Πάθους διαλέγει ένα θέμα οντολογικό.

Στήλη Β’-Συντακτικές ιδιομορφίες: α. Απλή υπόταξη β. Μακροπερίοδος λόγος με διαδοχική υπόταξη γ. Μακροπερίοδος λόγος με ασύνδετο σχήμα δ. Απόκλιση από την «κανονική» σειρά των όρων μιας πρότασης ε. Απόκλιση και απλή υπόταξη στ. Απόκλιση και διαδοχική υπόταξη

 

4) Οι υπογραμμισμένες ονοματικές αναφορικές θα μπορούσαν να χωρίζονται με κόμμα ή όχι, δηλαδή θα μπορούσαν να είναι είτε παραθετικές είτε προσδιοριστικές αντιστοίχως, με ανάλογη διαφορά στη σημασία. Αφού μελετήσετε το παράδειγμα, να συμπληρώσετε τον πίνακα, εξηγώντας την εκάστοτε διαφορά.

Παράδειγμα: Η όπερα του Γιώργου Κουρουπού που κάνει πρεμιέρα την ερχόμενη Παρασκευή στη Λυρική Σκηνή έχει το πιο πρωτότυπο θέμα του σύγχρονου ρεπερτορίου: Με κόμματα (ως παραθετική) η πρόταση σημαίνει ότι α)η όπερα που κάνει πρεμιέρα είναι η μοναδική του Γ. Κουρουπού ή / και β)είναι γνωστή στους αναγνώστες. Χωρίς κόμματα (ως προσδιοριστική) σημαίνει ότι α)αυτή η όπερα είναι μία μεταξύ άλλων του συνθέτη ή / και β)είναι άγνωστη στους αναγνώστες ή δύσκολο να προσδιοριστεί.

α)Η ποιητική ταινία του φεστιβάλ των Καννών που απέσπασε και το βραβείο είναι μια μελέτη της νεοελληνικής μας πραγματικότητας. β)Ο καινούργιος γείτονάς μας που είναι σκηνοθέτης έχει μια καταπληκτική βιβλιοθήκη. γ)Η νεαρή ηθοποιός που αναδεικνύεται σε μία δυναμική παρουσία στα θεατρικά μας δρώμενα θα απασχολήσει πολλές φορές τη στήλη μας. δ)Η πειραματική σκηνοθετική ερμηνεία της «Ορέστειας» που είδαμε φέτος στην Επίδαυρο μάς καθήλωσε για τέσσερις ολόκληρες ώρες.

Λεξιλογικές ασκήσεις

5) Να συμπληρώσετε τις προτάσεις σημειώνοντας Χ στο αντίστοιχο πλαίσιο:

Α)Τα κεντήματα και τα υφαντά που έφτιαχναν με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία οι γυναίκες μιας περιοχής αποτελούν δείγματα …………… τέχνης. α)πρωτόγονης oγ)λαϊκήςo β)φτωχήςo δ)γραφικήςo

Β)Ένας πίνακας ζωγραφικής που απεικονίζει μορφές χωρίς ευδιάκριτο σχήμα με την πρώτη ματιά χαρακτηρίζεται ως έργο …………… τέχνης. α)στρατευμένης o γ)υψηλής oβ)αφηρημένης o δ)επιτηδευμένηςo

Γ)Μάσκες από δέρματα ζώων, όπλα και εργαλεία από πέτρα και μουσικά όργανα από ξύλο μπορεί να θαυμάσει κανείς σε ένα μουσείο ………… τέχνης. α)σύγχρονης o γ)πρωτόγονης o β)λαϊκήςo δ)πρωτοποριακήςo

Δ.) Ο ζωγράφος κ. Χ, κατά την τελευταία περίοδο της ζωής του, δεν μας παρουσιάζει τίποτε νέο. Επαναλαμβάνοντας διαρκώς τα ίδια μοτίβα και ακολουθώντας τη γνωστή τεχνοτροπία του μας δίνει πλέον δείγματα ………… τέχνης. α)ώριμης o β)παραδοσιακήςo γ)υψηλής o δ)τυποποιημένηςo

Ε)Ένα γλυπτό κατασκευασμένο από αλουμινένια κουτιά αναψυκτικών μπορεί να το θαυμάσει κάποιος σε μία έκθεση …………… τέχνης. α)λαϊκής o β)γραφικής o γ)τυποποιημένηςo δ)σύγχρονης o

ΣΤ)Ο δημιουργός που με το έργο του όχι μόνο εκφράζει την ιδεολογία του, αλλά και εξυπηρετεί συγκεκριμένες πολιτικές ή άλλου είδους σκοπιμότητες, είναι εκπρόσωπος της …………… τέχνης. α)παραδοσιακής o β)γραφικής o γ)στρατευμένης oδ)σοβαρής o

 

6) Να συμπληρώσετε τα κενά στις ακόλουθες προτάσεις από κριτικές εκθέσεων εικαστικών τεχνών με τη σωστή λέξη από αυτές που δίνονται: απαθής, μύηση, απλός, συμμερίζομαι, ενεργητικός (θεατής-κοινό), συμμετέχω, μέθεξη, συμμετοχή.

Οι περισσότεροι επισκέπτες της έκθεσης έμειναν --------- (1) στα μηνύματα της νέας δουλειάς του καλλιτέχνη. Ελάχιστοι -------------- (2) την αγωνία του να ανακαλύψει νέους τρόπους έκφρασης. Ο δημιουργός αυτή τη φορά δεν κατόρθωσε να επιτύχει τη ------------- (3) του κοινού με το βαθύτερο νόημα του έργου του. Επιδίωξη του καλλιτέχνη στη φετινή του έκθεση είναι οι επισκέπτες του να μην παραμείνουν, όπως συμβαίνει συνήθως, -------- (4) θεατές των έργων του, αλλά με οποιοδήποτε τρόπο να ---------- (5) στο ίδιο το έργο του. Ο επισκέπτης θα είναι πλέον ------------ (6) θεατής, εφόσον θα έχει τη δυνατότητα μέσω ειδικών συστημάτων να αποφασίσει τι θα δει και πώς θα το δει, επιλέγοντας το φωτισμό, τη μουσική υπόκρουση ακόμη και την κίνηση του εκθέματος στο χώρο. Με τον τρόπο αυτό ο καλλιτέχνης πιστεύει ότι επιτυγχάνει αφενός τη ------------ (7) του κοινού στο έργο του και αφετέρου τη ------------------- (8) του στα μυστικά της τέχνης του.