Θέμα: Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις
Α'. Σχεδιάγραμμα
Θέμα: Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) δραστηριοποιούνται σε πολλούς τομείς, όπως η αντιμετώπιση της φτώχειας, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η φροντίδα του περιβάλλοντος. Η παρουσία τους είναι ιδιαίτερα σημαντική, όταν λειτουργούν με ανιδιοτέλεια, διαφάνεια και σεβασμό προς τους πολίτες που χρειάζονται βοήθεια.
Πρόλογος – Ορισμός
- Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις είναι ανεξάρτητες, μη κρατικές και συνήθως μη κερδοσκοπικές οργανώσεις πολιτών.
- Δημιουργούνται με σκοπό να αντιμετωπίσουν κοινωνικά, ανθρωπιστικά, περιβαλλοντικά ή πολιτιστικά προβλήματα.
- Χρηματοδοτούνται από δωρεές, συνδρομές, επιχορηγήσεις, ευρωπαϊκά ή κρατικά προγράμματα και άλλες νόμιμες πηγές.
Τομείς και τρόποι δράσης
- Παροχή τροφίμων, στέγης, ιατρικής περίθαλψης και ψυχολογικής υποστήριξης σε ευάλωτες ομάδες.
- Προστασία προσφύγων, παιδιών, ηλικιωμένων και ανθρώπων που αντιμετωπίζουν αποκλεισμό ή ακραία φτώχεια.
- Υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καταπολέμηση των διακρίσεων.
- Προστασία του περιβάλλοντος, ενημέρωση των πολιτών και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
- Οργάνωση εθελοντικών δράσεων και ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής.
Θετική προσφορά και σημασία
- Καλύπτουν ανάγκες τις οποίες το κράτος ή οι τοπικές κοινωνίες δεν μπορούν πάντοτε να αντιμετωπίσουν άμεσα.
- Παρέχουν γρήγορη και εξειδικευμένη βοήθεια σε περιόδους κρίσης, πολέμου ή φυσικών καταστροφών.
- Καλλιεργούν την αλληλεγγύη, τον εθελοντισμό και την ενεργό πολιτειότητα.
- Αναδεικνύουν κοινωνικά προβλήματα και ασκούν πίεση στους θεσμούς για δικαιότερες πολιτικές.
- Ενισχύουν τη συνεργασία των πολιτών και τη συνειδητοποίηση ότι τα κοινωνικά προβλήματα απαιτούν συλλογική προσπάθεια.
Αρνητικές πλευρές και κίνδυνοι
- Ορισμένες οργανώσεις μπορεί να χρησιμοποιούν τον τίτλο «μη κερδοσκοπική» ως κάλυψη για προσωπικό πλουτισμό ή αθέμιτο οικονομικό όφελος.
- Ενδέχεται να παρατηρούνται αδιαφανής διαχείριση δωρεών, υπερβολικές αμοιβές, σπατάλη πόρων ή ελλιπής ενημέρωση των δωρητών.
- Κάποιες οργανώσεις μπορεί να εξυπηρετούν κομματικούς, οικονομικούς, πολιτικούς ή άλλους αλλότριους σκοπούς, ενώ εμφανίζονται ως ουδέτερες και ανθρωπιστικές.
- Η δράση τους μπορεί να αξιοποιηθεί για προπαγάνδα, χειραγώγηση της κοινής γνώμης ή νομιμοποίηση συμφερόντων που δεν σχετίζονται πραγματικά με την κοινωνική προσφορά.
- Η απουσία ουσιαστικού ελέγχου ενδέχεται να οδηγήσει σε εκμετάλλευση ευάλωτων ανθρώπων και σε απώλεια της εμπιστοσύνης των πολιτών.
- Δεν πρέπει, όμως, να γενικεύονται οι αρνητικές περιπτώσεις ούτε να απαξιώνονται συλλήβδην οι οργανώσεις που προσφέρουν πραγματικό κοινωνικό έργο.
Τρόποι εξασφάλισης αξιόπιστης λειτουργίας
- Υποχρεωτική δημοσίευση οικονομικών στοιχείων, πηγών χρηματοδότησης και απολογισμού δράσεων.
- Ανεξάρτητοι έλεγχοι, σαφές θεσμικό πλαίσιο και αυστηρές κυρώσεις για φαινόμενα απάτης ή κακοδιαχείρισης.
- Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και όχι μόνο των προθέσεων ή της δημόσιας εικόνας μιας οργάνωσης.
- Ενημερωμένοι και προσεκτικοί δωρητές, που ελέγχουν την αξιοπιστία, την ιστορία και τη διαφάνεια της οργάνωσης.
- Συνεργασία με το κράτος και τους αρμόδιους φορείς, χωρίς εξάρτηση που θα περιορίζει την ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα.
- Σεβασμός στην αξιοπρέπεια των ωφελούμενων και απαγόρευση της εκμετάλλευσης του ανθρώπινου πόνου για προβολή ή οικονομικό όφελος.
Επίλογος
Οι ΜΚΟ μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό στήριγμα για την κοινωνία και να μετατρέψουν την αλληλεγγύη σε οργανωμένη δράση. Η αξία τους, όμως, εξαρτάται από την ειλικρίνεια των σκοπών τους, τη διαφάνεια και τον αποτελεσματικό έλεγχο. Γι’ αυτό χρειάζεται στήριξη των αξιόπιστων οργανώσεων, αλλά και αυστηρή αντιμετώπιση όσων εκμεταλλεύονται την κοινωνική ευαισθησία για οικονομικούς ή αλλότριους σκοπούς.
Β'. Κείμενα
Μη κυβερνητικές οργανώσεις
Ο όρος Μη κυβερνητικές οργανώσεις (Μ.Κ.Ο.) αποτελεί νεολογισμό και αποδίδει στα ελληνικά τον αγγλικό όρο Non-Governmental Organisations (NGOs). Ο όρος χρησιμοποιήθηκε αρχικά στο άρθρο 71 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Ακριβής ορισμός του δεν υπάρχει. Ο όρος αναφέρεται σε μη κερδοσκοπικές οργανώσεις με διεθνή συνήθως παρουσία, οι οποίες δεν αποτελούν διεθνείς οργανισμούς αλλά στηρίζονται στην ιδιωτική πρωτοβουλία και είναι ανεξάρτητες από τα κράτη. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει ο όρος να χρησιμοποιείται για κάθε κοινωφελή οργάνωση που δεν ανήκει στο κράτος. Οι σκοποί των ΜΚΟ είναι κυρίως ανθρωπιστικοί και αφορούν περιβαλλοντικα ή κοινωνικά προβλήματα όπως η φτώχεια, ο ρατσισμός κ.λ.π. Από τις πρώτες ΜΚΟ ήταν ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός.
Περιβαλλοντικές Μ.Κ.Ο.
Η εμφάνιση προβλημάτων όπως η όξινη βροχή, η μόλυνση της ατμόσφαιρας και των νερών, η ρύπανση, ο φαινόμενο του θερμοκηπίου, η τρύπα του όζοντος, η εξαφάνιση ειδών χλωρίδας και πανίδας ευαισθητοποίησε τους κατοίκους του δυτικού κόσμου σε θέματα περιβάλλοντος.
Εξ αιτίας αυτών των προβλημάτων διαμόρφωσαν στις αρχές του 20ου αιώνα στις αστικοποιημένες κοινωνίες τα πρώτα οικολογικά κινήματα διατήρησης της φύσης και τροφοδότησαν αργότερα ανάλογες προσπάθειες. Οι οργανώσεις αυτές λειτούργησαν με βάση την εθελοντική εργασία ατόμων με ιδιαίτερες ευαισθησίες προς το περιβάλλον, επιστήμονες και κυρίως με τη συμμετοχή της νεολαίας.
Λόγω του μεγάλου ενδιαφέροντος των μεμονωμένων ατόμων που εθελοντικά υποστήριζαν τις ομάδες αυτές, οι κυβερνήσεις των διαφόρων κρατών αναγνώρισαν την αξία ορισμένων και συνέβαλαν οικονομικά στις προσπάθειες τους. Πέρα από την εθελοντική προσπάθεια των ατόμων και τη βοήθεια των κυβερνήσεων η εξάπλωση των οργανώσεων και η απόκτηση περισσοτέρων δυνατοτήτων προήλθε απο τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με επιχορηγήσεις προγραμμάτων. Έτσι οι διάφορες Μ.Κ.Ο. που δημιουργήθηκαν κατάφεραν να αποκτήσουν μια ανεξαρτησία κινήσεων και δράσεων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ορισμένες φορές, τη δημιουργία δικτύων περιβαλλοντικών οργανώσεων με κοινούς σκοπούς, ορισμένα εκ των οποίων χρηματοδοτούνται απο μεγάλα επιχορηγητικά προγράμματα (για παράδειγμα LIFE).