Λατινικά: θέματα πανελληνίων εξετάσεων 2005

2005 (Ημερησίων)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιο σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40

**(41)**Νοn Sicanorum aut Pelasgorum, qui primi coluisse Italiam dicuntur, sed aetatis suae verbis utebantur. Tu autem, proinde quasi cum matre Evandri nunc loquaris, sermone abhinc multis annis iam obsoletο uteris, quod neminem scire atque intellegere vis, quae dicas. Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis? Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit. Sic ergo vive, ut viri antiqui.

**(47)**Hac re audita Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret. Eo consilio aliquando repente intervenit oppressitque ornatrices. Etsi super vestem earum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulavit eos vidisse et aliis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentionem aetatis. Tum interrogavit filiam, utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: aetatis: ονομαστική πληθυντικού αριθμού / suae: τον ίδιο τύπο του α' προσώπου / tu: την ίδια πτώση του άλλου αριθμού / matre: γενική πληθυντικού αριθμού / neminem: γενική ενικού αριθμού / homo inepte: την ίδια πτώση πληθυντικού αριθμού / consilio: αφαιρετική πληθυντικού αριθμού / vestem: αφαιρετική ενικού αριθμού / aliis sermonibus: αιτιατική ενικού αριθμού / tempus: ονομαστική πληθυντικού αριθμού. Μονάδες 12

β. multis, bona, antiqui: Να γράψετε τους αντίστοιχους τύπους των άλλων βαθμών. Μονάδες 3

2.α. loquaris: Να γράψετε τα απαρέμφατα όλων των χρόνων (για τους περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο). Μονάδες 4

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: scire: β' ενικό πρόσωπο προστακτικής του ίδιου χρόνου / placere: γ' ενικό πρόσωπο υποτακτικής υπερσυντελίκου της ίδιας φωνής / sit: β' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου / faceret: γενική γερουνδίου / intervenit: α' ενικό πρόσωπο οριστικής παρατατικού / oppressit: α' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής μέλλοντα της ίδιας φωνής / vidisse: απαρέμφατο μέλλοντα παθητικής φωνής / extraxit: αφαιρετική του σουπίνου / induxit: γ' πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής μέλλοντα της παθητικής φωνής / interrogavit: γ' ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα παθητικής φωνής / mallet: τον ίδιο τύπο του ενεστώτα. Μονάδες 11

3.α. Να μεταφέρετε στο τετράδιο σας την παρακάτω άσκηση και να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να φαίνεται ο συντακτικός ρόλος της κάθε λέξης. primi: είναι … στο… / sermone: είναι … στο… / antiquitatem: είναι … στο… / viri: είναι … στο… / esse: είναι … στο… Μονάδες 5

β. Sic vive: Να επαναδιατυπώσετε την πρόταση, ώστε να εκφράζεται η απαγόρευση και με τους δυο τρόπους. Μονάδες 4

γ. Quin taces, ut consequaris, quod vis? Να μεταφερθεί στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση από τις φράσεις: Philosophus hominem interrogat … και Philosophus hominem interrogavit … Μονάδες 6

4.α. • Proinde quasi cum matre Evandri nunc loquaris / • Utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva: Να αναγνωρίσετε το είδος και το συντακτικό ρόλο των δυο παραπάνω προτάσεων και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο του ρήματος της καθεμιάς. Μονάδες 8

β.coluisse: Να χαρακτηρίσετε συντακτικά το απαρέμφατο (Μονάδες 2), να γράψετε το υποκείμενο του (Μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την πτώση του υποκειμένου (Μονάδες 3). Μονάδες 7

2005 (Εσπερινών)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο Μονάδες 40

(27) Cum Accius ex urbe Roma Tarentum venisset, ubi Pacuvius grandi iam aetate recesserat, devertit ad eum. Accius, qui multo minor natu erat, tragoediam suam, cui «Atreus» nomen est, ei desideranti legit. Tum Pacuvius dixit sonora quidem esse et grandia quae scripsisset, sed videri tamen ea sibi duriora et acerbiora.

(…)

(37) Omnia sunt misera in bellis civilibus, sed nihil miserius quam ipsa victoria: ea victores ferociores impotentioresque reddit, ut, etiamsi natura tales non sint, necessitate esse cogantur. Bellorum enim civilium exitus tales sunt semper, ut non solum ea fiant, quae velit victor, sed etiam ut victor obsequatur iis, quorum auxilio victoria parta sit.

1.α. grandi aetate, bellis civilibus: Να γράψετε τη γενική και την αιτιατική του ενικού αριθμού των παραπάνω συνεκφορών. Μονάδες 8

β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: urbe: τη γενική του πληθυντικού αριθμού. duriora: την αφαιρετική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος και στον ίδιο βαθμό. misera: τον υπερθετικό βαθμό στην ίδια πτώση, γένος και αριθμό. ipsa: τη γενική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος. exitus: τη δοτική του ενικού αριθμού. iis: την αιτιατική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος. auxilio: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. Μονάδες 7

2.α. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: venisset: το β΄ ενικό πρόσωπο του παρακειμένου στην ίδια έγκλιση και στην ίδια φωνή. legit: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. scripsisset: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στην ίδια φωνή. sint: το γ΄ ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην ίδια έγκλιση. cogantur: το γ΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. Μονάδες 10

β. desideranti: να γραφούν τα απαρέμφατα του ενεστώτα και του παρακειμένου στη φωνή που βρίσκεται. Μονάδες 2

γ. obsequatur: Να γραφεί το γερουνδιακό στην ονομαστική του ενικού αριθμού. Μονάδες 3

3.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους παρακάτω όρους: ad eum, suam, tum, misera, necessitate. Μονάδες 10

β. nihil miserius quam ipsa victoria: Να διατυπώσετε με διαφορετικό τρόπο τον β΄ όρο σύγκρισης. Μονάδες 5

4.α. Cum Accius ex urbe Roma Tarentum venisset, ubi Pacuvius grandi iam aetate recesserat, devertit ad eum. Να χωρίσετε το παραπάνω τμήμα του κειμένου σε προτάσεις, να αναγνωρίσετε το είδος τους και να αιτιολογήσετε την εκφορά τους (έγκλιση, χρόνος). Μονάδες 9

β. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση συμπληρώνοντας τα κενά, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική λειτουργία των εξής λέξεων του κειμένου: tragoediam: είναι … στο … ferociores: είναι … στο … civilium: είναι … στο … Μονάδες 6

2005 (Επαναληπτικές Ημερησίων)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40

Caesaris multum interfuit corvum emere; itaque viginti milibus sestertium eum emit. Id exemplum sutorem quendam incitavit, ut corvum doceret parem salutationem. Diu operam frustra impendebat; quotiescumque avis non respondebat, sutor dicere solebat «Oleum et operam perdidi». Tandem corvus salutationem didicit et sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit.

(…)

Tum cuidam ex equitibus Gallis persuadet ut ad Ciceronem epistulam deferat. Curat et providet ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur. Quam ob rem epistulam conscriptam Graecis litteris mittit. Legatum monet ut, si adire non possit, epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat. In litteris scribit se cum legionibus celeriter adfore.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: parem salutationem: αφαιρετική ενικού αριθμού corvum: την ίδια πτώση του άλλου αριθμού milibus: ονομαστική και γενική του ίδιου αριθμού nostra consilia: την ίδια πτώση του άλλου αριθμού cuidam: γενική ενικού και πληθυντικού του ίδιου γένους Μονάδες 9

β. diu, multum, celeriter: Nα γράψετε τους αντίστοιχους τύπους των άλλων Μονάδες 6

2.α. cognoscantur: Nα γράψετε τα απαρέμφατα όλων των χρόνων της ίδιας φωνής (για τους περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο). Μονάδες 4

β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:

interfuit: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου emere: ονομαστική πληθυντικού της μετοχής ενεστώτα στο αρσενικό γένος doceret: το ίδιο πρόσωπο της υποτακτικής μέλλοντα της ίδιας φωνής impendebat: γενική γερουνδίου solebat: α' ενικό πρόσωπο οριστικής υπερσυντελίκου didicit: α' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρατατικού της ίδιας φωνής dicere: β' ενικό πρόσωπο προστακτικής ενεστώτα της ίδιας φωνής deferat: γ' ενικό πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού της ίδιας φωνής adire: β' πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα intercepta: β' ενικό πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού της ίδιας φωνής possit: γ' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής συντελεσμένου μέλλοντα. Μονάδες 11

3.α. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση και να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να φαίνεται ο συντακτικός ρόλος της κάθε λέξης. Caesaris: είναι …στο … emere: είναι …στο … milibus: είναι …στο … frustra: είναι …στο … cupidus: είναι …στο … pecuniae: είναι …στο … Caesari: είναι …στο … cuidam: είναι …στο … Gallis: είναι …στο … se: είναι …στο … Μονάδες 10

β. …ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur: Nα αναγνωρίσετε το είδος και το συντακτικό ρόλο της πρότασης αυτής και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της, την έγκλιση και το χρόνο του ρήματος Μονάδες 5

4.α. Legatum monet ut, si adire non possit, epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat: Να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο του ρήματος της υποθετικής πρότασης, να μεταφέρετε τον υποθετικό λόγο από τον πλάγιο λόγο σε ευθύ και να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου. Μονάδες 9

β. «Oleum et operam perdidi»: Να μεταφέρετε την πρόταση στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση από τη φράση: Sutor solebat dicere… Μονάδες 2

γ. sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit: Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. Μονάδες 4

2005 (Επαναληπτικές Εσπερινών)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο: Μονάδες 40

Tum adulescens, viribus suis confisus et cupiditate pugnandi permotus, iniussu consulis in certamen ruit; et fortior hoste, hasta eum transfixit et armis spoliavit. Statim hostes fuga salutem petiverunt. Sed consul, cum in castra revertisset, adulescentem, cuius opera hostes fugati erant, morte multavit.

(…)

Hac re audita Augustus voluit filiam deterrere quominus id faceret. Eo consilio aliquando repente intervenit oppressitque ornatrices. Etsi super vestem earum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulavit eos vidisse et aliis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentionem aetatis.

1.α. hac re, eo consilio: Να γράψετε την ονομαστική του ενικού αριθμού και τη γενική του πληθυντικού αριθμού των παραπάνω συνεκφορών. Μονάδες 8

β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: viribus: την αιτιατική του ενικού αριθμού. fortior: τη γενική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος στον θετικό βαθμό. fuga: τη δοτική του ενικού αριθμού. cuius: την αφαιρετική του πληθυντικού αριθμού στο ίδιο γένος. Augustus: την κλητική του ενικού αριθμού. tempus: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. aetatis: την αφαιρετική του ενικού αριθμού. Μονάδες 7

2.α. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: spoliavit: το β' ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή. faceret: το γ' ενικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού στην ίδια φωνή. intervenit: το α' πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή. vidisse: το γ' ενικό πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στην παθητική φωνή. induxit: το απαρέμφατο του παρακειμένου στην ίδια φωνή. Μονάδες 10

β. audita: να γράψετε όλες τις πτώσεις του γερουνδίου και το απαρέμφατο του ενεστώτα στην παθητική φωνή. Μονάδες 5

3.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους παρακάτω όρους: suis, in castra, morte, repente, earum, canos. Μονάδες 12

β. (adulescens) fortior hoste: Να διατυπώσετε με διαφορετικό τρόπο τον β' όρο σύγκρισης. Μονάδες 3

4.α. Sed consul, cum in castra revertisset, adulescentem, cuius opera hostes fugati erant, morte multavit. Να χωρίσετε το παραπάνω τμήμα του κειμένου σε προτάσεις, να αναγνωρίσετε το είδος τους και να αιτιολογήσετε την εκφορά τους (έγκλιση, χρόνος). Μονάδες 9

β. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση συμπληρώνοντας τα κενά, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική λειτουργία των εξής λέξεων του κειμένου: armis: είναι … στο … re: είναι … στο … deterrere: είναι … στο … Μονάδες 6

2005 (Ομογενών)

Α. Να μεταφράσετε το παρακάτω κείμενο στη νέα ελληνική γλώσσα: Μονάδες 40

**(24)**Cum P. Cornelius Nasica ad Ennium poetam venisset eique ab ostio quaerenti Ennium ancilla dixisset eum domi non esse, Nasica sensit illam domini iussu id dixisse et illum intus esse. Accipe nunc quid postea Nasica fecerit. Paucis post diebus cum Ennius ad Nasicam venisset et eum a ianua quaereret, exclamavit Nasica se domi non esse, etsi domi erat.

(…)

**(38)**Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: «ego libenter tibi mea sede cedo». Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit. Nam mortua est Caecilia, quam Metellus, dum vixit, multum amavit; postea is puellam in matrimonium duxit.

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ostio: την αιτιατική πληθυντικού. ancilla: την αφαιρετική πληθυντικού. illum: τη γενική ενικού. diebus: τη γενική πληθυντικού. eum: τη δοτική ενικού. loco: την αιτιατική ενικού. tibi: την ίδια πτώση στον πληθυντικό αριθμό. sede: τη γενική πληθυντικού.

hoc: την ονομαστική πληθυντικού στο γένος που βρίσκεται.Μονάδες 9

1.β. paucis, longa, multum: να γράψετε τους αντίστοιχους τύπους των άλλων βαθμών. Μονάδες 6

2.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: dixisset: το α' ενικό πρόσωπο του Μέλλοντα της οριστικής και το β' ενικό πρόσωπο του Ενεστώτα της προστακτικής στη φωνή που βρίσκεται. accipe: το γ' πληθυντικό πρόσωπο του Ενεστώτα της οριστικής και το β' ενικό πρόσωπο του Παρατατικού της υποτακτικής στη φωνή που βρίσκεται. rogavit: το γ' πληθυντικό πρόσωπο του Ενεστώτα και του Παρατατικού της υποτακτικής στην παθητική φωνή. cederet: το β' πληθυντικό πρόσωπο του Παρακειμένου της οριστικής και το α' πληθυντικό πρόσωπο του Υπερσυντελίκου της υποτακτικής στη φωνή που βρίσκεται. vixit: το β' ενικό πρόσωπο του Ενεστώτα της οριστικής και το γ' πληθυντικό πρόσωπο του Συντελεσμένου Μέλλοντα της οριστικής στη φωνή που βρίσκεται.Μονάδες 10

2.β. fecerit: να γράψετε τα απαρέμφατα όλων των χρόνων στη φωνή που βρίσκεται το ρήμα. sensit: να γράψετε την αιτιατική του σουπίνου και τη γενική του γερουνδίου. Μονάδες 5

3.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παρακάτω πρότασης: … exclamavit Nasica se domi non esse. Μονάδες 10

3.β. ut sibi paulisper loco cederet: να αναγνωρίσετε το είδος και το συντακτικό ρόλο της παραπάνω πρότασης. Μονάδες 5

4.α. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση και να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να φαίνεται ο συντακτικός ρόλος της κάθε λέξης. poetam: είναι …………..στο ………….. domini: είναι …………….στο ………….. illum: είναι ……………στο …………… longa: είναι ……………στο …………… puellae: είναι …………….στο ………….. res: είναι ……………στο …………..Μονάδες 12

4.β. Puella rogavit materteram: Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. Μονάδες 3