Σπυρίδων Βλιώρας
Φιλολογικά/Ιστορία/Αρχαία ιστορία

Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στις 10 ή 11 Ιουνίου του 323 π.Χ., στη Βαβυλώνα, παραμένει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και αινιγματικά γεγονότα της αρχαιότητας. Σε ηλικία μόλις 32 ετών, ο Μακεδόνας βασιλιάς πέθανε αιφνιδίως, στην ακμή της δύναμής του και δίχως να έχει ορίσει σαφή διάδοχο. Η ξαφνική του κατάρρευση και ο μακρύς πυρετός που προηγήθηκε του θανάτου του προκάλεσαν αμέτρητα σενάρια, υποψίες και θεωρίες ήδη από την αρχαιότητα.

Οι βασικές αφηγήσεις των αρχαίων πηγών, όπως του Αρριανού και του Πλουτάρχου, περιγράφουν μια σταδιακή επιδείνωση της υγείας του Αλεξάνδρου μετά από ένα συμπόσιο και την εμφάνιση υψηλού πυρετού, πόνων και αδυναμίας. Η ασθένεια κράτησε δώδεκα ημέρες, με τον ηγεμόνα καθηλωμένο στο κρεβάτι και ανήμπορο να μιλήσει στο τέλος. Ορισμένες μαρτυρίες υπονοούν ότι ο θάνατός του προήλθε από φυσικά αίτια, όπως ο τυφοειδής πυρετός, η ελονοσία ή η παγκρεατίτιδα, ασθένειες διαδεδομένες στη Μεσοποταμία της εποχής.

Ωστόσο, ήδη από τότε υπήρξαν φήμες για δηλητηρίαση. Πιο ύποπτη θεωρήθηκε η παρουσία του Αντίπατρου και του γιου του Κάσσανδρου στο προσκήνιο. Ορισμένοι ισχυρίστηκαν ότι ο Αντίπατρος, βλέποντας τη θέση του να απειλείται μετά από εντολή του Αλεξάνδρου να παρουσιαστεί στη Βαβυλώνα, έστειλε δηλητήριο μέσω του γιου του. Άλλοι υποπτεύθηκαν τον Αρριδαίο ή τον οινοχόο Ιόλλαο.

Οι σύγχρονες επιστημονικές αναλύσεις εμπλουτίζουν τις θεωρίες αυτές. Κάποιες υποθέσεις μιλούν για σπάνια αυτοάνοσα σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Guillain–Barré, που θα εξηγούσαν την παράλυση του σώματος με διατήρηση της διαύγειας του νου – ίσως και τη φημολογούμενη καθυστέρηση στην έναρξη της αποσύνθεσης του σώματος, που πολλοί ερμήνευσαν ως ένδειξη θεϊκής φύσης. Άλλοι εστιάζουν σε πιθανή οξεία παγκρεατίτιδα λόγω υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, ενώ έχουν προταθεί ακόμα και δηλητηριώδη φυτά της περιοχής, όπως ο ελλέβορος.

Η μυστηριώδης αυτή απώλεια συνέβη σε μια στιγμή απόλυτης πολιτικής ασάφειας. Ο Αλέξανδρος δεν είχε αφήσει σαφές σχέδιο διαδοχής, γεγονός που πυροδότησε τις γνωστές «διαμάχες των διαδόχων». Ο θάνατός του άλλαξε ριζικά τον γεωπολιτικό χάρτη της εποχής και το όραμά του για μια παγκόσμια αυτοκρατορία δεν εκπληρώθηκε ποτέ.

Παρά τις αμέτρητες εικασίες και τις πολυάριθμες μελέτες, δεν υπάρχει οριστική απάντηση για το τι ακριβώς προκάλεσε τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η απουσία του σώματός του —του οποίου ο τάφος δεν έχει εντοπιστε— προσθέτει δραματικότητα στο μυστήριο. Έτσι, ο θάνατός του παραμένει, όπως και η ζωή του, πεδίο αντιπαραθέσεων, έμπνευσης και ερευνητικού πάθους.

Βιβλιογραφία, δικτυογραφία