Δεινόσαυροι

• https://el.wikipedia.org/wiki/Δεινόσαυροι
• Επιστήμονες ανακάλυψαν τον σκελετό ενός από τα παλαιότερα είδη δεινοσαύρων στον κόσμο. Έζησε πριν από περίπου 230 εκατομμύρια χρόνια, www.archaiologia.gr, 17.10.2025
• Ο αστεροειδής που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους «έκρυψε» τον Ήλιο για τουλάχιστον 2 χρόνια, www.techgear.gr, 01.11.2023
• Οι δεινόσαυροι προκάλεσαν παγκόσμιο καύσωνα, Βαγγέλης Πρατικάκης, εφ. Το Βήμα, 7/5/2012

Οι δεινόσαυροι ήταν μια εξαιρετικά ποικιλόμορφη ομάδα ερπετών που κυριάρχησε στη στεριά επί περίπου 165 εκατομμύρια χρόνια. Εμφανίστηκαν κατά την ύστερη Τριαδική περίοδο, πριν από περίπου 230 εκατομμύρια χρόνια, και εξαφανίστηκαν στο τέλος της Κρητιδικής, πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια. Ανήκαν στην τάξη των αρχοσαύρων και συγγενεύουν στενά με τα σημερινά πτηνά, τα οποία στην πραγματικότητα θεωρούνται οι μόνοι επιζώντες δεινόσαυροι.

Οι δεινόσαυροι διέφεραν σημαντικά ως προς το μέγεθος, τη μορφή και τον τρόπο ζωής τους. Υπήρχαν μικρά δίποδα σαρκοφάγα όπως ο Velociraptor και τεράστια φυτοφάγα τετράποδα όπως ο Brachiosaurus. Ορισμένα είδη ήταν ταχύτατα και ευκίνητα, ενώ άλλα ήταν αργά και ογκώδη. Οι παλαιοντολογικές έρευνες δείχνουν ότι πολλοί δεινόσαυροι είχαν πολύπλοκες κοινωνικές συμπεριφορές, ίσως και γονική φροντίδα, ενώ ορισμένοι διέθεταν φτερά ή φτερωτά καλύμματα, ένδειξη ότι η εξέλιξή τους συνδέεται με την εμφάνιση των πρώτων πτηνών.

Η εξαφάνισή τους τοποθετείται στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου και αποδίδεται σε έναν συνδυασμό καταστροφικών γεγονότων, κυρίως στην πτώση ενός μεγάλου αστεροειδούς στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού (κρατήρας Τσιξουλούμπ). Η σύγκρουση προκάλεσε παγκόσμιες πυρκαγιές, σκοτείνιασμα της ατμόσφαιρας και απότομη πτώση της θερμοκρασίας, οδηγώντας σε μαζική εξαφάνιση περίπου του 75% των ειδών της Γης. Παρ’ όλα αυτά, οι απόγονοί τους, τα πτηνά, επέζησαν και συνεχίζουν να αποτελούν ζωντανή μαρτυρία εκείνης της μακράς εξελικτικής ιστορίας.