Λατινικά: θέματα πανελληνίων εξετάσεων 2007

2007(Ημερησίων)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40

**(27)**Tum Pacuvius dixit sonora quidem esse et grandia quae scripsisset, sed videri tamen ea sibi duriora et acerbiora. «Ita est» inquit Accius «ut dicis; neque id me sane paenitet; meliora enim fore spero, quae deinceps scribam. Nam quod in pomis est, idem esse aiunt in ingeniis: quae dura et acerba nascuntur, post fiunt mitia et iucunda; sed quae gignuntur statim vieta et mollia, non matura mox fiunt sed putria».

(…)

**(28)**Aesopi nostri Licinus servus tibi notus Romā Athenas fugit. Is Athenis apud Patronem Epicureum paucos menses pro libero fuit, inde in Asiam abiit. Postea Plato quidam Sardianus, cum eum fugitivum esse ex Aesopi litteris cognovisset, hominem comprehendit et in custodiam Ephesi tradidit.

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: quod: αιτιατική ενικού αριθμού στο αρσενικό γένος pomis: αιτιατική πληθυντικού αριθμού idem: αιτιατική ενικού αριθμού στο θηλυκό γένος nostri: ίδια πτώση στον άλλο αριθμό, στο ίδιο γένος servus: αφαιρετική πληθυντικού αριθμού tibi: αφαιρετική ενικού αριθμού τρίτου προσώπου menses: γενική πληθυντικού αριθμού litteris: ονομαστική πτώση στον ίδιο αριθμό hominem: κλητική πτώση ενικού και γενική πληθυντικού αριθμού. Μονάδες 10

β. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω επίθετα: meliora: το αντίστοιχο επίρρημα στους τρεις βαθμούς matura: τον ίδιο τύπο στους άλλους βαθμούς libero: την αιτιατική και αφαιρετική ενικού στο ουδέτερο γένος συγκριτικού και υπερθετικού βαθμού. Μονάδες 5

2.α. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: dixit: αφαιρετική γερουνδίου esse: β' πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής του μέλλοντα scripsisset: το ίδιο πρόσωπο στην υποτακτική του μέλλοντα της ίδιας φωνής (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο) videri: απαρέμφατο του μέλλοντα στην ίδια φωνή fugit: β' πληθυντικό πρόσωπο στην υποτακτική του παρατατικού και στην προστακτική ενεστώτα στη φωνή που βρίσκεται cognovisset: ονομαστική πτώση ενικού αριθμού αρσενικού γένους του γερουνδιακού comprehendit: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή tradidit: γ' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα παθητικής φωνής. Μονάδες 9

β. nascuntur: Να γράψετε όλες τις μετοχές του ρήματος στην ονομαστική πτώση του ενικού αριθμού αρσενικού γένους. abiit: Να γράψετε το ίδιο πρόσωπο στην υποτακτική ενεστώτα, παρατατικού και μέλλοντα (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο). Μονάδες 6

3.α. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση και να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να φαίνεται ο συντακτικός ρόλος της κάθε λέξης. Μονάδες 7 id: είναι … στο … me: είναι … στο … fore: είναι … στο … servus: είναι … στο … Romā: είναι … στο … menses: είναι … στο … fugitivum: είναι … στο …

β. • quae scripsisset • cum eum fugitivum … cognovisset: Να αναγνωρίσετε το είδος των παραπάνω προτάσεων (μονάδες 2), τον τρόπο εισαγωγής τους (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο εκφοράς τους (μονάδες 4). Μονάδες 8

4.α. Plato quidam Sardianus hominem comprehendit: Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. Μονάδες 5

β. Licinus servus Athenas fugit et in Asiam abiit: Να μετατρέψετε τις παραπάνω προτάσεις σε πλάγιο λόγο, αφού τις εξαρτήσετε από τη φράση Cicero dixit. Μονάδες 6

γ. Tu hominem tradidisti: Να επαναδιατυπώσετε την πρόταση, ώστε να εκφράζεται απαγόρευση και με τους δύο τρόπους. Μονάδες 4

2007 (Εσπερινών)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παρακάτω κείμενο:Μονάδες 40

Et si habet Asia suspicionem quandam luxuriae, Murenam laudare debemus, quod Asiam vidit sed in Asia continenter vixit. Quam ob rem accusatores non Asiae nomen Murenae obiecerunt, ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est, sed aliquod flagitium ac dedecus aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum. Μeruisse vero stipendia in eo bello virtutis fuit.

(…)

Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis? Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit. Sic ergo vive, ut viri antiqui, sed sic loquere, ut viri aetatis nostrae; atque id quod a C. Caesare scriptum est, habe semper in memoria et in pectore.

1. α. Να γράψετε τις πτώσεις που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω συνεκφορές: homo inepte: τη γενική και την αφαιρετική του ενικού αριθμού. viri antiqui: τη δοτική και την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. Μονάδες 8

β. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: rem: τη γενική του ενικού αριθμού. memoria: τη δοτική του ενικού αριθμού. nomini: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού. flagitium: την αφαιρετική του ενικού αριθμού. eo: την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού στο ίδιο γένος. tibi: τη γενική του ενικού αριθμού στο ίδιο πρόσωπο. aetatis: την αιτιατική του ενικού αριθμού. Μονάδες 7

2.α. Να γράψετε τον τύπο που ζητείται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα: habet: το β' ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρακειμένου στην ίδια φωνή. laudare: το γ' ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή. vixit: το απαρέμφατο του ενεστώτα στην ίδια φωνή. taces: το β' πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρατατικού στην ίδια φωνή. dicis: το γ' πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του μέλλοντα στην παθητική φωνή. Μονάδες 10

β. vidit: να γράψετε όλες τις πτώσεις του γερουνδίου και την αιτιατική του σουπίνου. Μονάδες 5

3.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους παρακάτω όρους: Murenae, gloria, ex Asia, placere, a C. Caesare. Μονάδες 10

β. quod a C. Caesare scriptum est: Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική. Μονάδες 5

4.α. Et si habet Asia suspicionem quandam luxuriae, Murenam laudare debemus, quod Asiam vidit sed in Asia continenter vixit. Να αναγνωρίσετε όλες τις προτάσεις του παραπάνω αποσπάσματος (μονάδες 2), να αιτιολογήσετε την έγκλιση των δευτερευουσών προτάσεων (μονάδες 3) και να χαρακτηρίσετε τον υποθετικό λόγο (μονάδες 2). Μονάδες 7

β. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση συμπληρώνοντας τα κενά, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως η συντακτική λειτουργία των εξής λέξεων του κειμένου: suspicionem: είναι…στο…luxuriae: είναι…στο…antiquitatem: είναι…στο…nostrae: είναι…στο…Μονάδες 8

2007 (Επαναληπτικές Ημερησίων)

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα: Μονάδες 40

(37) Sed tantus furor omnes invaserat, ut pugnare cuperent, etsi ego clamabam nihil esse bello civili miserius. Omnia sunt misera in bellis civilibus, sed nihil miserius quam ipsa victoria: ea victores ferociores impotentioresque reddit, ut, etiamsi natura tales non sint, necessitate esse cogantur. Bellorum enim civilium exitus tales sunt semper, ut non solum ea fiant, quae velit victor, sed etiam ut victor obsequatur iis, quorum auxilio victoria parta sit.

(…)

(48) Postridie eius diei Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis visum in sommo sibi esse cervam, quae perisset, ad se reverti. Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset, admiratio magna orta est.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: nihil: γενική ενικού αριθμού exitus: γενική πληθυντικού αριθμού tales: ίδια πτώση στον ίδιο αριθμό στο ουδέτερο γένος victor: αφαιρετική ενικού αριθμού diei: ίδια πτώση στον άλλο αριθμό amicis: κλητική ενικού αριθμού se: ίδια πτώση στο β' πρόσωπο στον ίδιο αριθμό admiratio magna: δοτική ενικού αριθμού. Μονάδες 9

β. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω επίθετα: ferociores: το αντίστοιχο επίρρημα στους τρεις βαθμούς impotentiores: την αφαιρετική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος του θετικού βαθμού magna: την αιτιατική και αφαιρετική ενικού αριθμού ουδετέρου γένους του συγκριτικού βαθμού. Μονάδες 6

2.α. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους: invaserat: α' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα στην ίδια φωνή cuperent: τον ίδιο τύπο στην προστακτική μέλλοντα στην ίδια φωνή reddit: απαρέμφατο μέλλοντα στην ίδια φωνή (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο) cogantur: β' ενικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής fiant: τον ίδιο τύπο στον υπερσυντέλικο στην ίδια φωνή (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο) velit: β' ενικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα obsequatur: αφαιρετική του σουπίνου parta sit: την ονομαστική ενικού αριθμού της μετοχής μέλλοντα στο αρσενικό γένος admissis: β' πληθυντικό πρόσωπο οριστικής υπερσυντελίκου της ενεργητικής φωνής. Μονάδες 9

β. dixit: να κλίνετε την προστακτική ενεστώτα ενεργητικής φωνής orta est: να γράψετε τα απαρέμφατα όλων των χρόνων (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο). Μονάδες 6

3.α. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση και να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να φαίνεται ο συντακτικός ρόλος της κάθε λέξης. pugnare: είναι …στο … misera: είναι …στο … necessitate: είναι …στο … bellorum: είναι …στο … iis: είναι …στο … cervam: είναι …στο … a servo: είναι …στο … Sertorii: είναι …στο … magna: είναι …στο …Μονάδες 9

β. Sertorius dixit eis visum in somno sibi esse cervam ad se reverti: Nα μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ. Μονάδες 6

4. α. • ut pugnare cuperent • cum cerva … introrupisset: Να αναγνωρίσετε το είδος των παραπάνω προτάσεων (μονάδες 2), τον τρόπο εισαγωγής τους (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο εκφοράς τους (μονάδες 4). Μονάδες 8

β. Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis …: Να αντικαταστήσετε την αφαιρετική απόλυτη με πρόταση εισαγόμενη με τον ιστορικό cum. Μονάδες 4

γ. nihil esse bello civili miserius: Να διατυπώσετε το β' όρο σύγκρισης με διαφορετικό τρόπο. Μονάδες 3

2007 (Ομογενών)

Α. Να μεταφράσετε το παρακάτω κείμενο στη νέα ελληνική γλώσσα: Μονάδες 40

(37) In eum locum res deducta est, ut, nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit, salvi esse nequeamus. Equidem, ut veni ad urbem, non destiti omnia et sentire et dicere et facere, quae ad concordiam pertinerent; sed tantus furor omnes invaserat, ut pugnare cuperent, etsi ego clamabam nihil esse bello civili miserius. Omnia sunt misera in bellis civilibus, sed nihil miserius quam ipsa victoria.

(…)

**(40)**Quin etiam cum Sulla minitans ei instaret, dixit is Sullae: «Licet mihi ostendas agmina militum, quibus curiam circumsedisti; licet mortem miniteris, numquam tamen ego hostem iudicabo Marium. Etsi senex et corpore infirmo sum, semper tamen meminero urbem Romam et Italiam a Mario conservatam esse.

Β. Παρατηρήσεις

1.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω συνεκφορές: eum locum: τη γενική πληθυντικού. tantus furor: τη δοτική πληθυντικού. bellis civilibus: την ονομαστική πληθυντικού. Μονάδες 6

1.β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: deus: την αιτιατική πληθυντικού. urbem: τη γενική πληθυντικού. omnia: την αφαιρετική ενικού στο ίδιο γένος. quae: τη δοτική ενικού στο αρσενικό γένος. militum: τη γενική ενικού. Μονάδες 5

1.γ. Να γράψετε τους αντίστοιχους τύπους των άλλων βαθμών στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση. miserius (quam), infirmo Μονάδες 4

2.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω: deducta est: το β' ενικό πρόσωπο του Μέλλοντα της Oριστικής και το α' πληθυντικό πρόσωπο του Παρατατικού της Yποτακτικής στην ίδια φωνή. veni: το γ' ενικό πρόσωπο του Παρατατικού της Oριστικής και το β' ενικό πρόσωπο του Ενεστώτα της Προστακτικής στην ίδια φωνή. pertinerent: το β' πληθυντικό πρόσωπο του Παρακειμένου της Yποτακτικής και το γ' ενικό πρόσωπο του Συντελεσμένου Μέλλοντα στην ίδια φωνή. dixit: το β' ενικό πρόσωπο του Μέλλοντα της Oριστικής και το γ' πληθυντικό πρόσωπο του Ενεστώτα της Yποτακτικής στην ίδια φωνή. judicabo: το α' πληθυντικό πρόσωπο του Υπερσυντέλικου της Υποτακτικής και το γ' ενικό πρόσωπο του Μέλλοντα της Προστακτικής στην ίδια φωνή. Μονάδες 10

2.β. pugnare: να γράψετε τη μετοχή Ενεστώτα του ουδετέρου γένους στην αιτιατική πτώση του ενικού αριθμού και το απαρέμφατο του Μέλλοντα της Παθητικής φωνής. (μονάδες 2) conservatam esse: να γράψετε τη γενική του γερουνδίου, την αιτιατική του σουπίνου και το απαρέμφατο του Παρακειμένου της Ενεργητικής φωνής (μονάδες 3). Μονάδες 5

3.α. ut pugnare cuperent: Να αναγνωρίσετε το είδος της παραπάνω πρότασης (μονάδα 1) και να δικαιολογήσετε την έγκλιση (μονάδες 2) και το χρόνο του ρήματος (μονάδες 2). Μονάδες 5

3.β. numquam tamen ego hostem judicabo Marium: Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τους όρους της παραπάνω πρότασης και να γράψετε τις λέξεις, στις οποίες αναφέρονται. Μονάδες 10

4.α. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας την παρακάτω άσκηση και να συμπληρώσετε τα κενά, ώστε να φαίνεται ο συντακτικός ρόλος της κάθε λέξης.Μονάδες 8

res: είναι ………..στο ………

esse: είναι ………..στο ……….

ad concordiam: είναι ………..στο ……….

tantus: είναι ………..στο ……….

4.β. (sed) tantus furor omnes invaserat: Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. Μονάδες 3

4.γ. sed nihil (est) miserius quam ipsa victoria: Στην παραπάνω πρόταση να βρείτε τον α' και β' όρο της σύγκρισης (μονάδα 1), να εκφέρετε με τον άλλο τρόπο το β' όρο (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς (μονάδα 1). Μονάδες 4