Συντακτικές μετατροπές

Σύμπτυξη πρότασης σε μετοχή

Συνημμένη μετοχή

π.χ. Cum Octavianus post victoriam Actiacam Romam rediret, homo quidam ei occurrit corvum tenens (29)

1. Μετοχή ενεστώτα	Σύγχρονο
   Μετοχή μέλλοντα	Υστερόχρονο
   Μετοχή παρακειμένου	Προτερόχρονο

   Βλέπουμε ότι είναι χρονική πρόταση, άρα θα τραπεί σε χρονική μετοχή.
2. Διαπιστώνουμε πως η χρονική πρόταση δηλώνει το σύγχρονο στο παρελθόν (rediret=υποτακτική παρατατικού). Άρα θα την τρέψουμε σε μετοχή ενεστώτα.
3. Στη συνέχεια ελέγχουμε αν η μετοχή θα είναι συνημμένη ή απόλυτη. Βλέπουμε ότι ο Octavianus της χρονικής πρότασης είναι ο ei της κύριας πρότασης, άρα η μετοχή θα είναι συνημμένη στο ei (αρσενικού γένους, δοτική ενικού).
4. homo quidam ei redeunti post victoriam Actiacam Romam occurrit corvum tenens
5. Οι υπόλοιποι προσδιορισμοί της χρονικής πρότασης θα παραμείνουν αμετάβλητοι, γιατί είναι επιρρηματικοί προσδιορισμοί.

π.χ. cum te quaererem (24)

1. quaerens te

π.χ. Cum in castra revertissent (31)

1. in castra reversus

Απόλυτη μετοχή

 

Ανάπτυξη μετοχής σε πρόταση

Αφαιρετική απόλυτη

π.χ. delētis legiōnibus (21)

1. Cum Galli delevissent legiones

π.χ. divisam (21)

1. quae divisa erat

π.χ. abeuntes (21)

• για να αναλύσουμε τη χρονική μετοχή αυτή σε πρόταση, θα πρέπει να προσέξουμε ότι δηλώνει μια συνεχιζόμενη πράξη στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει το περιεχόμενο της κύριας πρότασης (secutus est), δηλαδή κάτι το σύγχρονο. Σ' αυτή την περίπτωση η χρονική πρόταση εισάγεται μόνο με το σύνδεσμο dum και εκφέρεται πάντα με την οριστική του ενεστώτα, οποιοσδήποτε κι αν είναι ο χρόνος της κύριας πρότασης (για γεγονότα του παρελθόντος στην κύρια πρόταση υπάρχει συνήθως παρακείμενος ‑όπως εδώ‑ ή ιστορικός ενεστώτας)
• dum abeunt