Λατινικά: θέματα πανελληνίων εξετάσεων 2003

2003 (Ημερησίων)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40

**(21)**Tum Camillus, qui diu apud Ardeam in exilio fuerat propter Veientanam praedam non aequo iure divisam, absens dictator est factus; is Gallos iam abeuntes secutus est: quibus interemptis aurum omne recepit. Quod illic appensum civitati nomen dedit: nam Pisaurum dicitur, quod illic aurum pensatum est. Post hoc factum rediit in exilium, unde tamen rogatus reversus est.

(…)

**(28)**Tu hominem investiga, quaeso, summaque diligentia vel Romam mitte vel Epheso rediens tecum deduc. Nοli spectare quanti homo sit. Parvi enim preti est, qui tam nihili est. Sed, propter servi scelus et audaciam, tanto dolore Aesopus est adfectus, ut nihil ei gratius possit esse quam recuperatio fugitivi.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ουσιαστικά: iure: τη δοτική και την αιτιατική ενικού αριθμού. civitati: τη γενική ενικού και την αφαιρετική πληθυντικού αριθμού. hominem: την αφαιρετική ενικού και τη γενική πληθυντικού αριθμού. scelus: τη δοτική ενικού και την ονομαστική πληθυντικού αριθμού. recuperatio: την αιτιατική και την αφαιρετική ενικού αριθμού.Μονάδες 5

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω αντωνυμίες: is: τη γενική ενικού και την αιτιατική πληθυντικού αριθμού στο γένος που βρίσκεται. quibus: τη δοτική ενικού και την ονομαστική πληθυντικού αριθμού στο θηλυκό γένος. hoc: τη γενική ενικού και την αιτιατική πληθυντικού αριθμού στο γένος που βρίσκεται.Μονάδες 6

γ. *Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα και να συμπληρώσετε στα κενά του τους τύπους που ζητούνται (να διατηρηθεί το γένος, ο αριθμός και η πτώση).*Μονάδες 4

Θετικός	Συγκριτικός	Υπερθετικός
parvi
	gratius

2.α. secutus est: Να γράψετε την υποτακτική στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό σε όλους τους χρόνους (για τους περιφραστικούς τύπους να λάβετε υπόψη το υποκείμενο). Μονάδες 5

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: recepit: το β' ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρατατικού στη φωνή που βρίσκεται. dedit: το γ' πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. dicitur: το ίδιο πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στη φωνή που βρίσκεται. rediit: το α' ενικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού στην ίδια φωνή. investiga: την αφαιρετική πτώση του σουπίνου. mitte: τα απαρέμφατα ενεστώτα και μέλλοντα στην παθητική φωνή. deduc: το β' πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται. noli: το β' ενικό πρόσωπο της οριστικής του παρακειμένου. possit: το γ' πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής υπερσυντελίκου. Μονάδες 10

3.α. dictator, is, civitati, Romam, Epheso, preti: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τις παραπάνω λέξεις των κειμένων που σας δόθηκαν.Μονάδες 6

β. ut nihil ei gratius possit esse quam recuperatio fugitivi: Να αναγνωρίσετε την παραπάνω δευτερεύουσα πρόταση και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής και εκφοράς της.Μονάδες 5

γ. Noli spectare: Να εκφράσετε την απαγόρευση με τον άλλο τρόπο. Μονάδες 4

4 α. Noli spectare quanti homo sit: Για τη δευτερεύουσα πρόταση αυτής της περιόδου να δηλώσετε το είδος της, να δικαιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς της και να τη μεταφέρετε στον ευθύ λόγο. Μονάδες 9

β. Tu hominem investiga: Να μετατρέψετε την πρόταση αυτή σε βουλητική εξαρτώμενη από τη φράση Cicero illum monebat (= ο Κικέρων συμβούλευε εκείνον).Μονάδες 6

2003 (Εσπερινών)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο: Μονάδες 40

**(28)**Aesopi nostri Licinus servus tibi notus Roma Athenas fugit. Is Athenis apud Patronem Epicureum paucos menses pro libero fuit, inde in Asiam abiit. Postea Plato quidam Sardianus, cum eum fugitivum esse ex Aesopi litteris cognovisset, hominem comprehendit et in custodiam Ephesi tradidit.

(…)

**(43)**Num ad hostem veni et captiva in castris tuis sum? In hoc me longa vita et infelix senecta traxit, ut primum exsulem deinde hostem te viderem? Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit? Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidit? Quamvis infesto et minaci animo perveneras, cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurrit: «intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniunx liberique»?

Β. Παρατηρήσεις

1.α. paucos menses, infelix senecta, hanc terram, minaci animo: Να γράψετε τη γενική πτώση των παραπάνω συνεκφορών στον αριθμό που βρίσκεται καθεμιά από αυτές. Μονάδες 8

β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: eum: την ονομαστική του ενικού αριθμού στο ουδέτερο γένος. hominem: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. castris: την ονομαστική του πληθυντικού αριθμού. longa, infesto: το συγκριτικό βαθμό στην πτώση, στον αριθμό και στο γένος που βρίσκεται κάθε λέξη. illa: την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό στο γένος που βρίσκεται. mater: τη γενική του πληθυντικού αριθμού. Μονάδες 7

2.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: fugit: το α' πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα και του μέλλοντα της οριστικής στη φωνή που βρίσκεται. veni: το β' ενικό πρόσωπο του παρατατικού και του υπερσυντελίκου της υποτακτικής στη φωνή που βρίσκεται. tradidit: το β' πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα και του μέλλοντα της οριστικής στη φωνή που βρίσκεται. traxit: το γ' ενικό πρόσωπο του ενεστώτα και του παρατατικού της υποτακτικής στην παθητική φωνή. Μονάδες 12

β. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα και να τοποθετήσετε στη σωστή θέση τους τύπους: cognovisset, viderem, potuisti, populari, perveneras, sunt. Μονάδες 3

	Οριστική	Υποτακτική	Απαρέμφατο
Ενεστώτας
Παρατατικός
Παρακείμενος
Υπερσυντέλικος

3.α Postea Plato quidam hominem comprehendit: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παραπάνω πρότασης. Μονάδες 5

β. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση συμπληρώνοντας τα κενά, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική λειτουργία των εξής λέξεων του κειμένου: fugitivum: είναι … . στο … me: είναι … . στο … terram: είναι … . στο … ira: είναι … . στο … mei: είναι … . στο … Μονάδες 10

4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις λέξεις της στήλης Α και δίπλα στην καθεμιά το συντακτικό χαρακτηρισμό που της αντιστοιχεί από τη στήλη Β, με βάση το κείμενο. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. Μονάδες 15

Α	Β
nostri	ειδικό απαρέμφατο
menses	υποκείμενο
populari	αιτιατική του χρόνου
quae	κατηγορηματικός προσδιορισμός
primum	τελικό απαρέμφατο
	επιθετικός προσδιορισμός
	επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου

2003 (Επαναληπτικές Ημερησίων)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40

**(24)**Paucis post diebus cum Ennius ad Nasicam venisset et eum a ianua quaereret, exclamavit Nasica se domi non esse, etsi domi erat. Tum Ennius indignatus quod Nasica tam aperte mentiebatur: “Quid?” inquit “Ego non cognosco vocem tuam?” Visne scire quid Nasica responderit? “Homo es impudens. Ego cum te quaererem, ancillae tuae credidi te domi non esse; tu mihi ipsi non credis?”

(…)

**(23)**Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secuta est.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ουσιαστικά: diebus: την ονομαστική και γενική πληθυντικού αριθμού. vocem: την κλητική ενικού και την αφαιρετική πληθυντικού αριθμού. homo: τη δοτική και αιτιατική ενικού αριθμού. partibus: τη γενική ενικού και τη γενική πληθυντικού αριθμού. milites: την ονομαστική και δοτική ενικού αριθμού. Μονάδες 5

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω αντωνυμίες: tuam: τον ίδιο τύπο στο πρώτο και στο τρίτο πρόσωπο. quid: την ονομαστική ενικού αριθμού του αρσενικού γένους και τη γενική πληθυντικού αριθμού του θηλυκού γένους. ipsi: τη γενική και αιτιατική ενικού αριθμού του ουδετέρου γένους. Μονάδες 6

γ. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα και να συμπληρώσετε στα κενά του τους τύπους που ζητούνται (για το επίθετο να διατηρηθεί το γένος, ο αριθμός και η πτώση). Μονάδες 4

	Θετικός	Συγκριτικός	Υπερθετικός
impudens
aperte

2.α. mentiebatur: Να γράψετε την ονομαστική ενικού αριθμού του αρσενικού γένους της μετοχής του ενεστώτα και το γερούνδιο. Μονάδες 5

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: venisset: το β' ενικό πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στη φωνή που βρίσκεται. quaereret: το α' ενικό πρόσωπο της οριστικής του τετελεσμένου μέλλοντα στην ίδια φωνή. exclamavit: το γ' πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται. cognosco: την αιτιατική του σουπίνου. responderit: τον ίδιο τύπο στον υπερσυντέλικο της ίδιας φωνής. credis: το απαρέμφατο του παρακειμένου στη φωνή που βρίσκεται. moverat: την αφαιρετική του σουπίνου. trahebatur: το γ' πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. imponeretur: το απαρέμφατο του μέλλοντα της ίδιας φωνής. conduxit: το β' ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται. Μονάδες 10

3.α. se, aperte, scire, mihi, Romam, piscatoriam: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τις παραπάνω λέξεις των κειμένων που σας δόθηκαν. Μονάδες 6

β. Cum Ennius ad Nasicam venisset: Να αναγνωρίσετε την παραπάνω δευτερεύουσα πρόταση του κειμένου και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής και εκφοράς της. Μονάδες 5

γ. Ego non cognosco vocem tuam? Να μετατρέψετε τη σύνταξη σε παθητική. Μονάδες 4

4.α. (Paetus), occiso Scriboniano, Romam trahebatur: Να μετατρέψετε τη μετοχή στην αντίστοιχή της δευτερεύουσα πρόταση (cum ιστορικός ή διηγηματικός + ρήμα). Μονάδες 5

β. Homo es impudens: Να επαναδιατυπώσετε την πρόταση, αφού την εξαρτήσετε από τη φράση Nasica dixit. Μονάδες 10

2003 (Ομογενών)

Α. Να μεταφράσετε το παρακάτω κείμενο στη νέα ελληνική γλώσσα: Μονάδες 40

**(34)**Haec postquam domestici Scipiοni rettulerunt, is fores reserari eosque intromitti iussit. Praedones postes ianuae tamquam sanctum templum venerati sunt et cupide Scipionis dextram osculati sunt. Cum ante vestibulum dona posuissent, quae homines deis immortalibus consecrare solent, domum reverterunt.

(…)

**(36)**Manius Curius Dentatus maxima frugalitate utebatur, quo facilius divitias contemnere posset. Die quodam Samnitium legati ad eum venerunt. Ille se in scamno assidentem apud focum et ex ligneo catillo cenantem eis spectandum praebuit. Samnitium divitias contempsit et Samnites paupertatem eius mirati sunt.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. deis immortalibus, maxima frugalitate, ligneo catillo. Να γράψετε τις παραπάνω συνεκφορές στην ονομαστική του ενικού αριθμού. Μονάδες 6

1.β. sanctum: να γράψετε την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού στο συγκριτικό και στον υπερθετικό βαθμό, στο γένος που βρίσκεται. facilius: να γράψετε τους τρεις βαθμούς του αντίστοιχου επιθέτου στην αφαιρετική του ενικού αριθμού στο αρσενικό γένος. Μονάδες 5

1.γ. quae, ille: να γράψετε τους τύπους στη γενική και στην αιτιατική του ενικού αριθμού στο γένος που βρίσκεται ο καθένας. Μονάδες 4

2.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: intromitti: το γ' ενικό πρόσωπο στην οριστική του Παρατατικού και του Μέλλοντα της ίδιας φωνής. iussit: το β' ενικό πρόσωπο στην υποτακτική του Ενεστώτα και του Παρακειμένου της ίδιας φωνής. consecrare: τους δύο τύπους του σουπίνου. posset: το απαρέμφατο του Ενεστώτα και του Παρακειμένου. venerunt: το γ' πληθυντικό πρόσωπο στην οριστική του Ενεστώτα και του Υπερσυντελίκου. Μονάδες 10

2.β. utebatur: να γράψετε τη μετοχή του Ενεστώτα, του Μέλλοντα και του Παρακειμένου στην αιτιατική ενικού αριθμού στο αρσενικό γένος. praebuit: να κλιθεί η προστακτική του Ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται. Μονάδες 5

3. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις λέξεις της Στήλης Α και δίπλα στην καθεμιά το συντακτικό χαρακτηρισμό που της αντιστοιχεί από τη Στήλη Β με βάση το κείμενο. Τρία στοιχεία της Στήλης Β περισσεύουν. Μονάδες 15

Στήλη Α	Στήλη Β
fores	γενική κτητική
sanctum	εμπρόθετος προσδιορισμός χρόνου
Scipionis	υποκείμενο
ante vestibulum	γενική διαιρετική
paupertatem	επιθετικός προσδιορισμός
	εμπρόθετος προσδιορισμός τόπου
	αντικείμενο
	κατηγορηματικός προσδιορισμός

4. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παρακάτω πρότασης: Die quodam Samnitium legati ad eum venerunt. Μονάδες 15